Tình hình sốt xuất huyết (SXH) đang diễn biến hết sức phức tạp trên phạm vi cả nước với số ca mắc liên tục gia tăng, kéo theo những cảnh báo đáng lo ngại về nguy cơ tái nhiễm và biến chứng nghiêm trọng.

Theo báo cáo của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), tính từ đầu năm 2025 đến giữa tháng 7, cả nước đã ghi nhận hơn 32.000 ca mắc sốt xuất huyết. Điều đáng báo động là Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời cả 4 type virus Dengue (Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4), trong đó Den-2 đang chiếm ưu thế vượt trội so với Den-1 – chủng virus từng phổ biến trước đây. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, Den-2 có khả năng gây biến chứng nặng hơn và thường liên quan đến các đợt bùng phát dịch quy mô lớn. 

Tại Hà Nội, mặc dù chưa ghi nhận trường hợp tử vong, số ca mắc SXH đang có xu hướng gia tăng rõ rệt. Cụ thể, từ đầu năm đến ngày 17/7, thành phố ghi nhận 392 ca mắc. Đặc biệt, trong tháng 7, số ca mắc trung bình mỗi tuần đã tăng lên 26-34 ca, so với mức 11-13 ca/tuần trong tháng 6. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội cảnh báo, chỉ số côn trùng tại các điểm giám sát đều ở mức nguy cơ cao, dự báo số ca mắc có thể tiếp tục tăng khi Hà Nội bước vào mùa cao điểm của dịch.

PGS.TS Đỗ Duy Cường – Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, bày tỏ lo ngại về sự chủ quan của cộng đồng đối với mức độ nguy hiểm của bệnh. Nhiều người vẫn cho rằng SXH chỉ nguy hiểm khi có sốt cao hoặc xuất huyết rõ rệt, dẫn đến việc trì hoãn kiểm tra và điều trị. Thực tế, biến chứng nặng có thể xảy ra ngay cả khi không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến sốc, suy đa tạng và tử vong nếu nhập viện muộn.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính – Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, giải thích cơ chế tái nhiễm đặc biệt nguy hiểm: Khi tái nhiễm với một type virus Dengue khác (như Den-2), các kháng thể được tạo ra từ lần mắc trước có thể theo cơ chế “tăng cường phụ thuộc kháng thể” (ADE) giúp virus xâm nhập dễ dàng hơn vào tế bào miễn dịch. Điều này làm tăng phản ứng viêm và kích hoạt “cơn bão cytokine”, dẫn đến tình trạng xuất huyết nghiêm trọng hơn, suy đa cơ quan và nguy cơ tử vong cao. 

Bác sĩ Chính cảnh báo: “Tái nhiễm sốt xuất huyết có thể gây bệnh nặng, tỉ lệ tử vong cao gấp nhiều lần so với lần đầu tiên. Nghiên cứu cho thấy, nếu may mắn sống sót sau nhiễm SXH nặng có biến chứng, gần 70% bệnh nhân giảm khả năng lao động, hơn 50% người sống chung với triệu chứng bệnh như đau khớp, đau cơ, suy nhược, yếu tay chân, rụng tóc… đến 2 năm.” 

Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc chủ động tiêm phòng bằng vắc-xin được các chuyên gia đánh giá là giải pháp hiệu quả và lâu dài nhất để kiểm soát dịch bệnh. 

Từ tháng 9/2024, Việt Nam đã chính thức triển khai tiêm vắc-xin của Takeda (Nhật Bản) đã được Bộ Y tế phê duyệt. Đây là loại vắc-xin sống giảm độc lực, có khả năng bảo vệ trước cả 4 type virus Dengue, áp dụng cho người từ 4 tuổi trở lên, bất kể đã từng mắc bệnh hay chưa. Vắc-xin này được tiêm hai mũi cách nhau ba tháng, đã được chứng minh có thể giảm trên 80% nguy cơ mắc bệnh và giảm đến 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết. 

Các chuyên gia y tế cũng khuyến cáo người dân không nên đợi đến khi dịch bùng phát mới tiêm vắc-xin, bởi cơ thể cần ít nhất hai tuần để bắt đầu tạo kháng thể và chỉ đạt hiệu quả tối đa sau khi tiêm đủ hai mũi. 

Việc tiêm vắc-xin sớm không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần hình thành lá chắn miễn dịch cộng đồng, giúp giảm áp lực lên hệ thống y tế và hạn chế thiệt hại về người và kinh tế do dịch bệnh gây ra. Khi sốt xuất huyết vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc phòng bệnh bằng các biện pháp tổng hợp là vô cùng cần thiết. 

Bên cạnh việc tiêm vắc-xin đúng lịch, mỗi người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp truyền thống như: 

Diệt muỗi, loại bỏ lăng quăng tại hộ gia đình. 

Giữ vệ sinh môi trường sống sạch sẽ. 

Mặc quần áo dài tay và ngủ trong màn (kể cả ban ngày). 

Chủ động phòng ngừa từ sớm chính là "chìa khóa" để ngăn chặn những thảm kịch y tế đã từng xảy ra trong quá khứ, như đợt dịch năm 2022 khiến hơn 370.000 người mắc và 140 ca tử vong. Đã đến lúc mỗi người dân cần ý thức rõ hơn vai trò của mình trong cuộc chiến chống lại sốt xuất huyết – một căn bệnh tuy không mới nhưng đầy nguy hiểm.

Theo Phạm Tuấn (SHTT)