Từ Thủ đô ngàn năm văn hiến đến trung tâm công nghiệp văn hóa hàng đầu châu Á

Không gian sáng tạo văn hóa - nghệ thuật

Bước vào tháng 10, khắp các tuyến phố trung tâm Hà Nội, không khí văn hóa - nghệ thuật lan tỏa mạnh mẽ. Từ Lễ hội Văn hóa Thế giới lần thứ nhất tại Hà Nội, Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2025, đến Lễ hội Con đường Văn hóa Hàn Quốc… mỗi sự kiện đều thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, Lễ hội Văn hóa Thế giới lần thứ nhất tại Hà Nội với sự tham gia của gần 50 quốc gia đã trở thành điểm nhấn đáng chú ý, góp phần quảng bá hình ảnh Hà Nội năng động, thân thiện và cởi mở. Du khách được trải nghiệm các không gian văn hóa toàn cầu ngay giữa lòng di sản Hoàng thành Thăng Long - nơi lịch sử và hiện đại hòa quyện. Trong thời gian 3 ngày tổ chức, lễ hội ghi nhận hơn 1 triệu lượt khách tham dự, minh chứng cho sức lan tỏa mạnh mẽ của các hoạt động văn hóa - sáng tạo đối với công chúng và du khách quốc tế.

Để văn hóa Thủ đô xứng tầm với vị thế, Hà Nội đã chọn con đường sáng tạo và công nghiệp văn hóa làm đòn bẩy. Việc gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO là một minh chứng rõ nét. Đây là công cụ then chốt và cam kết mạnh mẽ của Hà Nội trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Hà Nội hiện nay đang tích cực thực hiện Kế hoạch 270/KH-UBND về triển khai Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND ngày 10/7/2025 của HĐND TP tổ chức Trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn TP Hà Nội. Đây là một hướng tiếp cận mới trong phát triển công nghiệp văn hóa mang đậm bản sắc Việt Nam, dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa di sản, công nghệ và sáng tạo đương đại. TP chủ trương tận dụng các không gian sẵn có như khu vực Hồ Gươm, phố cổ, khu di sản Cổ Loa hay những nhà máy cũ ở Gia Lâm, Đông Anh… để tái cấu trúc thành các không gian công nghiệp văn hóa, nơi giá trị bảo tồn và đổi mới cùng tồn tại, hỗ trợ nhau phát triển.

Việc xác định rõ lộ trình từ năm 2025 đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 thể hiện tư duy Hà Nội không chỉ dừng ở việc triển khai dự án, mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị bền vững, lấy tri thức và văn hóa bản địa làm nền tảng cho một nền kinh tế sáng tạo của Thủ đô.

Giữ gìn bản sắc, nâng tầm văn hóa Thủ đô

Bản sắc văn hóa Hà Nội được kết tinh từ ngàn năm lịch sử, thể hiện qua hệ thống di sản vật thể và phi vật thể đồ sộ. Đó là sự thanh lịch, hào hoa trong lối sống, là sự tế nhị, tao nhã trong cách ứng xử của người Hà Nội; là vẻ đẹp trầm mặc của phố cổ, là những trầm tích nghìn năm tại Hoàng thành Thăng Long, và là hồn cốt các làng nghề và làng có nghề truyền thống.

Cùng với những làn sóng sáng tạo mới, Hà Nội vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa - yếu tố cốt lõi làm nên bản sắc Thủ đô ngàn năm văn hiến. TP xác định, sáng tạo không thể tách rời truyền thống, mà phải được nuôi dưỡng trên nền tảng của ký ức, lịch sử và văn hóa bản địa.

Nhiều lễ hội truyền thống được tổ chức quy mô, bài bản và ngày càng hấp dẫn hơn như Lễ hội Đền Quán Thánh, Liên hoan Ca trù Thăng Long, Lễ hội Gióng hay Ngày hội Văn hóa các dân tộc Thủ đô. Mỗi lễ hội là dịp để người dân tưởng nhớ công đức tiền nhân, đồng thời giới thiệu với bạn bè quốc tế nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng và phong tục đặc trưng của Hà Nội nói riêng, Việt Nam nói chung. Không chỉ dừng ở nghi lễ, nhiều chương trình nghệ thuật, trình diễn dân gian, trò chơi truyền thống được tái hiện sinh động, giúp không khí lễ hội trở nên gần gũi, gắn kết hơn với đời sống đương đại.

