Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026 với những thay đổi mạnh mẽ về mức xử phạt hành chính trong y tế, đặc biệt siết chặt hành vi tiết lộ giới tính thai nhi.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5. So với Nghị định 117/2020, văn bản mới tinh chỉnh nhiều mức phạt đối với nhóm hành vi vi phạm về dân số và lựa chọn giới tính thai nhi.

Tăng mức phạt tiền và chế tài bổ sung

Theo quy định mới, hành vi bắt mạch, siêu âm hoặc xét nghiệm cho người đang mang thai để chẩn đoán và tiết lộ thông tin giới tính thai nhi sẽ bị phạt từ 7 đến 15 triệu đồng. Mức phạt cũ đối với hành vi này là 5-10 triệu đồng.

Ngoài phạt tiền, cơ sở và cá nhân vi phạm còn bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động hoặc chứng chỉ hành nghề trong thời gian 1-3 tháng. Các hình thức bói toán nhằm xác định giới tính thai nhi cũng tăng mức phạt lên 5-7 triệu đồng (trước đây là 3-5 triệu đồng).

Đối với nhóm hành vi tác động vào quá trình thụ thai để có giới tính thai nhi theo ý muốn, mức phạt dao động từ 20 đến 25 triệu đồng. Các hành vi này bao gồm: chỉ định hoặc hướng dẫn sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng và các loại chế phẩm; cung cấp dụng cụ, vật tư dưới mọi hình thức để can thiệp giới tính. Người vi phạm nhóm này cũng bị tước quyền hành nghề từ 1 đến 3 tháng.

19 mẹo đoán giới tính thai nhi theo kinh nghiệm dân gian
Ảnh minh họa

Phạt đến 30 triệu đồng nếu phá thai vì lý do giới tính

Nghị định 90 cũng tăng mức phạt đối với các hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính. Mức phạt cao nhất là 30 triệu đồng áp dụng cho hành vi phá thai mà biết rõ thai phụ muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính. So với Nghị định 117, mức này tăng thêm 10 triệu đồng.

Đi kèm hình phạt tiền, cá nhân hoặc cơ sở vi phạm còn bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động, chứng chỉ hành nghề từ 6 đến 12 tháng.

Bên cạnh các can thiệp y tế, hành vi dùng vũ lực ép buộc người khác phải áp dụng phương pháp để có được giới tính thai nhi theo ý muốn bị phạt tới 20 triệu đồng. Các hành vi đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần cho mục đích này có mức phạt từ 7 đến 15 triệu đồng.

Nguy cơ dư thừa 1,5 triệu nam giới vào năm 2039

Theo Bộ Y tế, tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam năm 2024 ở mức 111,4 bé trai/100 bé gái sinh ra sống, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (103-107). Tình trạng này là thách thức đối với sự phát triển bền vững.

Cơ quan chức năng dự báo nếu tỷ số giới tính khi sinh không được cải thiện, đến năm 2039, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49. Đến năm 2059, con số này có thể tăng lên 2,5 triệu người.

Việc mất cân bằng giới tính kéo dài dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, khiến một bộ phận nam giới khó kết hôn và gia tăng các vấn đề về an ninh trật tự xã hội như buôn bán người, bạo hành giới và tội phạm xuyên quốc gia.