Giải mã chiêu trò độc quyền bản ghi của BH Media khiến hàng loạt nhạc sĩ, ca sĩ mất trắng quyền lợi

Thông tin Bộ Công an chính thức khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, trong đó có vụ án tại Công ty BH Media và bắt tạm giam Tổng Giám đốc Nguyễn Hải Bình đã khiến giới nghệ sĩ vô cùng phấn khởi. Tuy nhiên, nhìn lại bản chất sự việc, câu hỏi lớn được đặt ra là: Vì sao một đơn vị không hề sáng tác hay biểu diễn như BH Media lại có thể nắm giữ độc quyền bản ghi của hàng loạt ca khúc trên các nền tảng số lớn như YouTube?

Theo phân tích từ các chuyên gia trong lĩnh vực phân phối âm nhạc, việc các công ty truyền thông (MCN) như BH Media thâu tóm bản quyền số thực chất đi theo một quy trình lắt léo mà những người làm nghệ thuật không thông thạo luật rất dễ mắc bẫy.

Nhạc sĩ sáng tác bán bài hát cho ca sĩ. Ca sĩ bỏ tiền làm bản ghi âm nhưng vì không có kinh nghiệm phát hành nên đã ủy quyền cho một đơn vị băng đĩa (tạm gọi là đơn vị B) chịu trách nhiệm sản xuất, phát hành album.

Ngay tại thời điểm này, theo quy định, đơn vị B mới là bên nắm giữ bản quyền bản ghi, còn cả nhạc sĩ lẫn ca sĩ đều đã không còn quyền sở hữu đối với bản ghi âm đó nữa.

BH Media sẽ tiến hành gom mua lại toàn bộ bản quyền bản ghi từ các đơn vị như B, sau đó đem đăng ký Content ID với YouTube để xác lập quyền sở hữu độc quyền. Đây cũng chính là lý do vì sao ngay cả bản ghi Quốc ca cũng từng bị đơn vị này "gậy bản quyền" gây phẫn nộ một thời.

Ngoài chiêu thức trên, các chuyên gia cũng chỉ ra thêm hai kịch bản phổ biến khiến nghệ sĩ vô tình bị tước đoạt tài sản trí tuệ trên không gian mạng:

Các trường hợp mất bản quyền phổ biến:

- Nghệ sĩ sau khi ra mắt ca khúc thường ký hợp đồng phối hợp với các trang nhạc trong nước để phát hành. Khi các bên trung gian này đem tác phẩm khai thác trên hệ thống quốc tế, họ sẽ mặc nhiên đăng ký bản quyền thuộc về mình. Ca sĩ và nhạc sĩ bỗng chốc trở thành người ngoài đối với chính đứa con tinh thần của mình.

- Nhạc sĩ bán trọn gói một tác phẩm mới cho một tổ chức. Đơn vị này sau đó đem bán lại toàn bộ cho các tập đoàn âm nhạc quốc tế để thu về khoản lợi nhuận lớn. Quyền định đoạt trên các nền tảng số lúc này hoàn toàn thuộc về các tổ chức nước ngoài.

Để không rơi vào cảnh bị các công ty truyền thông trục lợi và chiếm đoạt chất xám, giới chuyên gia khuyến cáo các nghệ sĩ cần phải tìm hiểu thật kỹ các quy định pháp lý về luật an ninh mạng và bản quyền số.

Biện pháp an toàn nhất là nghệ sĩ nên chủ động bỏ chi phí đầu tư bản ghi và tiến hành tự phát hành độc lập trên các nền tảng số cá nhân. Khi đó, quyền sở hữu sẽ được bảo hộ tuyệt đối và bất kỳ bên nào muốn sử dụng đều bắt buộc phải xin phép.

Đối với các tác phẩm hiện đang bị BH Media chiếm giữ trái phép, các tác giả cần nhanh chóng rà soát lại nguồn gốc bản ghi, thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp hoặc chứng minh có đối tượng tự ý mua bán khi chưa được ủy quyền để tiến hành khởi kiện ra tòa.