Đời sống
22/10/2026 07:23Ngủ ban ngày quá nhiều: Dấu hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ sớm
Nhóm nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng Bloomberg, Đại học Johns Hopkins (Mỹ), theo dõi 995 người từ 65 tuổi tham gia chương trình bảo hiểm y tế Medicare trong tối đa 10 năm. Dữ liệu được lấy từ Nghiên cứu Xu hướng Sức khỏe và Lão hóa Quốc gia Mỹ (NHATS).
Kết quả cho thấy những người có thói quen ngủ ban ngày mỗi ngày hoặc hầu như mọi ngày có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn 48% so với người hiếm khi hoặc không ngủ ngày. Mối liên hệ vẫn được ghi nhận sau khi nhóm nghiên cứu tính đến các yếu tố nhân khẩu học, tình trạng sức khỏe và đặc điểm giấc ngủ ban đêm.
Giấc ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe não bộ và ngược lại
Những người ngủ thiếp đi ngoài ý muốn, thay vì chủ động lên kế hoạch ngủ nghỉ, có nguy cơ cao hơn 39%. Nhóm ngủ ngày không quá 30 phút cũng ghi nhận nguy cơ cao hơn 40% so với người không ngủ ngày.
Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát, chưa thể kết luận ngủ ngày gây sa sút trí tuệ. Kết quả về những giấc ngủ không quá 30 phút cũng không đủ để khẳng định ngủ ngắn có hại hoặc ngủ lâu hơn sẽ tốt hơn.
“Ngủ ngày thường xuyên hơn có thể là dấu hiệu của những thay đổi trong não, thay vì nguyên nhân gây ra các thay đổi dẫn đến sa sút trí tuệ”, TS. Adam Spira, giáo sư thuộc Khoa Sức khỏe Tâm thần của Trường Y tế Công cộng Bloomberg, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.
Theo nhóm tác giả, mối liên hệ giữa ngủ ngày và sa sút trí tuệ có thể diễn ra theo hai chiều. Một mặt, thói quen ngủ ngày có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. Mặt khác, sự thoái hóa tại những vùng não điều hòa trạng thái tỉnh táo có thể khiến người bệnh ngủ ngày nhiều hơn. Hiện tượng này từng được ghi nhận ở bệnh Alzheimer, dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất.
Các nhà nghiên cứu cho rằng theo dõi thói quen ngủ ngày có thể giúp nhận diện những người cao tuổi có nguy cơ sa sút trí tuệ cao trong tương lai. Dù vậy, vẫn cần những nghiên cứu dài hạn hơn, đánh giá đồng thời giấc ngủ ban ngày và ban đêm, để làm rõ liệu thay đổi thói quen này có mang lại lợi ích hay không.
Phát hiện trên bổ sung cho các nghiên cứu trước đó tại Đại học Harvard và Đại học Rush về mối liên hệ giữa ngủ ngày và sức khỏe người cao tuổi. Một nghiên cứu công bố tháng 4 trên tạp chí JAMA Network Open (Mỹ) cũng ghi nhận ngủ ngày lâu hơn và thường xuyên hơn có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn, có thể phản ánh những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Tuy nhiên, các nghiên cứu về ngủ ngày và nguy cơ sa sút trí tuệ đến nay chưa cho kết quả thống nhất. Theo nhóm tác giả tại Johns Hopkins, khác biệt trong thiết kế nghiên cứu và quan niệm văn hóa về ngủ ngày giữa các khu vực có thể góp phần lý giải sự chênh lệch này.
Ngủ ngày, ví dụ như giấc ngủ trưa, vẫn là thói quen phổ biến và có những lợi ích đã được ghi nhận. Theo Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ, khoảng một phần ba người trưởng thành tại nước này ngủ ngày hằng ngày; nam giới có xu hướng ngủ ngày nhiều hơn nữ giới.
Các nghiên cứu cho thấy giấc ngủ ngày có thể giúp giảm mệt mỏi, cải thiện sự tỉnh táo và hiệu suất làm việc. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận lợi ích đối với trí nhớ và tâm trạng.
Theo Việt An (Sức khỏe +)