Giấc mộng an cư tan vỡ: Người trẻ Hàn Quốc ồ ạt rút tiền tiết kiệm mua nhà để đầu tư chứng khoán

Cú quay xe của nhóm người độc thân trước một hệ thống lỗi thời

Tài khoản tiết kiệm mua nhà từng được coi là chiếc chìa khóa vàng giúp thế hệ trẻ Hàn Quốc sớm hiện thực hóa giấc mơ sở hữu bất động sản đầu tiên. Thế nhưng theo ghi nhận của tờ Chosun, niềm tin này đang bị lung lay dữ dội trước thực tế phũ phàng: tỷ lệ trúng suất thấp kỷ lục, giá nhà leo thang chóng mặt và các quy định siết chặt vay vốn từ ngân hàng. Điều này khiến nhóm người độc thân nhận ra rằng việc tiếp tục tích lũy vào khoản tiết kiệm này là hoàn toàn bất khả thi và xa rời thực tế.

Làn sóng quay lưng với hệ thống nhà ở đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, hơn 130.000 người tại Hàn Quốc đã quyết định đóng tài khoản đăng ký mua nhà. Xu hướng này là kết quả tất yếu của tâm lý thất vọng và bất mãn sâu sắc trong giới trẻ sống đơn thân. Họ nhận thấy cơ chế xét duyệt hiện tại đang quá ưu ái cho những gia đình đông thành viên, trong khi những người sống một mình gần như bị gạt ra rìa cuộc chơi dù có nỗ lực đến đâu.

Các số liệu thống kê được cơ quan chức năng công bố đã minh chứng rõ nét cho sự sụt giảm này. Theo dữ liệu từ hệ thống Korea Real Estate Board (REB) Subscription Home công bố vào ngày 13/5, tổng số lượng người đăng ký duy trì các loại tài khoản tiết kiệm mua nhà trên toàn quốc tính đến cuối tháng 3 đạt 26.051.929 người. Con số này đã bốc hơi mất 132.178 tài khoản chỉ sau 3 tháng, nếu so với cột mốc 26.184.107 tài khoản vào cuối tháng 12 năm ngoái. Nhìn rộng hơn, sau khi chính sách trần giá bán trước được áp dụng vào năm 2020, số lượng thành viên tham gia từng bùng nổ mạnh mẽ và chạm đỉnh khoảng 28,5 triệu người vào năm 2022. Vậy mà chỉ trong vòng 4 năm ngắn ngủi, hệ thống này đã chứng kiến sự tháo chạy của hơn 2 triệu người đăng ký.

"Cuộc chơi" khốc liệt của những người giàu tiền mặt

Tại thủ đô Seoul, đặc biệt là ở khu vực sầm uất Gangnam, thị trường đăng ký quyền mua nhà từ lâu đã biến tướng thành một sân chơi xa xỉ, chỉ dành riêng cho những ứng viên sở hữu điểm số tích lũy gần như tuyệt đối và có sẵn một nguồn tiền mặt khổng lồ trong tay.

Dự án Acro de Seocho tại quận Seocho (Seoul) là một minh chứng điển hình cho sự khốc liệt này. Trong đợt mở bán vào tháng 4 vừa qua, một căn hộ có diện tích khiêm tốn 59 m2 (type C) đã thiết lập mức điểm trúng tuyển chạm trần là 84 điểm – tức mức điểm tối đa của hệ thống. Để đạt được con số không tưởng này, người đăng ký phải thỏa mãn đồng thời những điều kiện vô cùng khắc nghiệt: không được sở hữu bất kỳ bất động sản nào trong ít nhất 15 năm, phải kiên trì nuôi tài khoản tiết kiệm mua nhà từ 15 năm trở lên, và phải gánh vác trách nhiệm nuôi dưỡng ít nhất 6 người phụ thuộc (chưa bao gồm bản thân). Nói một cách dễ hiểu, suất mua nhà này chỉ dành cho những ai sống trong một gia đình 7 người và phải chấp nhận cảnh ở thuê suốt hơn một thập kỷ rưỡi.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất không chỉ dừng lại ở điểm số xét tuyển. Cũng tại dự án Acro de Seocho, căn hộ 59 m2 type C nói trên có mức giá bán trước cao nhất lên tới 1,79 tỷ won (tương đương khoảng 1,2 triệu USD). Mặc dù mức giá này đã được chính sách trần giá hỗ trợ kéo thấp hơn giá thị trường tới hơn 1,7 tỷ won, nhưng người may mắn trúng suất vẫn phải ngay lập tức chuẩn bị một lượng tiền mặt ròng lên tới hơn 1 tỷ won chỉ để ký vào bản hợp đồng. Thực tế này đẩy nhiều người trẻ vào thế tiến thoái lưỡng nan và tự đặt câu hỏi: Liệu có cơ hội trúng bốc thăm thì họ có đủ năng lực tài chính để sở hữu căn nhà hay không?

