Bị bạn bè đồng nghiệp kỳ thị, anh em họ hàng xa lánh, người thân ghẻ lạnh, hắt hủi…những phận đời bất hạnh mang “căn bệnh thế kỷ” đang rất cần cả xã hội quan tâm để chung tay phòng, chống phân biệt đối xử.
Bị bạn bè đồng nghiệp kỳ thị, anh em họ hàng xa lánh, người thân ghẻ lạnh, hắt hủi…những phận đời bất hạnh mang “căn bệnh thế kỷ” đang rất cần cả xã hội quan tâm để chung tay phòng, chống phân biệt đối xử.
Bị “ghẻ lạnh” trong chính ngôi nhà của mình

“Các cậu, các mợ không cho các em lại gần chơi với con. Họ luôn bảo: “Đến gần nó là bị lây bệnh”. Lúc đi học, các bạn cũng đều xa lánh con, không ai chịu làm bạn với con hết. Con phải sống lủi thủi trong ánh mắt kỳ thị của mọi người. Nhiều lúc, chính con cũng thấy khiếp sợ căn bệnh trong người mình...”.

Đó là tâm sự đẫm nước mắt của cô bé N.T.X (quê Châu Thành – An Giang) về quãng thời gian gần 20 năm sống trong sự miệt thị của bạn bè, làng xóm. Không những thế, nỗi đau càng nhân lên gấp bội khi em phải sống trong sự xa lánh của chính những người thân trong gia đình – những người mà em yêu thương nhất.

Chúng tôi gặp em trong khán phòng buổi Hội thảo “Tăng cường tiếp cận công lý của người nhiễm

HIV tại Việt Nam”. Thoạt nhìn, không ai trong chúng tôi nghĩ rằng, cô bé người nhỏ nhắn, gương mặt thân thiện đã bước sang tuổi 18. Đôi vai gầy run lên bần bật, giọng nghẹn ngào, X. khiến cả khán phòng lặng lại trước những lời bộc bạch trong nước mắt của em.

N.T.X là trẻ mồ côi, sống với bà ngoại từ nhỏ. Khi biết em bị nhiễm HIV, những người sống xung quanh đều cấm con cái của họ chơi với em. Thậm chí, chính người cậu ruột của em cũng hắt hủi cô cháu gái tội nghiệp. Lúc nào cũng dặn các con phải “giữ khoảng cách” với em.
 

N.T.X không giấu được những giọt nước mắt tủi thân vì bị chính người thân trong gia đình kỳ thị, xa lánh. Ảnh N.Mai
 
X kể: “Khi mợ sinh em bé, con đưa tay bồng em thì bị cậu gạt đi, nói không cần. Trong mắt mọi người, con là một đứa mang lại điều xui xẻo, có thể gây hại cho họ nên hầu như không ai chơi với con. Con thường thấy cô độc trong chính căn nhà của mình".

Từ khi bà ngoại mất, X càng trở nên bơ vơ, không nơi nương tựa, thậm chí có nhà mà không được về. May mắn thay, hoàn cảnh của em được những thành viên trong Mạng lưới những người sống với HIV Việt Nam (VNP+) biết đến và giúp đỡ. Hiện tại, X đang sống nhờ trong nhà của một thành viên của tổ chức này.

Chia sẻ về những dự định trong tương lai, X cho biết, em sẽ ôn tập thật kỹ để vượt qua kỳ thi tốt nghiệp và đại học sắp tới. Mong muốn của em là được trở thành sinh viên của trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội và được sống hòa đồng cùng mọi người.

Bị đuổi khỏi nhà vì mang H.

Cũng có mặt tại Hội thảo, trường hợp của chị T. (Bắc Giang) cũng khiến nhiều người bùi ngùi, xúc động. Chị kể, trước đây, chị cũng có một công việc với thu nhập ổn định tại quê nhà. Tuy nhiên, khi phát hiện mình bị nhiễm HIV, chị đã chán nản, bỏ bê công việc và luôn bị ám ảnh bởi những ánh mắt săm soi của các đồng nghiệp. Cuối cùng, không thể chịu được áp lực, chị đã xin nghỉ việc.

Khi biết hai vợ chồng chị bị nhiễm HIV, bố mẹ chồng đã thẳng thừng “từ mặt” và đuổi anh chị ra khỏi nhà vì sợ làm “ô uế” thanh danh dòng họ. Ít lâu sau, chồng chị qua đời, để chị và cậu con trai còn nhỏ sống giữa những đàm tiếu, thị phi của những người xung quanh.

“Mẹ con tôi bị hắt hủi, bị đuổi ra khỏi nhà, anh em họ hàng quay lưng xa lánh. Thậm chí, mẹ chồng tôi còn làm thủ tục gạch tên tôi khỏi sổ hộ khẩu của gia đình. Quá uất ức, nhiều lần tôi đã tìm đến cái chết để được giải thoát nhưng vì nghĩ thương con, tôi đành tiếp tục sống để đấu tranh giành lại quyền lợi cho con mình”, chị T bộc bạch.

Sau quãng thời gian “đấu tranh” đòi quyền lợi cho con trai, chị T. đã được quay trở lại với gia đình nhà chồng. Tuy nhiên, theo lời chị, mẹ chồng coi chị là “người vô hình” trong nhà khiến chị cảm tưởng mình “sống mà như không sống”.
 
Nghiên cứu về chỉ số đánh giá mức độ kỳ thị với người sống với HIV ở Việt Nam năm 2014 cho thấy, những kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV vẫn còn rất cao. Trong đó, 23,3% người có H (NCH) bị xì xào bàn tán một cách kỳ thị; 6,7% NCH bị từ chối việc làm; 5,8% bị xúc phạm; 4,2% bị mất việc làm hoặc nguồn thu nhập; 2,8% phụ nữ bị nhiễm HIV bị hành hung và 2,6% NCH bị loại khỏi các hoạt động xã hội.

Đối mặt với sự kỳ thị, phân biệt đối xử còn nặng nề như vậy nhưng đa số những người nhiễm HIV không biết hoặc có nghe nói đến Luật phòng, chống HIV, tuy nhiên cũng chưa đọc và chưa được tập huấn về Luật này (66,7%).

Do vậy, cần thiết phải có sự tham gia của liên ngành trong công tác trợ giúp pháp lý cho người nhiễm HIV và những người bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS để công tác này thực sự đạt hiệu quả cao nhất trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người nhiễm HIV và người bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS.
 
Theo Mai Thùy (Gia Đình & Xã Hội)