Bệnh não mô cầu có thể diễn tiến nhanh, gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và đe dọa tính mạng. Vaccine giúp phòng một số nhóm vi khuẩn gây bệnh, song cần lựa chọn theo độ tuổi và tư vấn của bác sĩ.

Bệnh do não mô cầu là nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Bệnh có thể khởi phát với triệu chứng giống cảm cúm nhưng nhanh chóng chuyển nặng.

Tại TP HCM, tính đến chiều 17/10, Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, ghi nhận 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B, trong đó một em tử vong. Sự việc khiến ngành y tế tăng cường giám sát, xử lý người tiếp xúc gần và khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh.

Vaccine không bảo vệ tất cả các nhóm não mô cầu

Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó A, B, C, W, Y và X là những nhóm gây bệnh xâm lấn quan trọng trên thế giới. Tại Việt Nam có các loại vaccine phòng những nhóm huyết thanh khác nhau, gồm vaccine ACWY, vaccine nhóm B và vaccine BC.

Theo thông tin tư vấn trên VnExpress, mỗi loại vaccine có phạm vi bảo vệ riêng. Chẳng hạn, vaccine phòng nhóm B không thay thế vaccine phòng các nhóm A, C, W và Y. Do đó, người đã tiêm một loại vaccine không đồng nghĩa được bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn gây bệnh.

Việc có cần tiêm thêm vaccine hay không cần được đánh giá dựa trên lịch sử tiêm chủng, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm. Người dân nên mang theo sổ tiêm chủng khi đi khám để bác sĩ xác định những mũi đã tiêm và tư vấn lịch bổ sung phù hợp, tránh tiêm thiếu hoặc tự ý lặp lại mũi tiêm.

19-1792376080-benh-nao-mo-cau-nguy-hiem-can-luu-y-gi-khi-tiem-vaccine

Độ tuổi và lịch tiêm khác nhau tùy vaccine

Không có một lịch tiêm chung áp dụng cho tất cả vaccine não mô cầu. Độ tuổi bắt đầu tiêm, số mũi cơ bản và khoảng cách giữa các mũi phụ thuộc vào từng sản phẩm.

Theo thông tin về các vaccine đang được sử dụng tại Việt Nam, một số vaccine ACWY được chỉ định từ 6 tuần tuổi, trong khi vaccine nhóm B có loại được chỉ định từ 2 tháng tuổi. Giới hạn tuổi và lịch tiêm cụ thể cần căn cứ vào hướng dẫn sử dụng được phê duyệt của từng vaccine.

Vì vậy, phụ huynh không nên tự lựa chọn vaccine chỉ dựa trên độ tuổi của trẻ hoặc thông tin truyền miệng. Bác sĩ cần kiểm tra tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ trước khi tư vấn.

Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên sống trong môi trường tập thể và người suy giảm miễn dịch là những nhóm cần được quan tâm khi đánh giá nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, việc lựa chọn và phối hợp vaccine cần dựa trên chỉ định chuyên môn, không nên mặc định mọi người đều cần tiêm tất cả các loại.

Tiêm vaccine cần kết hợp các biện pháp phòng bệnh

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC), não mô cầu lây chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần. Vì vậy, bên cạnh tiêm chủng, người dân cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ nơi ở và lớp học thông thoáng, không dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ tiếp xúc với nước bọt.

Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn sử dụng kháng sinh dự phòng nếu có chỉ định. Không tự mua kháng sinh để phòng bệnh, bởi việc sử dụng thuốc phụ thuộc vào mức độ tiếp xúc và đánh giá của nhân viên y tế.

Vaccine cũng không thay thế việc theo dõi triệu chứng. Bệnh có thể bắt đầu bằng sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn, nôn và mệt mỏi. Khi xuất hiện sốt cao kèm đau đầu dữ dội, lừ đừ, cứng cổ, rối loạn ý thức hoặc các chấm xuất huyết trên da, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Trước nguy cơ bệnh diễn tiến nhanh, người dân nên chủ động kiểm tra lịch tiêm chủng của bản thân và gia đình, trao đổi với bác sĩ để lựa chọn vaccine phù hợp, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm trong sinh hoạt hằng ngày.

HL (SHTT)