Hiểm họa từ sai lầm sơ cứu đuối nước: Chuyên gia cảnh báo hành động dốc ngược nguy hiểm

Thời gian gần đây, một đoạn clip ghi lại cảnh sơ cứu trẻ đuối nước tại khu vực bể bơi gần Bệnh viện Đại học Y Hà Nội (cơ sở Hoàng Mai) lan truyền trên mạng xã hội đã khiến giới y khoa, đặc biệt là các bác sĩ cấp cứu, vô cùng lo ngại. Điều đáng báo động ở đây không chỉ là bản thân tai nạn đuối nước, mà chính là phương pháp cứu hộ hoàn toàn sai lệch được áp dụng tại hiện trường: dốc ngược cơ thể nạn nhân với hy vọng tống nước ra khỏi phổi.

PGS.TS.BS Hoàng Bùi Hải, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu - Hồi sức tích cực thuộc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, khẳng định đây là một quan niệm sai lầm đã tồn tại dai dẳng nhiều năm qua nhưng đến nay vẫn bị lạm dụng. Bản chất của đuối nước là tình trạng ngừng thở do đường hô hấp bị nước xâm nhập dẫn đến thiếu oxy. Do đó, ưu tiên hàng đầu là phải khôi phục hô hấp và tuần hoàn chứ không phải tìm cách ép nước ra ngoài.

Chuyên gia nhấn mạnh rằng các nghiên cứu khoa học đã chứng minh nghiệm pháp Heimlich hay hành động dốc ngược nạn nhân đều hoàn toàn không có giá trị đối với người bị đuối nước. Những động tác thừa thãi này chỉ làm lãng phí khoảng thời gian vô cùng quý giá, khiến não và tim của nạn nhân bị thiếu oxy nghiêm trọng theo từng phút trôi qua. Ngay khi đưa được người bị nạn lên bờ, việc cần làm ngay là kiểm tra dấu hiệu thở và tuần hoàn để tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) càng sớm càng tốt.

Để cấp cứu đúng cách và hiệu quả, PGS Hoàng Bùi Hải hướng dẫn người dân cần nhanh chóng gọi hỗ trợ, đưa nạn nhân đến vị trí an toàn và thực hiện nghiêm ngặt các bước sau:

Nếu nhận thấy nạn nhân không thể tự thở, người sơ cứu phải thực hiện ngay hai nhịp thổi ngạt đủ mạnh sao cho lồng ngực của người bệnh phồng lên. Trong trường hợp nạn nhân vẫn hôn mê, cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực kết hợp thổi ngạt theo chu kỳ đều đặn là 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt. Tốc độ ép tim tiêu chuẩn cần được duy trì liên tục từ 100 đến 120 lần mỗi phút, hạn chế tối đa việc gián đoạn cho đến khi có sự tiếp nhận của nhân viên y tế hoặc khi người bệnh bắt đầu có dấu hiệu hồi phục.

Bên cạnh đó, nếu tại hiện trường có sẵn máy khử rung tim tự động (AED), người dân nên chủ động sử dụng theo đúng chỉ dẫn của máy. Để tránh tình trạng hạ thân nhiệt, người xung quanh cần hỗ trợ cởi bỏ quần áo ướt và giữ ấm cơ thể cho nạn nhân. Một lưu ý đặc biệt quan trọng là ngay cả khi người bệnh đã tỉnh táo trở lại hoặc có thể tự thở, họ vẫn bắt buộc phải được chuyển đến bệnh viện bằng xe cấp cứu. Nguyên nhân là do lượng nước đã hít vào phổi trước đó vẫn có nguy cơ diễn tiến thành chứng suy hô hấp muộn vô cùng nguy hiểm.

Theo phân tích của chuyên gia, mùa hè là giai đoạn cao điểm khiến số ca đuối nước gia tăng mạnh do nhu cầu bơi lội, vui chơi tại ao, hồ, sông, suối hay bãi biển của các gia đình tăng cao. Những đối tượng có nguy cơ gặp tai nạn lớn nhất bao gồm trẻ nhỏ thiếu sự giám sát của người lớn, người không biết bơi hoặc người quá tự tin vào kỹ năng bơi lội của bản thân. Ngoài ra, việc sử dụng rượu bia trước khi xuống nước, hoặc người có tiền sử mắc các bệnh lý như động kinh, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ cũng đối mặt với rủi ro rất cao.

Để hạn chế tối đa những tai nạn thương tâm, PGS Hoàng Bùi Hải khuyến cáo không nên cho trẻ em dưới 4 tuổi xuống bể bơi. Đối với trẻ em ở mọi lứa tuổi, quá trình bơi lội phải luôn có người lớn có đủ năng lực đi kèm giám sát. Mỗi cá nhân nên duy trì thói quen bơi cùng bạn bè, trang bị phao cá nhân khi cần thiết và tuyệt đối tránh xa nguồn nước sau khi đã uống rượu bia. 

Đối với các cơ sở vận hành bể bơi, bắt buộc phải bố trí nhân viên cứu hộ đã qua đào tạo bài bản về kỹ năng giải cứu và sơ cứu. Đồng thời, việc phổ cập học bơi, trang bị kỹ năng an toàn dưới nước cùng phương pháp hồi sinh tim phổi cần được đẩy mạnh triển khai rộng rãi trong các nhà trường cũng như toàn thể cộng đồng.