Bắt đầu từ ngày 15/6, thị trường viễn thông di động Việt Nam sẽ bước vào đợt thanh lọc quy mô lớn. Theo các quy định mới nhất, những chủ thuê bao di động không hoàn tất việc xác thực sim hoặc chậm trễ chuẩn hóa dữ liệu sau khi thay đổi thiết bị có thể đối mặt với nguy cơ bị khóa liên lạc một chiều, khóa hai chiều và chấm dứt vĩnh viễn hợp đồng dịch vụ.

Đây là thông tin cốt lõi được ông Nguyễn Anh Cương, Phó cục trưởng Cục Viễn thông, chia sẻ trực tiếp tại cuộc họp báo thường kỳ diễn ra vào sáng ngày 1/6. Động thái siết chặt quản lý này nhằm thực thi lộ trình chuẩn hóa dữ liệu thông tin tế bào theo Thông tư 08 ban hành ngày 31/3, hướng tới mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn vấn nạn sim rác, cuộc gọi lừa đảo và xây dựng một cơ sở dữ liệu quốc gia minh bạch, an toàn.

Chi tiết lộ trình khóa liên lạc nếu không xác thực sim

Theo nội dung quy định tại Điều 8 thuộc Thông tư 08, cơ chế kiểm soát thiết bị đầu cuối sẽ được hệ thống tổng đài của các nhà mạng kích hoạt tự động. Cụ thể, khi hệ thống phát hiện một thẻ sim bất kỳ được di chuyển và kích hoạt sử dụng trên một thiết bị điện thoại hoàn toàn mới, doanh nghiệp viễn thông có trách nhiệm gửi thông báo yêu cầu chủ hộ thực hiện xác thực sim bằng khuôn mặt (sinh trắc học).

Quy trình xử lý các trường hợp không chấp hành được quy định nghiêm ngặt theo các mốc thời gian sau:

- Sau 2 giờ đầu tiên: Nếu kể từ thời điểm nhận cảnh báo thay đổi thiết bị mà người dùng không hoàn tất xác thực sinh trắc học, nhà mạng sẽ ngay lập tức khóa chiều gọi đi (khóa một chiều) của số điện thoại đó.

- Sau 30 ngày tiếp theo: Nếu thuê bao bị khóa một chiều vẫn tiếp tục phớt lờ yêu cầu chuẩn hóa, hệ thống sẽ nâng mức hình phạt lên khóa cả hai chiều liên lạc.

- Sau 5 ngày cuối cùng: Kể từ khi bị khóa hai chiều, nếu thông tin vẫn trống, doanh nghiệp viễn thông có toàn quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ và thu hồi đầu số.

Cục Viễn thông nhấn mạnh, nhờ hạ tầng đồng bộ dựa trên nguyên tắc định danh duy nhất, sẽ hoàn toàn không xảy ra tình trạng một số điện thoại được tích hợp đồng thời cho hai tài khoản định danh điện tử khác nhau.

Giải quyết tranh chấp và quy trình cho sim chuẩn hóa

Đối với các trường hợp người đang trực tiếp sử dụng điện thoại không phải là người đứng tên đăng ký trên giấy tờ gốc, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu thực hiện quy trình để sim chuẩn hóa lại thông tin theo đúng thực tế. Nếu chủ sở hữu cũ (người đứng tên trên hệ thống) xác nhận không còn dùng số máy này nữa, nhà mạng sẽ thu hồi để làm thủ tục đăng ký mới cho người dùng hiện tại.

Tuy nhiên, đối với nhóm sim số đẹp hoặc dòng sim có giá trị kinh tế cao, nếu xảy ra tranh chấp quyền sở hữu giữa người đứng tên cũ và người sử dụng thực tế, quy trình xử lý sẽ phức tạp hơn. Người muốn chứng minh quyền sở hữu hợp pháp để biến tài sản thành sim chính chủ phải cung cấp đầy đủ các bằng chứng vật lý bao gồm: lịch sử liên lạc thường xuyên, thời gian đóng cước, quyền quản lý phôi sim gốc và các cam kết bằng văn bản trực tiếp chứ không thể thao tác thuần túy qua mạng.

Người dân chủ động đăng ký sim chính chủ qua VNeID

Một trong những điểm cải tiến mang tính đột phá của Thông tư 08 là việc cho phép người dân trực tiếp kiểm tra và đăng ký sim chính chủ thông qua ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID (áp dụng từ ngày 15/4). Người dân có thể tự tra cứu dải số điện thoại đang gắn với căn cước của mình và chủ động yêu cầu nhà mạng loại bỏ những đầu số lạ do người khác mạo danh đăng ký.

Báo cáo từ Cục Viễn thông cho thấy, nhờ sự tiện lợi của công nghệ, chỉ trong vòng hơn một tháng triển khai, thị trường đã ghi nhận hơn 9 triệu thuê bao chủ động lên VNeID để xác nhận trạng thái sim chính chủ. Sự chuyển biến tích cực này đã giúp tổng số lượng thuê bao chưa chuẩn hóa trên toàn quốc giảm mạnh từ 34 triệu số xuống còn khoảng 25 triệu số.

Tính đến thời điểm hiện tại, cơ quan quản lý đã rà soát và xác minh xong hơn 7 triệu thuê bao. Đồng thời, hệ thống cũng lọc ra khoảng 1,6 triệu số điện thoại được người dùng đánh dấu "không chính chủ". Toàn bộ danh sách 1,6 triệu số máy này đã được bàn giao trực tiếp cho các nhà mạng di động lớn để tiến hành khóa một chiều và gửi tối hậu thư yêu cầu người dân thực hiện các bước để sim chuẩn hóa dữ liệu trước thời hạn chót ngày 15/6. Sau thời gian này, tất cả các thuê bao chưa hoàn thành xác thực sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật nhằm trả lại sự trong sạch cho thị trường viễn thông.