Việt Nam tăng tốc xây dựng hạ tầng AI quốc gia

 Đây là thông điệp trọng tâm được Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Hoàng Minh khẳng định tại Diễn đàn số Việt Nam - Hàn Quốc, chủ đề “Từ AI chuyên ngành đến AI bao trùm - Tương lai cùng kiến tạo”, diễn ra vào ngày 29/10 tại Hà Nội.

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Hoàng Minh nhấn mạnh, AI không chỉ là một công nghệ, mà là một chiến lược phát triển quốc gia. Việt Nam đã xác định tập trung vào việc xây dựng hạ tầng AI Việt Nam và nhanh chóng thiết lập trung tâm siêu tính toán AI quốc gia cùng với hệ sinh thái dữ liệu AI mở dùng chung. Đây là những trụ cột nền tảng nhằm cung cấp sức mạnh tính toán và nguồn dữ liệu khổng lồ, cần thiết cho bất kỳ bước đột phá nào trong nghiên cứu và ứng dụng AI.

Chiến lược phát triển và làm chủ công nghệ số, bao gồm AI, được xây dựng dựa trên nguyên tắc chuẩn mở và mã nguồn mở. Thứ trưởng Hoàng Minh giải thích rõ ràng về triết lý "mở" này: "Mở để phát triển và làm chủ công nghệ Việt Nam, để Make in Vietnam, cũng là để đóng góp cho nhân loại. Mở để sử dụng tri thức của người khác và để tạo ra mặt bằng cao hơn cho người khác. Đây không chỉ là cam kết, mà còn là chiến lược." Sự cam kết về mã nguồn mở này không chỉ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong nước tiếp cận và tinh chỉnh công nghệ, mà còn khẳng định vai trò của Việt Nam trong cộng đồng công nghệ toàn cầu.

Một trong những vấn đề cốt lõi để phát triển AI là tạo ra thị trường trong nước sôi động. Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, "Không có ứng dụng sẽ không có thị trường, không có thị trường thì doanh nghiệp AI Việt Nam sẽ mãi bé nhỏ." Do đó, việc đẩy mạnh ứng dụng AI trong doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và các lĩnh vực trọng điểm được xem là con đường nhanh nhất để nuôi dưỡng các doanh nghiệp AI "Make in Vietnam."

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ cam kết chi tiêu nhiều hơn cho AI. Điểm nhấn đáng chú ý là Quỹ Đổi mới công nghệ Quốc gia (NATIF) thuộc Bộ KH&CN sẽ dành tỷ lệ cao để hỗ trợ ứng dụng AI. Đặc biệt, Bộ KH&CN sẽ thực hiện chính sách cấp vouchers (phiếu hỗ trợ) cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) sử dụng các giải pháp AI "Make in Vietnam". Đây là một cơ chế kích thích tài chính trực tiếp, giúp SME dễ dàng hơn trong việc tiếp cận và thử nghiệm các công cụ AI, từ đó tạo ra nhu cầu ổn định và bền vững cho các công ty AI Việt Nam. "Thị trường trong nước là cái nôi để tạo ra các doanh nghiệp AI Việt Nam," Thứ trưởng nhấn mạnh, đồng thời xác định rõ vai trò kiến tạo thị trường của Nhà nước.

Với dân số trẻ, năng động, am hiểu công nghệ (100 triệu dân), Việt Nam sở hữu lợi thế kép: vừa là người dùng nhanh nhạy, vừa là nơi tạo ra sản phẩm AI cho cả thị trường trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, thách thức không hề nhỏ. Việc Đảng và Nhà nước đặt ra các mục tiêu rất cao đòi hỏi phải có những bước nhảy vọt trong phát triển. Thứ trưởng Hoàng Minh nhận định: "Việt Nam là nước đang phát triển, Đảng và Nhà nước lại đang đặt ra mục tiêu rất cao, xuất hiện nhiều thách thức, nhiều bài toán lớn, và đây chính là cơ hội cho AI." Những thách thức lớn về phát triển kinh tế - xã hội, biến đổi khí hậu, hay quản lý đô thị có thể được giải quyết hiệu quả hơn thông qua các ứng dụng AI tiên tiến.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành danh mục các công nghệ chiến lược, trong đó AI là công nghệ chủ chốt được ưu tiên dành mọi nguồn lực để phát triển. Thứ trưởng Hoàng Minh tin rằng, Việt Nam có thể "đi nhanh hơn nhờ: Hạ tầng tính toán AI quốc gia, hệ sinh thái dữ liệu, doanh nghiệp công nghệ số Make in Vietnam và một lực lượng nghiên cứu, startup, một cộng đồng trẻ yêu công nghệ." Trong đó, các AI startup được coi là động lực quan trọng hàng đầu.

Cơ hội lớn đi kèm với những vấn đề mới về đạo đức, việc làm và niềm tin xã hội. Do đó, định hướng phát triển AI của Việt Nam là phải vừa nhanh, vừa an toàn, vừa nhân văn. Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định một quan điểm mang tính triết lý sâu sắc: "AI vì con người, không thay thế con người mà phục vụ con người, AI là trợ lý của con người. AI là công cụ mạnh mẽ, nhưng con người mới là chủ thể ra quyết định, hãy để AI hỗ trợ, chứ không thay thế tư duy, giá trị và trách nhiệm của con người." Sự cân bằng giữa tốc độ phát triển công nghệ và các giá trị đạo đức, nhân văn là kim chỉ nam cho các chính sách về AI của Việt Nam.

Diễn đàn cũng là nơi chứng kiến cam kết tăng cường hợp tác trong lĩnh vực AI giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Ông Park Yun Gyu, Chủ tịch Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Công nghệ Thông tin Quốc gia Hàn Quốc (NIPA), đánh giá cao tốc độ tăng trưởng số ấn tượng và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động của Việt Nam, nhận định Việt Nam đang vươn lên thành một trung tâm đổi mới sáng tạo AI mới của khu vực Đông Nam Á. Hàn Quốc, với mục tiêu trở thành một trong 3 quốc gia dẫn đầu thế giới về AI, đang xây dựng hệ sinh thái AI toàn diện (bán dẫn, dữ liệu, điện toán đám mây...) và mong muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam.

Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam, ông Choi Youngsam, nhấn mạnh, trên nền tảng hợp tác vững chắc trong nhiều lĩnh vực, giờ là thời điểm thích hợp để hai quốc gia mở rộng sang kỹ thuật số và AI. Ưu tiên trước mắt là cùng nhau phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật số thiết yếu, bao gồm Mạng thế hệ mới và các trung tâm dữ liệu AI. Ngoài ra, việc tích hợp AI vào quy trình sản xuất, đặc biệt trong các chuỗi cung ứng đã gắn kết sâu rộng như chất bán dẫn và linh kiện điện tử, sẽ giúp nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh toàn cầu cho doanh nghiệp hai nước.

Kết thúc Diễn đàn, cả hai bên khẳng định quyết tâm thúc đẩy hợp tác AI và chuyển đổi số toàn diện, hướng tới mục tiêu AI vì con người, AI cho phát triển bền vững và AI bao trùm. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến mới trong hành trình "cùng kiến tạo tương lai số Việt Nam - Hàn Quốc", hứa hẹn mở ra một kỷ nguyên mới của sự hợp tác thông minh và thịnh vượng trong khu vực.