Chạm trán rắn mùa hè, đừng chỉ dựa vào hình dạng để nhận biết

Mùa hè là thời điểm rắn xuất hiện nhiều hơn tại khu dân cư, sân vườn và các khu vực có cây cối rậm rạp. Thời tiết nắng nóng cùng nguồn thức ăn dồi dào như chuột, ếch nhái và côn trùng khiến nguy cơ con người chạm trán loài động vật này gia tăng.

Nhiều người thường dựa vào hình dạng bên ngoài để phân biệt rắn độc và rắn không độc. Một trong những đặc điểm dễ nhận thấy là phần đầu của rắn. Nhiều loài rắn độc như rắn lục hay rắn hổ mang có đầu hình tam giác, phần cổ thắt lại do sự hiện diện của tuyến nọc độc ở hai bên má.

Trong khi đó, rắn không độc thường có đầu bầu dục hoặc thuôn dài, phần đầu nối liền với thân tạo thành đường cong tương đối mềm mại. Tuy nhiên, dấu hiệu này không phải lúc nào cũng chính xác. Một số loài rắn cực độc như rắn cạp nia, cạp nong lại có phần đầu khá tròn và dễ gây nhầm lẫn với rắn không độc.

Con ngươi mắt cũng là đặc điểm thường được nhắc đến khi nhận diện rắn. Theo kinh nghiệm dân gian, nhiều loài rắn độc có đồng tử dạng kẻ dọc giống mắt mèo, trong khi rắn không độc thường có đồng tử tròn. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là dấu hiệu tham khảo và khó áp dụng trong điều kiện thực tế khi người dân không nên đứng gần để quan sát.

Ngoài ra, phần vảy dưới đuôi cũng có thể cung cấp thông tin nhận dạng. Một số loài rắn độc thường có hàng vảy đơn chạy dọc dưới đuôi, trong khi nhiều loài rắn không độc có vảy dưới đuôi chia đôi thành hai hàng. Dù vậy, đặc điểm này chỉ phù hợp với người có kiến thức chuyên môn hoặc khi quan sát ở khoảng cách an toàn.

Màu sắc và hoa văn trên cơ thể cũng là yếu tố giúp nhận biết một số loài rắn. Các loài như cạp nong, cạp nia hay hổ mang có những hoa văn đặc trưng dễ nhận thấy. Tuy nhiên, không phải mọi loài rắn độc đều sở hữu màu sắc nổi bật, do đó không nên dựa hoàn toàn vào đặc điểm này để đánh giá mức độ nguy hiểm.

Khi gặp người, nhiều loài rắn có thể xuất hiện các hành vi phòng vệ như ngóc đầu, phình mang hoặc phát ra tiếng rít. Ngược lại, một số loài sẽ tìm cách lẩn trốn khỏi khu vực có người. Tuy nhiên, phản ứng của rắn phụ thuộc vào từng loài và hoàn cảnh cụ thể, nên khó xem đây là căn cứ xác định rắn có độc hay không.

Các dấu hiệu nhận diện bằng mắt thường chỉ mang tính tương đối và luôn tồn tại ngoại lệ. Trong điều kiện thiếu ánh sáng hoặc tâm lý hoảng loạn, nguy cơ nhận nhầm giữa rắn độc và rắn không độc là rất lớn.

Vì vậy, nguyên tắc an toàn quan trọng nhất khi chạm trán rắn là giữ khoảng cách tối thiểu khoảng 2 m, không dùng tay hoặc dụng cụ để bắt, xua đuổi hay kích động con vật. Nếu rắn xuất hiện trong khu dân cư, người dân nên tìm cách cô lập khu vực và liên hệ lực lượng chuyên trách để được hỗ trợ.

Để hạn chế nguy cơ rắn xuất hiện quanh nhà trong mùa hè, người dân nên thường xuyên dọn dẹp sân vườn, không để củi, vật liệu hoặc rác thải chất đống tạo nơi trú ẩn. Các bụi cây, dây leo cần được cắt tỉa gọn gàng, đồng thời hạn chế để thức ăn rơi vãi nhằm tránh thu hút chuột và các loài động vật mà rắn thường săn mồi.