Táo Quân khép lại: Còn gì để tiếc?

Suốt hơn hai thập kỷ, Táo Quân tồn tại ở một vị trí khó thay thế: vừa là chương trình hài kịch, vừa được xem như bản “tổng kết cuối năm” không chính thức của xã hội. Mỗi đêm giao thừa, tiếng cười châm biếm từ Táo Quân trở thành một phần ký ức Tết của nhiều gia đình. Bởi vậy, khi thông tin chương trình dừng sóng lan truyền, không ít người bày tỏ sự hụt hẫng, như thể một biểu tượng quen thuộc vừa rời khỏi đời sống văn hóa đại chúng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy Táo Quân đã bước vào giai đoạn quá tải từ nhiều năm trước. Sự vắng mặt hoặc suy giảm sức khỏe của các nghệ sĩ gạo cội như NSND Quốc Khánh hay NSND Công Lý là điều khó tránh khỏi sau thời gian dài gắn bó. Nghệ sĩ không thể là nguồn lực vô hạn, và việc kéo dài một cuộc chơi vốn đã mệt mỏi chỉ khiến chương trình thêm gồng gánh.

Nếu nhìn lại những mùa gần đây, ngay cả khán giả trung thành cũng thừa nhận sức hút của Táo Quân không còn như trước. Những mảng miếng từng sắc sảo dần trở nên an toàn, lời thoại kéo dài nhưng thiếu điểm nhấn, tính châm biếm giảm nhiệt rõ rệt. Sự dè dặt trong phản ánh các vấn đề xã hội khiến tiếng cười không còn “đã”, chỉ dừng lại ở mức gợi nhắc không khí giao thừa.

Theo phân tích của TS. tâm lý Nguyễn Mai Hoa, Táo Quân trong suốt thời gian dài đã làm thay một vai trò vượt ra ngoài giải trí thuần túy. Chương trình trở thành nơi “cà khịa hộ”, giúp khán giả giải tỏa bức xúc thông qua tiếng cười châm biếm mà không phải trực tiếp bày tỏ quan điểm. Khi Táo Quân dừng lại, cảm giác mất mát đến từ chính thói quen được nói hộ ấy, chứ không hẳn từ chất lượng hiện tại của chương trình.

Thực tế, dấu hiệu thoái trào đã xuất hiện rõ rệt từ giai đoạn 5-7 năm gần đây. Năm 2020, Táo Quân từng tạm vắng sau hơn 16 năm liên tục lên sóng, và dù được đưa trở lại vào năm 2021, chương trình vẫn không tìm được lối đi mới đủ thuyết phục. Những điều chỉnh về format, cấu trúc và nội dung chỉ mang tính vá víu, khiến các vấn đề thời sự được đề cập hời hợt, thiếu chiều sâu đả kích từng làm nên thương hiệu.

TS. Nguyễn Thị Minh Thái cho rằng một trong những điểm nghẽn lớn của Táo Quân là việc các vai diễn đã gắn chặt với từng nghệ sĩ suốt nhiều năm, khiến khả năng chuyển giao gần như không còn. Việc thay thế diễn viên không đơn thuần là đổi người, mà dễ làm đứt gãy ký ức sân khấu đã ăn sâu vào tâm trí khán giả.

Cùng quan điểm, nhà nghiên cứu Nguyễn Khoa nhận định mô hình “đúng người, đúng vai” giúp Táo Quân thành công trong giai đoạn đầu nhưng lại trở thành rào cản về lâu dài. Khi xã hội thay đổi nhanh, mạng xã hội đảm nhiệm vai trò phản biện gần như tức thì, một chương trình phát sóng mỗi năm một lần khó có thể duy trì độ sắc bén và kịp thời.

Ở thời điểm hiện tại, việc Táo Quân khép lại được xem là lựa chọn hợp lý. Điểm dừng này giúp chương trình giữ lại hình ảnh đẹp của một giai đoạn từng rất sắc sảo, thay vì tiếp tục kéo dài trong trạng thái an toàn và mệt mỏi. Với nhiều khán giả, điều còn lại để tiếc có lẽ không phải là một Táo Quân của hiện tại, mà là ký ức về tiếng cười từng khiến cả xã hội soi chiếu lại chính mình trong khoảnh khắc giao thừa.