Đời sống
23/10/2026 08:54Một người đun nước, cả nhà ung thư? Cảnh báo 3 thói quen đun nước cực nguy hiểm ít ai ngờ!
Nước đun sôi từ lâu được nhiều gia đình lựa chọn để sử dụng hằng ngày. Không ít người còn duy trì thói quen uống một cốc nước ấm vào buổi sáng với mong muốn bổ sung nước cho cơ thể sau một đêm dài. Thế nhưng, bên cạnh việc lựa chọn nguồn nước, cách đun và tình trạng của dụng cụ đun nước cũng là những yếu tố cần được quan tâm.
Theo Giáo sư Wu Zhigang, công tác tại Trường Y tế Công cộng, Đại học Y khoa Tongji, Đại học Khoa học và Công nghệ Huazhong (Trung Quốc), một số thói quen tưởng chừng vô hại trong quá trình đun nước có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các chất không mong muốn. Đáng chú ý là việc đun đi đun lại nước nhiều lần, đậy nắp ấm quá kín và tiếp tục sử dụng những chiếc ấm cũ kỹ, bám nhiều cặn.
Đun lại nước nhiều lần có làm tăng nguy cơ ung thư?
Để tránh lãng phí, nhiều người thường giữ lại phần nước chưa uống hết, sau đó bổ sung nước mới rồi tiếp tục đun sôi. Thói quen này khá phổ biến, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng tích tụ nitrit trong nước và những ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe.
Theo Giáo sư Wu Zhigang, việc đun sôi nước nhiều lần không khiến nồng độ nitrit tăng vọt đến mức gây ngộ độc cấp tính ngay lập tức. Tuy nhiên, nitrit có thể kết hợp với amin trong môi trường axit của dạ dày để hình thành nitrosamine, hợp chất được đề cập đến trong mối liên hệ với nguy cơ ung thư đường tiêu hóa.
Nguy cơ này còn được đặt trong bối cảnh chế độ ăn uống hằng ngày. Khi thường xuyên tiêu thụ các thực phẩm giàu amin như thịt chế biến sẵn, đồ nướng và đồ muối chua, quá trình hình thành nitrosamine có thể được tạo điều kiện thuận lợi hơn. Vì vậy, việc duy trì những thói quen không phù hợp trong thời gian dài là vấn đề cần được chú ý.
Ngoài ra, nitrit còn có khả năng oxy hóa hemoglobin trong máu thành methemoglobin, làm giảm khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu. Khi quá trình này xảy ra ở mức độ đáng kể, cơ thể có thể gặp tình trạng thiếu oxy, dẫn đến các biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt và ảnh hưởng đến hoạt động của những cơ quan khác.
Dù vậy, không nên mặc định rằng chỉ cần đun lại nước vài lần là sẽ gây ung thư. Điều đáng quan tâm là nguy cơ phơi nhiễm kéo dài và sự kết hợp với các yếu tố khác trong sinh hoạt, ăn uống. Để hạn chế việc duy trì thói quen không cần thiết, các gia đình nên cân đối lượng nước cho mỗi lần đun, tránh liên tục tận dụng nước cũ bằng cách châm thêm nước mới rồi đun đi đun lại.
Đậy nắp ấm quá kín khi đun nước: Sai lầm ít người để ý
Một số người có thói quen đậy chặt nắp ấm hoặc siêu nước ngay từ khi bắt đầu đun với mong muốn giữ nhiệt và giúp nước nhanh sôi hơn. Tuy nhiên, theo Giáo sư Wu, vấn đề cần lưu ý là sự hiện diện của một số hợp chất có thể bay hơi trong quá trình đun nóng nước máy.
Trong quá trình xử lý nước bằng phương pháp clo hóa, một lượng nhỏ hợp chất trihalomethane, điển hình là chloroform, có thể được hình thành. Chloroform là chất dễ bay hơi, được đề cập trong mối liên hệ với nguy cơ gây tổn thương gan, thận và ung thư.
Khi nước được đun nóng, chloroform có thể bay hơi và thoát ra ngoài cùng hơi nước. Tuy nhiên, theo nội dung được Giáo sư Wu đề cập, việc đậy nắp quá kín trong suốt quá trình đun có thể khiến một phần hơi nước ngưng tụ trên nắp rồi nhỏ trở lại vào lòng ấm.
Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng một số hợp chất không mong muốn tiếp tục tồn tại trong nước sau khi đun. Nếu nước được sử dụng thường xuyên để uống, pha trà, pha sữa hoặc chế biến thức ăn, việc tiếp xúc kéo dài với các chất có hại là vấn đề không nên xem nhẹ.
Do đó, người dùng cần chú ý đến hướng dẫn sử dụng và thiết kế của thiết bị đun nước. Không nên tự ý đóng kín hoặc vô hiệu hóa các bộ phận thoát hơi được nhà sản xuất bố trí nhằm bảo đảm thiết bị hoạt động an toàn.
Ấm đun nước dùng 5-10 năm, cặn trắng bám dày có nguy hiểm?
Không ít gia đình vẫn sử dụng những chiếc ấm đã hoạt động suốt 5-10 năm, dù đáy và thành ấm xuất hiện lớp cặn trắng dày đặc. Nhiều người cho rằng đây chỉ là canxi hoặc magie nên không đáng lo ngại.
Tuy nhiên, thực tế thành phần của lớp cặn tích tụ lâu ngày có thể phức tạp hơn, tùy thuộc vào chất lượng nguồn nước và tình trạng của thiết bị. Bên cạnh các khoáng chất, nguy cơ còn được đặt ra đối với sự hiện diện của những kim loại như chì, cadmium, nickel và chromium.
Ảnh minh họa: Internet
Đặc biệt, đối với các loại ấm làm từ kim loại kém chất lượng hoặc ấm inox đã bị ăn mòn, lớp bảo vệ bề mặt có thể suy giảm theo thời gian. Khi đó, khả năng các ion kim loại giải phóng vào nước có thể tăng lên.
Giáo sư Wu cảnh báo rằng kim loại nặng đi vào cơ thể qua đường uống có thể tích tụ lâu dài tại gan, thận và hệ thần kinh. Tình trạng phơi nhiễm kéo dài có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khỏe, trong đó có tổn thương chức năng thận và nguy cơ mắc một số bệnh lý thần kinh, ung thư.
Dẫu vậy, không thể chỉ dựa vào màu sắc hay độ dày của lớp cặn để kết luận nước đã nhiễm kim loại nặng. Cặn trắng có thể chủ yếu hình thành từ các khoáng chất trong nước; nguy cơ thực tế còn phụ thuộc vào nguồn nước, vật liệu chế tạo và tình trạng của ấm.
Vì thế, các gia đình nên vệ sinh ấm thường xuyên, kiểm tra những dấu hiệu ăn mòn hoặc hư hỏng và thay thiết bị khi cần thiết. Việc tiếp tục sử dụng một chiếc ấm đã xuống cấp chỉ vì muốn tiết kiệm chi phí có thể khiến người dùng bỏ qua những vấn đề cần được xử lý.
PN (SHTT)
Bài đọc nhiều
