Từ dữ liệu phổ điểm, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức dự báo điểm chuẩn tuyển sinh đại học năm 2026 có thể giảm ở nhiều ngành, nhiều trường, đặc biệt tại một số tổ hợp xét tuyển có biến động mạnh.

Phổ điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 phân hóa rõ hơn năm trước

Sáng 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Nhìn từ phổ điểm các môn thi, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức nhận định đề thi năm nay đã có sự điều chỉnh rõ về độ khó và khả năng phân loại thí sinh.

Diem-chuan-tuyen-sinh-dai-hoc-2026
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức.

Theo ông, đây là năm thứ hai kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. So với năm 2025, phổ điểm năm nay có sự thay đổi khá rõ, không còn dồn quá nhiều ở nhóm điểm khá, giỏi như một số năm trước.

Điểm đáng chú ý là tỉ lệ bài thi đạt điểm giỏi giảm ở hầu hết các môn, trong khi tỉ lệ bài thi dưới trung bình lại tăng tại nhiều môn học. GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng đây không phải tín hiệu tiêu cực, mà cho thấy đề thi đã tăng khả năng phân hóa, qua đó phản ánh thực chất hơn năng lực của thí sinh.

Tỉ lệ điểm giỏi giảm mạnh ở nhiều môn thi

Ở môn Toán, tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên là 11,78%. Mức này thấp hơn giai đoạn 2022-2024, khi tỉ lệ điểm giỏi dao động từ 15,1% đến 21,8%, nhưng vẫn cao hơn mức 3,58% của năm 2025.

Với môn Ngữ văn, tỉ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên còn 35,39%, giảm đáng kể so với 51,16% của năm 2025 và 64,57% của năm 2024. Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, đây là lần đầu sau nhiều năm môn Ngữ văn có phổ điểm thể hiện sự phân hóa rõ như vậy.

Diem-chuan-tuyen-sinh-dai-hoc-2026-1

Môn Vật lí cũng ghi nhận tỉ lệ điểm cao giảm mạnh. Số bài thi đạt từ 8 điểm trở lên chỉ còn 7,86%, thấp hơn nhiều so với các năm trước, khi tỉ lệ này dao động từ 21,31% đến 28,68%.

Ở môn Địa lí, tỉ lệ bài thi từ 8 điểm trở lên chỉ đạt 2,8%, trong khi năm 2025 là 22,7% và năm 2024 lên tới 31%.

Môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật có mức giảm sâu nhất. Tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên chỉ còn 0,72%, giảm rất mạnh so với mức 32,78% của năm 2025.

Trong khi đó, Sinh học là môn có phổ điểm ổn định hơn cả trong nhiều năm qua. Tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên tiếp tục duy trì quanh mức 10%.

Với môn Tiếng Anh, tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên là 8,9%, thấp hơn giai đoạn 2021-2024, nhưng cao hơn mức 4% của năm 2025. GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng diễn biến này phù hợp với việc từ năm 2025, chuẩn đầu ra môn Tiếng Anh ở bậc THPT được nâng từ A2 lên B1.

Ở môn Tin học, tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên là 10,35%, giảm so với năm 2025. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là số thí sinh đăng ký dự thi môn này năm nay tăng gần 2,4 lần so với năm đầu tiên tổ chức thi.

Tiếng Anh và nhóm STEM vẫn còn nhiều áp lực

Bên cạnh việc tỉ lệ điểm giỏi giảm, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đặc biệt lưu ý đến tỉ lệ bài thi dưới trung bình ở nhiều môn.

Tiếng Anh tiếp tục là môn có tỉ lệ bài thi dưới trung bình cao nhất, ở mức 55,6%. Con số này tăng so với 45% của năm 2025 và tiếp tục duy trì ở mức cao so với nhiều năm trước.

Diem-thi-tot-nghiep-thpt-2026-3

Ở nhóm STEM, tỉ lệ bài thi dưới trung bình cũng đáng chú ý. Môn Toán có 42,34% bài thi dưới trung bình, Vật lí là 42,69%, Sinh học là 34,7%, Hóa học là 24,44% và Tin học là 27,83%.

Trong nhóm khoa học xã hội, Địa lí và Giáo dục Kinh tế và Pháp luật đều có trên 50% bài thi dưới trung bình. Môn Lịch sử có 32,84% bài thi dưới trung bình.

Riêng môn Ngữ văn, tỉ lệ bài thi dưới trung bình là 15,2%, thấp nhất trong tất cả các môn thi. Đây cũng là môn có tỉ lệ điểm giỏi cao nhất, với 35,39% bài thi đạt từ 7 điểm trở lên.

Mặt bằng điểm trung bình giữa các môn hợp lý hơn

Từ phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng mặt bằng điểm trung bình giữa các môn đã được điều chỉnh hợp lý hơn so với năm 2025.

Những môn từng có điểm trung bình cao đã được điều chỉnh giảm, trong khi một số môn có điểm trung bình thấp đã có cải thiện. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách giữa các môn, góp phần bảo đảm sự công bằng hơn trong đánh giá.

Theo ông, việc điểm giỏi giảm và điểm dưới trung bình tăng ở nhiều môn cho thấy đề thi đã bám sát hơn yêu cầu đánh giá thực chất. Đề thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp THPT mà còn từng bước đáp ứng tốt hơn yêu cầu tuyển sinh đại học.

