Giải trí
09/11/2026 14:12Đến "Quốc sư điện ảnh Trung Quốc" cũng hoang mang vì AI: Nếu máy móc làm phim giỏi hơn con người, đạo diễn sẽ ra sao?
Ở tuổi 76, đạo diễn Trương Nghệ Mưu vẫn không ngừng theo dõi sự phát triển của công nghệ và những thay đổi trong ngành điện ảnh. Tuy nhiên, trước làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), nhà làm phim được mệnh danh là "Quốc sư điện ảnh Trung Quốc" thừa nhận chính ông cũng chưa có lời giải cho tương lai.
Tại một buổi tọa đàm trong khuôn khổ Liên hoan phim Kim Kê, diễn ra ở Hạ Môn (Trung Quốc) ngày 7/11, Trương Nghệ Mưu chia sẻ những suy nghĩ về tác động của AI đối với hoạt động sáng tạo nghệ thuật.
Theo đạo diễn kỳ cựu, AI là công cụ có nhiều ưu điểm nhưng đồng thời đặt ngành công nghiệp điện ảnh trước áp lực rất lớn. Những thay đổi do công nghệ mang lại khiến người làm phim phải đối diện với các câu hỏi mà những thế hệ trước chưa từng trải qua.
Khi AI có thể làm phim, đạo diễn còn giữ vai trò gì?
Trương Nghệ Mưu cho rằng ảnh hưởng của AI đối với từng loại hình nghệ thuật không giống nhau. Với các chương trình biểu diễn trực tiếp như hòa nhạc hay sân khấu kịch, công nghệ chưa tạo ra sức ép lớn như đối với điện ảnh.
Nguyên nhân nằm ở đặc thù của hoạt động làm phim. Nếu sân khấu cần sự hiện diện trực tiếp của nghệ sĩ và khán giả, điện ảnh lại là loại hình nghệ thuật được xây dựng từ những hình ảnh tái hiện.
Trong khi đó, AI ngày càng có khả năng tạo ra những hình ảnh và thước phim mà trước đây cần đến cả ê-kíp sản xuất. Chính sự tương đồng này khiến công nghệ trở thành yếu tố cạnh tranh trực tiếp với quá trình sáng tạo điện ảnh truyền thống.
Nhìn lại thời kỳ đỉnh cao sự nghiệp, Trương Nghệ Mưu cho biết nhiệm vụ quan trọng nhất của ông khi ấy là tìm kiếm và kể một câu chuyện hay. Tuy nhiên, thế hệ đạo diễn trẻ hiện phải đối diện thêm những vấn đề phức tạp liên quan đến sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.
Một trong những câu hỏi khiến ông trăn trở là tương lai của phim điện ảnh được sản xuất bằng AI.
Nếu các tác phẩm do AI tạo ra đạt chất lượng ngày càng cao, liệu chúng có được tham gia tranh giải tại những liên hoan phim lớn? Các hệ thống rạp chiếu có chấp nhận phát hành phim dài được tạo bằng công nghệ này?
Theo Trương Nghệ Mưu, đây đều là những vấn đề phức tạp mà ông chưa thể đưa ra câu trả lời.
Đạo diễn còn băn khoăn về viễn cảnh AI vượt qua khả năng sáng tạo của con người trong vòng 5-10 năm tới. Khi đó, không chỉ những nhà làm phim trẻ mà ngay cả các đạo diễn nhiều kinh nghiệm cũng có thể phải tìm cách thích nghi với một môi trường hoàn toàn khác.
Trước những thay đổi khó đoán định, Trương Nghệ Mưu cho rằng điều người làm phim có thể tiếp tục theo đuổi là sáng tạo những câu chuyện chứa đựng cảm xúc chân thật, có khả năng chạm đến trái tim khán giả.
AI mở cơ hội để bất kỳ ai cũng có thể trở thành đạo diễn
Dù bày tỏ sự lo lắng về tương lai điện ảnh, Trương Nghệ Mưu không phủ nhận những cơ hội mà trí tuệ nhân tạo mang lại.
Theo ông, công nghệ đang góp phần thu hẹp khoảng cách giữa người làm phim chuyên nghiệp và những cá nhân có ý tưởng sáng tạo nhưng thiếu điều kiện sản xuất.
Trước đây, việc thực hiện một bộ phim đòi hỏi nguồn lực lớn về nhân sự, thiết bị và kinh phí. Với sự hỗ trợ của công nghệ mới, nhiều công đoạn sáng tạo hình ảnh có thể trở nên dễ tiếp cận hơn.
Từ góc nhìn này, Trương Nghệ Mưu cho rằng AI có thể tạo ra sự bình đẳng hơn về cơ hội sáng tạo. Những người không được đào tạo chuyên sâu về điện ảnh vẫn có khả năng thử sức với công việc đạo diễn hoặc biên kịch.
Tuy nhiên, ông cũng nhìn nhận sự phát triển ấy mang đến thách thức mới cho những người hoạt động trong ngành. Khi công cụ sản xuất ngày càng phổ biến, lợi thế của một nhà làm phim không còn chỉ nằm ở khả năng tiếp cận kỹ thuật hay thiết bị.
Thay vào đó, cách kể chuyện và những trải nghiệm riêng của người sáng tạo trở thành yếu tố mà Trương Nghệ Mưu muốn tiếp tục đặt trọng tâm.
Không chỉ quan sát sự thay đổi từ bên ngoài, Trương Nghệ Mưu cũng chủ động tìm cách ứng dụng AI vào các dự án điện ảnh của mình.
Đạo diễn hiện tập trung xây dựng kịch bản cho Tam Thể, tác phẩm chuyển thể từ tiểu thuyết khoa học viễn tưởng cùng tên của nhà văn Lưu Từ Hân. Câu chuyện khai thác đề tài nền văn minh ngoài Trái Đất, đặt ra nhiều yêu cầu trong việc xây dựng hình ảnh và thế giới giả tưởng.
Để phục vụ quá trình thực hiện, ông thành lập một nhóm chuyên nghiên cứu và ứng dụng AI, với thành viên chủ yếu thuộc thế hệ sinh những năm 1990.
Nhóm sử dụng những công nghệ mới được phát triển tại Trung Quốc để hỗ trợ việc nghiên cứu và xây dựng hình ảnh cho dự án.
Việc đưa AI vào quy trình sáng tạo cho thấy Trương Nghệ Mưu không lựa chọn đứng ngoài xu hướng công nghệ, dù bản thân vẫn còn nhiều băn khoăn về tác động lâu dài của nó đối với điện ảnh.
Ở tuổi 76, ông vẫn là một trong những đạo diễn có ảnh hưởng lớn của điện ảnh Trung Quốc. Tên tuổi Trương Nghệ Mưu gắn với hàng loạt tác phẩm nổi tiếng như Cao lương đỏ, Cúc Đậu, Phải sống, Anh hùng và Thập diện mai phục.
Năm 2023, bộ phim Mãn giang hồng do ông đạo diễn đạt doanh thu 673 triệu USD, tiếp tục cho thấy sức hút thương mại của nhà làm phim kỳ cựu.
Giữa những thay đổi mạnh mẽ của công nghệ, Trương Nghệ Mưu vừa tìm cách ứng dụng AI vào công việc, vừa đặt câu hỏi về tương lai của chính nghề nghiệp mà ông đã gắn bó nhiều thập niên.
Dù chưa biết ngành điện ảnh sẽ thay đổi đến đâu trong 5-10 năm tới, ông vẫn muốn đặt những câu chuyện giàu cảm xúc ở trung tâm của quá trình sáng tạo.
PV (SHTT)
Bài đọc nhiều
