Đời sống
02/11/2026 09:51Bác sĩ cảnh báo nguy cơ khi chạy theo trào lưu chụp CT toàn thân để tìm ung thư
Thời gian gần đây, các quảng cáo về dịch vụ chụp CT toàn thân xuất hiện trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Một số cơ sở y tế tư nhân giới thiệu gói khám có thể phát hiện sớm hơn 80 bệnh lý, truy tìm hơn 12 loại ung thư nguy hiểm chỉ trong một lần thăm khám.
Thậm chí, có quảng cáo cho rằng chỉ cần chụp CT một lần từ đầu đến chân là có thể biết trong cơ thể có ung thư hay không.
Những lời giới thiệu này khiến nhiều người đặt câu hỏi về khả năng tầm soát ung thư thực sự của phương pháp chụp CT toàn thân.
Trao đổi với phóng viên báo chí, TS.BSCKII Vương Đình Thy Hảo, Phó trưởng khoa Hóa xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM), cho biết hiện nhiều cơ sở y tế tư nhân triển khai dịch vụ chụp CT toàn thân nhưng việc chỉ định còn tùy tiện, chưa hợp lý.
Chụp CT toàn thân có thể làm tăng nguy cơ ung thư
Theo bác sĩ Hảo, bản chất của kỹ thuật chụp CT là sử dụng tia X xuyên qua cơ thể để tạo hình ảnh các cơ quan bên trong. Khác với chụp X-quang thông thường sử dụng tia X có mức năng lượng trung bình hoặc MRI dùng từ trường, tia X từ máy CT có mức năng lượng cao và mang tính chất phá hủy cấu trúc tế bào.
Bác sĩ phân tích, nếu quá trình này diễn ra kéo dài và lặp đi lặp lại, các tế bào có thể bị tổn thương, hư hại và dần biến đổi thành tế bào ung thư.
Ngay trong kỹ thuật CT cũng có nhiều mức độ khác nhau, từ chụp liều thấp phục vụ tầm soát chuyên biệt như CT phổi liều thấp đến các kỹ thuật sử dụng liều cao trong xạ trị để tiêu diệt tế bào ung thư.
Do đó, với người hoàn toàn khỏe mạnh, không có triệu chứng bất thường, việc tự ý chụp CT toàn thân định kỳ có thể khiến cơ thể phải tiếp xúc với bức xạ ion hóa từ tia X không cần thiết.
Bên cạnh nguy cơ đối với sức khỏe, chi phí cho các gói chụp CT toàn thân cũng khá lớn. Người dân phải bỏ ra khoản tiền đáng kể để kiểm tra, đồng thời có thể gặp phải tình trạng dương tính giả hoặc những lo lắng không cần thiết khi phát hiện bất thường trên phim chụp.
Không khuyến cáo chụp CT toàn thân đại trà
TS.BSCKII Vương Đình Thy Hảo khẳng định hiện không có khuyến cáo chụp CT toàn thân cho tất cả mọi người.
Theo bác sĩ, việc tầm soát ung thư cần căn cứ vào độ tuổi, yếu tố nguy cơ và tình trạng của từng người. Các phương pháp kiểm tra cũng cần được lựa chọn phù hợp, có thể kết hợp siêu âm, MRI và những kỹ thuật cần thiết khác.
Cụ thể, người trên 45 tuổi nên thực hiện nội soi đại tràng. Phụ nữ lớn tuổi có thể khám tử cung, tầm soát ung thư vú định kỳ. Trong khi đó, nam giới hút thuốc lá với lượng 2-3 gói mỗi ngày trong thời gian dài là nhóm cần tầm soát ung thư phổi bằng kỹ thuật CT liều thấp.
Đối với chụp MRI toàn thân, bác sĩ Hảo cho biết đây là phương pháp không gây hại nhưng có chi phí khá cao, chỉ nên cân nhắc thực hiện ở những người có điều kiện kinh tế.
Dẫn chứng thực tế tại các quốc gia phát triển như Mỹ, bác sĩ Hảo cho biết hoạt động tầm soát ung thư được quy định nghiêm ngặt, trong đó độ tuổi thực hiện cần tuân thủ. Nếu không đáp ứng các quy định, bảo hiểm sẽ không chi trả.
Từ đó, bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chụp CT toàn thân định kỳ. Việc lạm dụng kỹ thuật này có thể khiến người được kiểm tra lo lắng không cần thiết, đồng thời làm tăng nguy cơ ung thư do tiếp xúc với tia X kéo dài.
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy chụp CT toàn thân ở người không có triệu chứng mang lại lợi ích lớn hơn nguy cơ. Cơ quan này cũng lưu ý kỹ thuật có thể phát hiện những bất thường giả, dẫn đến các xét nghiệm hoặc can thiệp y tế không cần thiết.
Hiệp hội X-quang Hoa Kỳ (ACR) cũng không khuyến cáo chụp CT toàn thân đối với người không có triệu chứng, không có tiền sử hoặc yếu tố nguy cơ đáng kể.
HL (SHTT)
Bài đọc nhiều