Sự bất lực này lan rộng từ các thành phố lớn đến các vùng lân cận. Anh Jeong (34 tuổi, một nhân viên văn phòng tại tỉnh Gyeonggi) chia sẻ câu chuyện đẫm nước mắt khi bản thân đã đều đặn gửi tiền tích lũy suốt hơn 15 năm và tham gia nộp hồ sơ tới 5 lần nhưng đều nhận về cái kết đắng. Anh ngậm ngùi: “Tôi luôn bị vượt qua bởi các cặp vợ chồng mới cưới hoặc những người có cha mẹ già là người phụ thuộc. Tiền bị giữ lại, lãi suất thấp, còn cơ hội trúng quá nhỏ nên tôi đang cân nhắc đóng tài khoản”. Trong khi đó, một nhân viên văn phòng khác họ Seo (37 tuổi) thừa nhận rằng rất nhiều bạn bè xung quanh anh đã quyết định dứt khoát tất toán tài khoản, đặc biệt là khi thị trường chứng khoán đang mang lại mức lợi nhuận hấp dẫn hơn rất nhiều.

Tiếng chuông cảnh báo và yêu cầu cấp bách phải thay đổi hệ thống

Dưới góc nhìn của các chuyên gia kinh tế, hệ thống đăng ký mua nhà hiện tại của Hàn Quốc đã trở nên quá lạc hậu và hoàn toàn lệch pha trước xu hướng bùng nổ của các hộ gia đình đơn thân. Quy trình tính điểm ưu ái một cách tuyệt đối cho những người đã lập gia đình và có nhiều người phụ thuộc đã gián tiếp tước đoạt quyền lợi của những người trẻ độc thân, bất chấp việc họ có công việc ổn định và kiên trì đóng góp tiết kiệm trong nhiều năm. Một bất cập lớn khác là thời gian duy trì tài khoản chỉ được tính điểm tối đa ở mốc 15 năm (tương đương 17 điểm). Sau mốc thời gian này, người tham gia dù có gửi lâu hơn nữa cũng không được cộng thêm điểm thưởng, điều này khiến nhóm người độc thân vĩnh viễn không thể cạnh tranh được với các nhóm đối tượng khác.

Ông Park Ji-min, Giám đốc Viện Nghiên cứu Đăng ký mua nhà Wol-yong, nhận định giải pháp cấp thiết hiện nay là phải tăng phần thưởng điểm cho những người trung thành duy trì tài khoản lâu dài. Ông phân tích, nếu chính phủ dỡ bỏ mức trần điểm tối đa dựa trên thời gian đăng ký, những người giữ tài khoản càng lâu sẽ tích lũy được số điểm càng cao, từ đó sẽ ngăn chặn được làn sóng hủy tài khoản quy mô lớn như hiện nay.

Hệ quả của việc người dân ồ ạt rút vốn không chỉ dừng lại ở câu chuyện lựa chọn cá nhân của mỗi người. Thực chất, nguồn tiền khổng lồ từ các tài khoản tiết kiệm này chính là dòng máu nuôi dưỡng Quỹ nhà ở và đô thị – công cụ chuyên cung cấp các khoản vay với lãi suất ưu đãi cho những người có thu nhập thấp chưa sở hữu nhà. Nếu số lượng người tham gia tiếp tục sụt giảm không phanh, nguồn lực tài chính để thực thi các chính sách an sinh xã hội về nhà ở của quốc gia chắc chắn sẽ rơi vào khủng hoảng.

Trước tình hình đó, nhiều chuyên gia đã đề xuất Hàn Quốc cần phải tái cấu trúc lại hệ thống tuyển chọn vốn đang quá phụ thuộc vào điểm số gia cảnh, đồng thời tiến hành đơn giản hóa quy trình đăng ký mua nhà ở tư nhân theo mô hình tương tự như phân khúc nhà ở công. Đối với các dự án nhà ở công có diện tích sử dụng trên 40 m2, người trúng suất sẽ được lựa chọn một cách minh bạch dựa trên tổng số tiền gửi được công nhận, với điều kiện phần tiền gửi hàng tháng vượt quá mốc 250.000 won (khoảng 167 USD) sẽ không được tính gộp.

Đồng quan điểm, ông Kim In-man, người đứng đầu một viện nghiên cứu bất động sản, khẳng định các dự án nhà ở tư nhân bắt buộc phải thay đổi để trao trả quyền lợi cho những người đã có đóng góp bền bỉ và đều đặn trong thời gian dài. Ông nhấn mạnh, các cặp vợ chồng mới cưới và các gia đình đông con hiện đang được hưởng "lợi thế kép" quá lớn khi vừa nhận ưu tiên từ diện cung cấp đặc biệt, vừa được cộng điểm tối đa trong diện đăng ký chung. Chính vì vậy, đã đến lúc chính phủ Hàn Quốc cần phải nghiêm túc thảo luận lại bài toán công bằng xã hội giữa các nhóm hộ gia đình, đặc biệt là phải bảo vệ quyền lợi chính đáng của những người đang chọn lối sống một mình.

Tổng hợp