Song song với đó, các không gian di sản như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng Thành Thăng Long, Làng nghề Bát Tràng, Đình Kim Ngân hay Phố bích họa Phùng Hưng được “làm mới” bằng những cách tiếp cận sáng tạo: ứng dụng công nghệ số, ánh sáng nghệ thuật, âm thanh 3D, thực tế ảo (VR) và nghệ thuật kể chuyện (storytelling) để tăng trải nghiệm tương tác cho du khách. Nhờ vậy, di sản không còn chỉ là những khối vật chất “tĩnh”, mà trở thành phần sống động của đời sống đô thị, nơi người dân có thể “chạm” vào lịch sử bằng công nghệ, và cảm nhận chiều sâu văn hóa qua góc nhìn mới mẻ.

Những nỗ lực ấy cho thấy Hà Nội đang đi đúng hướng trong việc kết nối bảo tồn và phát triển, để mỗi giá trị quá khứ đều có cơ hội sống tiếp trong hiện tại, đồng thời truyền cảm hứng sáng tạo cho tương lai.

Hướng tới mục tiêu trở thành Trung tâm Văn hóa châu Á và Thành phố Sáng tạo của UNESCO

Từ những nỗ lực bảo tồn và sáng tạo không ngừng ấy, Hà Nội đang từng bước khẳng định vị thế của một thành phố sáng tạo – nơi văn hóa trở thành động lực phát triển và là nền tảng cho bản sắc đô thị. Sự hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại không chỉ mang đến diện mạo mới cho Thủ đô, mà còn tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách, nhà đầu tư và cộng đồng sáng tạo quốc tế.

Với tầm nhìn dài hạn, Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm văn hóa của châu Á, một điểm đến nơi du khách có thể cảm nhận được nhịp sống năng động của đô thị hiện đại, đồng thời vẫn tìm thấy chiều sâu văn hóa của một vùng đất nghìn năm văn hiến. Những kế hoạch chiến lược như Kế hoạch 270/KH-UBND hay Đề án phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2045 đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu ấy, biến Hà Nội thành một thủ đô của sáng tạo, tri thức và cảm hứng.

Sự hấp dẫn của các sự kiện văn hóa đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy du lịch Hà Nội, minh chứng rõ ràng qua số liệu ấn tượng về lượng khách tham quan. Tính đến hết 10 tháng đầu năm 2025, Thủ đô đã đón hơn 28 triệu lượt khách du lịch, đạt 91% mục tiêu cả năm và vượt tổng lượng khách của cả năm 2024.

Trong tương lai, khi mạng lưới không gian văn hóa - sáng tạo được mở rộng, các lễ hội, triển lãm, sự kiện quốc tế được tổ chức thường xuyên hơn, Hà Nội không chỉ là trung tâm văn hóa của Việt Nam, mà còn có thể vươn lên trở thành điểm đến văn hóa hàng đầu của khu vực, biểu tượng cho một thành phố phát triển bằng sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người.

Theo thông tin từ Sở Du lịch Hà Nội, riêng trong tháng 10/2025, tổng lượng khách đến Thủ đô ước đạt 2,27 triệu lượt, tăng 8,9% so với cùng kỳ năm 2024. Đáng chú ý, lượng khách quốc tế đạt 695 nghìn lượt, tăng mạnh 17,8%, cho thấy sức hút toàn cầu của các sự kiện văn hóa và lễ hội được tổ chức như Lễ hội văn hóa thế giới Hà Nội (lần đầu tổ chức vào tháng 10/2025) hay các chuỗi hoạt động xúc tiến du lịch. Điều này khẳng định, việc đầu tư vào các sự kiện văn hóa độc đáo, đa dạng và sáng tạo là chiến lược hiệu quả để Hà Nội không chỉ duy trì mà còn bứt phá mạnh mẽ, đạt mục tiêu đón 31 triệu lượt khách trong năm 2025, với doanh thu dự kiến lên tới 130.000 tỷ đồng.