Cuộc sống của Á quân Olympia đầu tiên: Từ vai “mọt sách” trên truyền hình đến giáo sư tại Australia

Nguyễn Thành Vinh, sinh năm 1982, từng là gương mặt quen thuộc với khán giả truyền hình khi tham gia mùa đầu tiên của chương trình Đường Lên Đỉnh Olympia. Khi đó, anh là học sinh Trường THPT Chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa, và giành vị trí Á quân, xếp sau nhà vô địch Trần Ngọc Minh.

Không chỉ ghi dấu ấn trong cuộc thi kiến thức, Thành Vinh còn sở hữu thành tích đáng chú ý tại đấu trường quốc tế khi giành huy chương Bạc Olympic Hóa học quốc tế tổ chức ở Copenhagen, Đan Mạch. Những kết quả này mở ra cơ hội để anh tiếp tục theo đuổi con đường học tập và nghiên cứu ở nước ngoài.

Năm 2001, Nguyễn Thành Vinh nhận học bổng của Chính phủ Australia và theo học ngành Hóa học Công nghiệp tại Đại học New South Wales (UNSW).

Trước khi lên đường du học, anh từng thử sức với diễn xuất trong bộ phim truyền hình Phía Trước Là Bầu Trời, đảm nhận vai Nam “mọt sách”. Đây là một trải nghiệm đáng nhớ thời trẻ, nhưng Thành Vinh vẫn xác định học tập và nghiên cứu khoa học mới là hướng đi lâu dài của mình.

Sau khi hoàn thành chương trình đại học, anh tiếp tục theo đuổi con đường học thuật tại Đại học Quốc gia Australia (ANU), nơi anh lấy bằng tiến sĩ Hóa hữu cơ. Hướng nghiên cứu của Thành Vinh tập trung vào việc phát triển những phương pháp tổng hợp hữu cơ mới, phục vụ nghiên cứu các sản phẩm tự nhiên và những phân tử có tiềm năng ứng dụng trong mô hình phân phối thuốc.

Tiếp đó, nhà khoa học sang Đức thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Hóa học hữu cơ RWTH Aachen theo Học bổng Alexander von Humboldt. Năm 2013, anh bắt đầu xây dựng nhóm nghiên cứu độc lập tại Đại học Curtin. Hai năm sau, Thành Vinh quay lại Đại học New South Wales để tiếp tục công việc giảng dạy và nghiên cứu.

Một dấu mốc đáng chú ý đến khi anh được bổ nhiệm làm giáo sư trợ lý tại UNSW ở tuổi 39. Đây là chức danh học thuật được bài viết giới thiệu tương đương phó giáo sư tại Việt Nam.

Sự nghiệp nghiên cứu của Nguyễn Thành Vinh tiếp tục ghi nhận những thành tựu mới trong những năm gần đây.

Cuối năm 2025, anh có tên trong danh sách 250 nhà nghiên cứu hàng đầu Australia do ấn phẩm Research Magazine của báo The Australian công bố. Theo phần giới thiệu của bảng xếp hạng, Thành Vinh được đánh giá là nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực Hóa hữu cơ.

Danh sách được xây dựng dựa trên số lượt trích dẫn các bài báo khoa học đăng trên những tạp chí hàng đầu của từng lĩnh vực trong khoảng thời gian 5 năm.

Đến năm 2026, Nguyễn Thành Vinh chính thức được bổ nhiệm chức danh Giáo sư tại Đại học New South Wales, đánh dấu bước tiến mới trong sự nghiệp học thuật tại Australia.

Cũng trong năm này, anh được Viện Hóa học Hoàng gia Australia (RACI) trao Huy chương Mary Garson 2026, giải thưởng dành cho nhà hóa học hữu cơ trung niên xuất sắc tại quốc gia này.

Giải thưởng ghi nhận những thành tựu nổi bật trong nghiên cứu, đóng góp chuyên môn, khả năng đổi mới và vai trò dẫn dắt sự phát triển của ngành hóa học hữu cơ. Đây là lần thứ hai Thành Vinh được RACI vinh danh trong lĩnh vực này, sau Huy chương Athel Beckwith năm 2016.

Dù phát triển sự nghiệp tại Australia, Nguyễn Thành Vinh vẫn duy trì mối liên hệ với cộng đồng khoa học Việt Nam. Trong nhiều năm, anh tiếp nhận và hướng dẫn sinh viên, nghiên cứu sinh cùng các nhà khoa học trẻ người Việt đang học tập, nghiên cứu tại Australia.

Giáo sư cũng hợp tác với một số nhà khoa học thuộc Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu. Bên cạnh đó, anh tham gia tư vấn, định hướng cho một số phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu công nghệ cao đang được phát triển tại Đại học Quốc gia TP.HCM.

Trong đời sống riêng, Nguyễn Thành Vinh kết hôn năm 2009 với người bạn học từ thời phổ thông. Dù sinh sống ở nước ngoài, anh vẫn chú trọng việc duy trì sự gắn bó của gia đình với cộng đồng người Việt.

Chia sẻ về cuộc sống tại Australia, anh từng cho biết thường gặp gỡ, ăn uống cùng bạn bè người Việt vào dịp cuối tuần để các con có cơ hội giao lưu với bạn bè đồng hương và giữ gìn tiếng Việt.

Từ một thí sinh Olympia được khán giả nhớ đến, từng xuất hiện trên màn ảnh với vai Nam “mọt sách”, Nguyễn Thành Vinh đã xây dựng con đường riêng trong lĩnh vực khoa học. Những dấu mốc học thuật trong năm 2025 và 2026 tiếp tục cho thấy hành trình phát triển của anh tại Australia, đồng thời duy trì sự kết nối với hoạt động nghiên cứu và đào tạo ở Việt Nam.

QT (SHTT)