Đề xuất người trên 40 tuổi được sàng lọc nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ vốn từ lâu được xem là bệnh lý của tuổi già, nhưng thực tế điều trị thời gian qua cho thấy căn bệnh này đang có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở nhóm người trẻ tuổi.

Đáng chú ý, theo số liệu ghi nhận từ Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân dưới 45 tuổi từng chiếm khoảng 10% đến 15% tổng số ca điều trị tại đây. Phân tích bệnh cảnh lâm sàng cho thấy có tới khoảng 85% số ca mắc được ghi nhận có tình trạng tăng huyết áp.

Đứng trước thực tế đó, các chuyên gia nhận định rằng giới trẻ thường có tâm lý chủ quan, ít chủ động kiểm tra huyết áp cũng như các yếu tố nguy cơ tim mạch. Cùng với đó, tình trạng thừa cân, béo phì, lối sống ít vận động và một số yếu tố nguy cơ khác đang âm thầm làm gia tăng mối nguy mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.   

Bộ Y tế đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo hướng dẫn khám sàng lọc dành cho người dân tại trạm y tế xã, phường, đặc khu dựa trên từng giai đoạn phát triển của vòng đời, trải dài từ thai nhi, trẻ sơ sinh cho tới người cao tuổi.

Động thái này được xây dựng trong bối cảnh Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 1983/QĐ-BYT ngày 1-7-2026 về hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ và người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng.

Trong bản hướng dẫn này, đột quỵ được xếp vào nhóm bệnh không lây nhiễm ưu tiên phát hiện và sàng lọc sớm tại cộng đồng, bên cạnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, một số bệnh ung thư phổ biến và bệnh thận mạn tính.

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo là việc phân loại chi tiết các gói kiểm tra sức khỏe theo từng lứa tuổi để tối ưu hóa hiệu quả phòng ngừa bệnh tật.

Cụ thể, nhóm người từ 16 đến dưới 60 tuổi dự kiến sẽ được khám sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và một số bệnh ung thư có tỷ lệ mắc cao theo độ tuổi, giới tính, bên cạnh việc đánh giá sức khỏe tâm thần và nguy cơ sa sút trí tuệ. Đặc biệt, những cá nhân từ trên 40 tuổi sẽ được đưa vào diện đề xuất sàng lọc chuyên sâu nguy cơ đột quỵ.

Đối với đối tượng sinh viên, chương trình dự kiến tầm soát tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung cùng các bệnh ung thư phổ biến theo độ tuổi, giới tính; đồng thời nhóm này cũng được đánh giá các nguy cơ trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt và động kinh.

Trong khi đó, với người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên, bên cạnh các bệnh lý chuyển hóa quen thuộc như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu, trạm y tế sẽ đánh giá thêm các nguy cơ sa sút trí tuệ, loãng xương và nguy cơ té ngã.  

Theo các định hướng chuyên môn, người có nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm được xác định là những người dù chưa mắc hay chưa được chẩn đoán nhưng đã có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng khởi phát bệnh.

Nhóm đối tượng này sẽ được tư vấn, sàng lọc, theo dõi và quản lý dự phòng trực tiếp tại cộng đồng. Hoạt động phát hiện sớm có thể linh hoạt triển khai qua nhiều hình thức phong phú như kiểm tra sức khỏe học sinh, khám sàng lọc bệnh tật, khám sức khỏe định kỳ, khám sức khỏe người lao động, khám sức khỏe người cao tuổi và quá trình khám, chữa bệnh thông thường.  

Khi triển khai sàng lọc nguy cơ đột quỵ tại tuyến y tế cơ sở, cán bộ y tế có thể tiến hành đánh giá nguy cơ tổng thể, đo huyết áp, đo vòng eo, kiểm tra cân nặng và tính chỉ số BMI. Trong một số trường hợp cụ thể, người dân có thể được đo điện tim nhằm kịp thời phát hiện rung nhĩ – một yếu tố nguy cơ then chốt của đột quỵ, hoặc được xét nghiệm đường huyết và một số chỉ số liên quan để đánh giá toàn diện nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm.  

Toàn bộ kết quả sàng lọc sau đó sẽ được lưu trữ, theo dõi chặt chẽ trong hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử. Đây sẽ là cơ sở dữ liệu quan trọng giúp đội ngũ nhân viên y tế cơ sở tiếp tục tư vấn thay đổi lối sống, theo dõi sát sao và quản lý điều trị khi cần thiết. 

Việc chủ động phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ để kiểm soát kịp thời huyết áp, đường huyết hay mỡ máu được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các biến cố nguy hiểm đến tính mạng của người dân.

PV (SHTT)