Cần cải thiện chất lượng dạy và học STEM, Tiếng Anh

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng tỉ lệ bài thi dưới trung bình còn cao ở các môn STEM và Tiếng Anh là vấn đề cần được quan tâm.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, đổi mới giáo dục và định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, các chỉ số này là cảnh báo quan trọng đối với ngành giáo dục.

Theo ông, cần tiếp tục đẩy mạnh giáo dục STEM, nâng cao năng lực toán học, khoa học tự nhiên, tin học và ngoại ngữ cho học sinh. Đây là những năng lực nền tảng trong quá trình hội nhập quốc tế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cũng như phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Điểm học bạ vẫn cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT

Một điểm đáng chú ý khác là kết quả đối sánh giữa điểm thi và học bạ. Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, điểm học bạ nhìn chung vẫn cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT.

Điều này lý giải vì sao nhiều trường đại học, nhất là các trường tốp đầu, ngày càng thận trọng hơn với phương thức xét tuyển bằng học bạ. Một số trường thậm chí không sử dụng học bạ như một phương thức tuyển sinh độc lập.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 tiệm cận mục tiêu “hai trong một”

Với tỉ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%, công tác tổ chức thi nghiêm túc, đề thi có khả năng phân loại tốt hơn và phổ điểm phản ánh sát hơn năng lực thí sinh, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã đạt được mục tiêu quan trọng.

Theo ông, kỳ thi đang từng bước tiệm cận mục tiêu “hai trong một”, vừa phục vụ xét công nhận tốt nghiệp THPT, vừa cung cấp dữ liệu đủ độ tin cậy cho tuyển sinh đại học.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cũng cho rằng giá trị của kỳ thi không chỉ nằm ở kết quả tốt nghiệp hay tuyển sinh. Thông qua phân tích phổ điểm từng môn, từng địa phương, từng vùng miền và đối sánh với học bạ, kỳ thi còn cung cấp bức tranh toàn diện hơn về chất lượng giáo dục phổ thông trên cả nước.

Từ các dữ liệu này, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương và các trường THPT có thêm cơ sở để điều chỉnh công tác quản lý, đầu tư, đổi mới giảng dạy, kiểm tra và đánh giá, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Dự báo điểm chuẩn đại học năm 2026 có thể giảm ở nhiều ngành

Dù nhiều trường đại học hiện sử dụng thêm kỳ thi đánh giá năng lực hoặc kỳ thi riêng, kết quả thi tốt nghiệp THPT vẫn là phương thức tuyển sinh quan trọng tại phần lớn cơ sở giáo dục đại học.

Từ phổ điểm năm 2026, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức dự báo nếu tỉ lệ chỉ tiêu xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT không thay đổi lớn, điểm chuẩn của nhiều trường đại học có thể giảm so với năm 2025.

Ở nhóm ngành và trường đại học tốp trên, đặc biệt với các tổ hợp như A01 và C00, điểm chuẩn năm nay có thể giảm khoảng 1-3 điểm.

Trong khi đó, ở nhiều ngành và trường thuộc nhóm trung bình, điểm chuẩn có thể phổ biến trong khoảng 15-21 điểm, với biên độ dao động khoảng trên dưới 1 điểm.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cũng đánh giá cao việc quy chế tuyển sinh năm 2026 quy định ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào 15 điểm đối với tổ hợp ba môn xét tuyển. Theo ông, quy định này cùng với phổ điểm có độ phân hóa tốt hơn sẽ giúp các trường đại học có thêm căn cứ để nâng cao chất lượng đầu vào.

Cần tiếp tục đổi mới đề thi và phương pháp dạy học

Bên cạnh đánh giá tích cực về kỳ thi, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng kết quả năm nay cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới giáo dục phổ thông.

Môn Tiếng Anh vẫn là điểm yếu của phần lớn học sinh khi tỉ lệ dưới trung bình còn cao. Vì vậy, việc đổi mới dạy và học ngoại ngữ ở bậc THPT cần được thực hiện mạnh mẽ hơn để đáp ứng yêu cầu hội nhập và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Tin học cũng cần tiếp tục được đầu tư trong định hướng phát triển giáo dục STEM. Theo ông, đây là những lĩnh vực nền tảng để học sinh có thể thích ứng với chuyển đổi số và làm chủ các công nghệ chiến lược trong tương lai.

Với nhóm khoa học xã hội, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá cao sự chuyển biến của đề thi theo hướng tăng khả năng phân loại. Riêng môn Ngữ văn, ông cho rằng cần tiếp tục đổi mới cách ra đề, giảng dạy và học tập để đề thi không chỉ kiểm tra kiến thức trong chương trình mà còn khuyến khích năng lực cảm thụ, tư duy, văn hóa đọc, nhân cách, ý chí và khát vọng của học sinh.

Nhìn tổng thể, việc tiếp tục hoàn thiện đề thi tốt nghiệp THPT theo hướng đánh giá đúng năng lực thực chất được xem là hướng đi tích cực. Qua kỳ thi, giáo dục phổ thông có thêm động lực đổi mới phương pháp dạy và học, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh đầu vào đại học trong giai đoạn phát triển mới.

Theo Dương Nhã (SHTT)