Đau cổ 5 tháng không rõ nguyên nhân, đi khám phát hiện căn bệnh có thể dẫn tới tàn phế

Theo bệnh sử, người bệnh xuất hiện đau cổ âm ỉ kéo dài, tính chất đau mang đặc điểm của đau kiểu viêm với biểu hiện tăng nhiều về đêm và gần sáng, gây mất ngủ, kèm cảm giác cứng cổ rõ rệt sau khi nghỉ ngơi hoặc vừa ngủ dậy. Đáng chú ý, các triệu chứng này lại thuyên giảm rõ rệt khi bệnh nhân vận động nhẹ nhàng. Trước đó, bệnh nhân không ghi nhận tiền sử chấn thương hay bệnh lý cột sống, gia đình không có người mắc bệnh tự miễn.

Khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân hạn chế nhẹ vận động cột sống cổ ở các tư thế cúi và xoay, độ giãn lồng ngực đạt 4 cm, nghiệm pháp Schober bình thường và không có biểu hiện sưng đau các khớp ngoại biên. Các kết quả cận lâm sàng ban đầu cho thấy X-quang cột sống cổ chưa phát hiện bất thường, chưa có hình ảnh dính khớp hay gai xương. Tuy nhiên, khi được chỉ định chụp X-quang khung chậu thẳng, hình ảnh viêm khớp cùng chậu độ III hai bên. Xét nghiệm miễn dịch cho kết quả HLA-B27 dương tính, kèm theo các chỉ số viêm trong máu như CRP và tốc độ lắng máu đều tăng.

Dựa trên lâm sàng và cận lâm sàng, bệnh nhân được chẩn đoán xác định viêm cột sống dính khớp thể trục. Đây là một trường hợp khá điển hình của bệnh viêm cột sống dính khớp khởi phát ở người trẻ dưới 45 tuổi. Trước đó, bệnh nhân từng đi khám nhiều nơi, chủ yếu được chụp X-quang cột sống cổ và điều trị theo hướng đau cột sống thông thường, dẫn đến tình trạng bệnh tái phát sau mỗi đợt điều trị.

Chỉ đến khi bệnh nhân được thăm khám bởi ThS.BSNT Nguyễn Mạnh Quyết tại Khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện E, hướng tiếp cận chẩn đoán mới được điều chỉnh đúng. Việc chỉ định chụp X-quang khớp cùng chậu và xét nghiệm gen HLA-B27 đã giúp làm rõ bản chất viêm của bệnh lý và đưa ra chẩn đoán chính xác.

Theo ThS.BSNT Nguyễn Mạnh Quyết, đặc điểm đau cột sống kiểu viêm là dấu hiệu then chốt để phân biệt viêm cột sống dính khớp với đau cột sống cơ học thông thường do tư thế hoặc thoái hóa. Trong khi đau cơ học thường tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi, thì đau do bệnh lý viêm lại nặng hơn về đêm, lúc nghỉ và cải thiện khi vận động. Việc nhận định sai tính chất cơn đau dễ dẫn đến chẩn đoán nhầm với đau cột sống thông thường.

Xét nghiệm HLA-B27 đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn sớm khi chưa có tổn thương trên X-quang, với tỷ lệ dương tính gặp ở khoảng 85–95% bệnh nhân viêm cột sống dính khớp. Bên cạnh đó, khớp cùng chậu thường là vị trí tổn thương thực thể đầu tiên của bệnh, do vậy chụp X-quang khớp cùng chậu là phương tiện không thể bỏ qua, ngay cả khi triệu chứng ban đầu chỉ khu trú ở cột sống cổ hoặc thắt lưng. Trong trường hợp này, hình ảnh viêm khớp cùng chậu độ III hai bên cho thấy bệnh đã âm thầm tiến triển trong thời gian dài trước khi được phát hiện.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, viêm cột sống dính khớp có thể dẫn đến biến chứng dính các đốt sống, hình thành “cột sống hình cây tre” gây mất hoàn toàn khả năng vận động, gù vẹo, tàn phế và suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống. Ngược lại, việc phát hiện sớm khi bệnh còn ở giai đoạn viêm, chưa dính khớp cho phép áp dụng các phác đồ điều trị tối ưu như thuốc kháng viêm không steroid và đặc biệt là các thuốc sinh học kháng TNF hoặc kháng IL-17, giúp kiểm soát viêm, ngăn chặn tổn thương cấu trúc và duy trì cuộc sống sinh hoạt, lao động bình thường cho người bệnh.

Từ trường hợp này, ThS.BSNT Nguyễn Mạnh Quyết khuyến cáo những người trẻ dưới 45 tuổi, đặc biệt là nam giới, nếu có tình trạng đau cột sống cổ hoặc thắt lưng kéo dài trên 3 tháng, đau nhiều về đêm và cải thiện khi vận động, cần sớm đến các cơ sở y tế chuyên khoa Cơ xương khớp để được chụp X-quang khung chậu và làm xét nghiệm HLA-B27 nhằm tầm soát và điều trị bệnh kịp thời.