Cấu trúc đề Văn lớp 10 TPHCM 2026: Tăng tư duy phản biện, tích hợp Đọc - Viết

Ở phần đầu tiên, học sinh sẽ tiếp cận một văn bản văn học hoàn toàn mới, nằm ngoài chương trình sách giáo khoa. Từ ngữ liệu này, các em sẽ phải trả lời các câu hỏi đọc hiểu (chiếm 3 điểm) và sau đó, chắt lọc cảm nhận, phân tích của mình trong một đoạn văn ngắn khoảng 200 chữ (chiếm 2 điểm). 

Nối tiếp mạch tư duy, phần thứ hai chuyển hướng sang một văn bản nghị luận hoặc văn bản thông tin (1 điểm), và thử thách lớn nhất nằm ở bài văn nghị luận xã hội (chiếm 4 điểm).

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của định dạng mới này là sự tích hợp chặt chẽ giữa Đọc và Viết. Sẽ không còn những phần thi rời rạc; thay vào đó, nội dung viết ra chính là sự phản hồi, đào sâu từ văn bản vừa được đọc. 

Bằng cách sử dụng toàn bộ ngữ liệu bên ngoài, đề thi hướng tới việc đánh giá năng lực tư duy phản biện thực thụ. Đặc biệt, bài nghị luận xã hội 4 điểm đòi hỏi học sinh phải dũng cảm bày tỏ quan điểm cá nhân, dù là đồng tình hay phản đối, hoặc đề xuất những giải pháp mang tính thuyết phục cho một vấn đề xã hội. 

Ngay cả một câu hỏi Tiếng Việt cũng sẽ được lồng ghép khéo léo, kiểm tra kiến thức về tu từ, ngữ pháp ngay trên văn bản. Định hướng này là một lời khuyến khích rõ ràng: hãy chủ động đọc, sáng tạo trong cảm thụ và tự tin lập luận, thay vì chỉ học thuộc kiến thức có sẵn.

Sự thay đổi cấu trúc này diễn ra trong một bối cảnh hết sức đặc biệt. Năm 2026 sẽ là kỳ thi tuyển sinh đầu tiên sau khi TPHCM mở rộng địa giới hành chính, sáp nhập cùng Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. 

Với quy mô dự kiến lên đến 150.000 học sinh lớp 9 – con số cao kỷ lục từ trước đến nay – đây hứa hẹn sẽ là một kỳ thi có quy mô lớn và mức độ cạnh tranh vô cùng gay gắt. Dù đổi mới, cấu trúc này vẫn là sự tiếp nối cho truyền thống ra đề văn đầy tính gợi mở của thành phố, vốn được đánh giá cao qua các chủ đề sâu sắc như "Lắng nghe" (2020), "Nhịp trái tim không chỉ dành cho riêng mình" (2024) hay "Trên hành trình trưởng thành" (2025).