Đời sống
05/11/2026 07:49Ngáy to, đau nửa đầu có thể liên quan đến nguy cơ đột quỵ
Tiến sĩ Christopher David Anderson, chuyên gia thần kinh tại Viện Khoa học Thần kinh Mass General Brigham (Mỹ), đồng thời là trưởng bộ phận đột quỵ của hệ thống y tế này, cho biết đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, tàn tật và phải nhập viện.
Theo ông, đây là hồi chuông cảnh báo đối với cả người bệnh lẫn nhân viên y tế. Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ cần được thực hiện nghiêm túc và bắt đầu càng sớm càng tốt. Mỗi người nên chủ động trao đổi với bác sĩ về nguy cơ mắc bệnh cũng như những biện pháp phòng ngừa, thay vì chờ đến khi biến chứng xuất hiện.
Dấu hiệu đột quỵ ở người trẻ và trung niên
Bên cạnh những yếu tố nguy cơ đã được biết đến như tăng huyết áp, đái tháo đường, cholesterol máu cao và béo phì, một số tình trạng sức khỏe và thói quen sinh hoạt ít được chú ý cũng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ. Dưới đây là 4 yếu tố đáng lưu ý:
1. Đau nửa đầu kèm theo triệu chứng tiền triệu
Chứng đau nửa đầu có tiền triệu (chứng đau nửa đầu Aura) là một thể đau nửa đầu đặc trưng bởi các rối loạn thần kinh thoáng qua, xuất hiện ngay trước hoặc trong khi cơn đau đầu khởi phát. Người thường xuyên bị đau nửa đầu kèm các triệu chứng như nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy, rối loạn thị giác, tê bì hoặc khó nói có thể đối mặt với nguy cơ đột quỵ thiếu máu não cao hơn.
Theo nghiên cứu được đăng vào tháng 7/2026 trên tạp chí Neurology Today (Mỹ), người mắc chứng đau nửa đầu Aura có nguy cơ đột quỵ thiếu máu não cao gần gấp đôi so với người không bị đau nửa đầu. Trong khi đó, mối liên hệ giữa đau nửa đầu không kèm hào quang và đột quỵ thường yếu hơn hoặc chưa nhất quán giữa các nghiên cứu.
Đột quỵ thiếu máu não xảy ra khi cục máu đông hoặc tình trạng tắc nghẽn khác làm gián đoạn dòng máu cung cấp cho não. Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng 87% tổng số ca đột quỵ.
2. Ngáy to khi ngủ
Ngáy to, kéo dài có thể là dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Đây là tình trạng đường thở liên tục bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, khiến người bệnh ngừng thở trong những khoảng thời gian ngắn rồi thở trở lại khi đang ngủ. Những lần gián đoạn hô hấp này có thể làm giảm nồng độ oxy trong máu, đồng thời góp phần gây tăng huyết áp - một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.
Ngưng thở khi ngủ không được điều trị có liên quan đến nguy cơ đột quỵ cao hơn. Vì vậy, người thường xuyên ngáy lớn, thở hổn hển hoặc có biểu hiện buồn ngủ quá mức vào ban ngày nên đi khám để được đánh giá.
3. Chấn thương cổ do chuyển động đột ngột
Những chuyển động cổ đột ngột, mạnh hoặc quá mức đôi khi có thể gây rách thành động mạch cảnh hoặc động mạch đốt sống. Tình trạng này được gọi là bóc tách động mạch cổ. Đây là hai nhóm động mạch có nhiệm vụ đưa máu lên não. Khi thành mạch bị rách, cục máu đông có thể hình thành tại vị trí tổn thương, gây tắc nghẽn dòng máu và dẫn đến đột quỵ thiếu máu não.
Biến chứng này tuy hiếm gặp nhưng có thể xảy ra sau tai nạn giao thông, chấn thương khi chơi thể thao hoặc một số hoạt động khiến cổ phải xoay, vặn quá mức. Tuy nhiên, không phải ai bị chấn thương cổ hoặc chấn thương kiểu giật cổ (whiplash) cũng có nguy cơ đột quỵ. Phần lớn trường hợp không gặp biến chứng này.
4. Ngồi quá lâu mỗi ngày
Thói quen ngồi trong phần lớn thời gian trong ngày có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, kể cả ở những người cảm thấy bản thân vẫn khỏe mạnh. Một nghiên cứu cho thấy, những người ngồi từ 13 giờ mỗi ngày trở lên có nguy cơ đột quỵ cao hơn 44% so với nhóm ngồi dưới 11 giờ. Thời gian ngồi liên tục kéo dài cũng có liên quan đến nguy cơ cao hơn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên thường xuyên đứng dậy vận động, đi bộ xen kẽ trong ngày và duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa phải mỗi tuần.
Cách phòng ngừa nguy cơ đột quỵ
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, khoảng 80% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa thông qua thay đổi lối sống và chăm sóc y tế phù hợp. Duy trì tập luyện thường xuyên, áp dụng chế độ ăn lành mạnh theo kiểu Địa Trung Hải, kiểm soát cân nặng, tránh thuốc lá và theo dõi huyết áp, cholesterol, đường huyết là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ.
Bên cạnh đó, mỗi người nên hạn chế uống rượu bia, ngủ đủ giấc và điều trị các vấn đề sức khỏe có liên quan, chẳng hạn hội chứng ngưng thở khi ngủ.
Đột quỵ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Các dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện đột ngột, gồm méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, khó nói, thay đổi thị lực, đau đầu dữ dội hoặc mất thăng bằng. Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần được cấp cứu ngay, không nên chủ quan chờ triệu chứng tự thuyên giảm.
Theo Việt An (Sức khỏe +)