Ngoài các vấn đề về nguyên nhân gây bệnh, các phụ huynh phải đặc biệt chú ý các biểu hiện của bệnh để đưa con đi khám và điều trị kịp thời.

Tay chân miệng là căn bệnh đang gây nỗi hoang mang cho không ít gia đình có trẻ nhỏ, để phòng được căn bệnh này các bậc phụ huynh cần phải hiểu bệnh và con đường lây truyền của bệnh. Dưới đây là những giải đáp về bệnh tay chân miệng của TS.BS Nguyễn Văn Lâm – Trưởng khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Nhi Trung ương:

1. Bệnh tay chân miệng là gì?

Bệnh tay chân miệng (HFMD) là một bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ. Đặc trưng của bệnh này là sốt cao, loét trong khoang miệng, nổi ban có bọng nước ở bàn tay, chân và cả ở mông.

2. Bệnh xảy ra ở đâu?

Các trường hợp đơn lẻ và bùng phát của bệnh tay chân miệng xảy ra trên toàn thế giới. Ở những vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, các đợt bùng phát xảy ra quanh năm.

Bệnh tay chân miệng rất phổ biến ở Việt Nam và xảy ra hàng năm. Ở miền nam Việt Nam, số ca nhiễm bệnh này có xu hướng tăng trong khoảng từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12.

3. Nguyên nhân gây ra bệnh tay chân miệng?

Các virus thuộc nhóm enterovirus là nguyên nhân gây ra bệnh tay chân miệng. Bệnh tay chân miệng chủ yếu gây ra bởi virus coxsackievirus A16 với ít biến chứng và thường tự khỏi. Tuy nhiên, bệnh này cũng có thể bắt nguồn từ các virus enterovirus 71 (EV71) với rất nhiều biến chứng nguy hiểm và có thể dẫn đến tử vong.

Bệnh tay chân miệng có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

4. Bệnh tay chân miệng nghiêm trọng đến mức nào?

Hầu hết bệnh nhân hồi phục hoàn toàn sau khi mắc bệnh ở thể cấp tính. Bệnh tay chân miệng do nhiễm virus coxsackievirus A16 là bệnh ở thể nhẹ, và gần như tất cả bệnh nhân đều hồi phục sau từ 7 đến 10 ngày mà không cần điều trị y tế và ít có biến chứng.

Bệnh tay chân miệng gây ra bởi virus EV71 có thể tiến triển thành bệnh viêm màng não và viêm não, và trong một số trường hợp có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm các biến chứng về thần kinh, tim mạch và hô hấp. Đã có những trường hợp tử vong do virus EV71 gây bệnh viêm não trong các đợt bùng phát.

5. Các triệu chứng bắt đầu xuất hiện bao lâu sau khi nhiễm bệnh?

Thời kỳ ủ bệnh thường thấy (từ khi nhiễm bệnh cho đến khi bắt đầu có triệu chứng) là 3-7 ngày. Sốt, kéo dài từ 24 đến 48 tiếng, là triệu chứng đầu tiên thường gặp của bệnh tay chân miệng.

6. Các triệu chứng của bệnh là gì?

Bệnh thường bắt đầu với triệu chứng sốt, kém ăn, khó chịu và đau họng. Từ một đến hai ngày sau khi bị sốt, các nốt mụn lở đau rát xuất hiện trong miệng. Ban đầu là những nốt phồng rộp màu đỏ và thường phát triển thành các vết loét. Các vết loét này chủ yếu ở trên lưỡi, lợi và bên trong má.

Phát ban không ngứa xuất hiện trong 1-2 ngày với các tổn thương màu đỏ phẳng hoặc gồ lên, một số kèm theo bọng nước. Phát ban thường khu trú trong lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân; cũng có thể xuất hiện ở mông và/hoặc ở cơ quan sinh dục.

Bệnh nhân có thể không có triệu chứng, hoặc có thể chỉ bị phát ban hoặc loét miệng.

7. Con bạn bị nhiễm bệnh tay chân miệng như thế nào?

Virus gây bệnh tay chân miệng có khả năng lây lan từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với các dịch tiết mũi họng, nước bọt, chất dịch từ các bọng nước hoặc phân của người bệnh. Nguy cơ lây lan mạnh nhất là trong tuần đầu tiên sau khi nhiễm bệnh, nhưng giai đoạn lây nhiễm  có thể kéo dài vài tuần (do virus khu trú trong phân).

Trẻ mắc bệnh tay chân miệng rồi hoàn toàn có thể mắc lại.

8. Có thể bị nhiễm bệnh tay chân miệng nhiều lần không?

Có, mỗi lần nhiễm bệnh chỉ tạo ra kháng thể với một loại virus nhất định, bạn có thể mắc bệnh trở lại nếu bị nhiễm virus khác thuộc nhóm enterovirus.

9. Cách điều trị bệnh tay chân miệng?

Hiện nay chưa có phương pháp đặc trị bệnh tay chân miệng. Người bệnh nên uống nhiều nước và có thể dùng thuốc để điều trị triệu chứng như sốt hay đau do các vết loét.

10. Bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa được không?

Chưa có thuốc phòng chống virus hoặc các loại vắc xin đặc hiệu để phòng ngừa các loại virus enterovirus không gây bại liệt là tác nhân của bệnh tay chân miệng. Có thể giảm nguy cơ lây nhiễm bằng các biện pháp vệ sinh chặt chẽ và can thiệp y tế kịp thời khi trẻ có các triệu chứng nghiêm trọng.

Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:

- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước đặc biệt sau khi tiếp xúc với các vết bọng nước hoặc vết loét, trước khi nấu ăn hoặc trước khi ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh và thay tã;

- Rửa sạch các bề mặt và vật dụng bị nhiễm khuẩn (bao gồm đồ chơi) trước tiên với nước và xà phòng, sau đó tẩy trùng bằng chất tẩy có chứa chlorine pha loãng;

- Tránh tiếp xúc trực tiếp (ôm hôn, sử dụng chung đồ dùng, v.v) với trẻ bị nhiễm bệnh cũng giúp làm giảm nguy cơ lây nhiễm;

- Không để trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đang nhiễm bệnh đến nhà trẻ, mẫu giáo, trường học hoặc tụ tập đông người cho đến khi khỏe hẳn;

- Theo dõi sát sao tình trạng của trẻ nhiễm bệnh và can thiệp y tế kịp thời nếu sốt cao liên tục, mất tỉnh táo và hoặc tình trạng chung diễn biến theo chiều hướng xấu;

- Che mũi và miệng khi hắt hơi hoặc ho;

- Vứt khăn giấy và tã đã qua sử dụng vào thùng rác được đậy;

- Giữ vệ sinh tại nhà, trung tâm chăm sóc trẻ, nhà trẻ mẫu giáo hoặc tại trường học.

Theo Đình Phương (Khampha.vn)