Giải mã hiện tượng "trắng" điểm 10 môn Ngữ văn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TPHCM

Dù học sinh TPHCM luôn được đánh giá cao về năng lực học tập, thống kê từ các mùa tuyển sinh gần đây cho thấy việc chinh phục điểm 10 môn Ngữ văn gần như là điều không tưởng. Thực tế cho thấy, mức điểm cao nhất của toàn thành phố phổ biến chỉ dừng lại ở con số 9,5.

Nhìn lại năm 2025, trong tổng số 76.455 thí sinh tham gia đua tài, chỉ có đúng 2 học sinh xuất sắc vươn tới mốc 9,5 điểm. Các mức điểm cao tiếp theo phân bổ khá nhỏ giọt với 22 em đạt 9,25 điểm và 179 em đạt 9 điểm. Phổ điểm chủ yếu tập trung từ 6 đến 7 điểm, trong đó điểm 7 chiếm tỷ trọng lớn nhất với 5.936 thí sinh. Ở chiều ngược lại, bức tranh điểm số cũng ghi nhận hơn 11.300 bài thi rơi vào mức dưới trung bình, thậm chí xuất hiện những điểm số rất thấp từ 0,25 đến 1 điểm.

Kịch bản khắt khe này cũng từng diễn ra tương tự trong hai năm trước đó. Năm 2024, với quy mô hơn 98.400 sĩ tử, và năm 2023, trải qua hàng vạn bài thi, mỗi năm cũng chỉ vinh danh duy nhất một học sinh đạt mức 9,5 điểm. Số lượng bài thi dưới trung bình của môn Ngữ văn năm 2024 lên tới 11.396 bài, dù thấp hơn Toán và Ngoại ngữ nhưng vẫn minh chứng rõ nét cho sự chặt chẽ của hệ thống đánh giá.

Bước sang kỳ thi năm 2026, giới chuyên môn tiếp tục dành nhiều lời khen ngợi cho cấu trúc và nội dung đề thi, đồng thời củng cố nhận định rằng điểm 10 sẽ tiếp tục "vắng bóng".

Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm TPHCM, đánh giá cao việc lựa chọn chủ đề "Những sắc màu cảm xúc". Đề thi đã khéo léo sử dụng ngữ liệu "Chú robot tưởng mình là người" của tác giả Lê Anh Vinh nhằm mang lại luồng gió mới. Thông qua câu chuyện giả tưởng này, đề bài trực diện đặt ra một vấn đề thời đại vô cùng nhức nhối: 

Giữa bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng hoàn thiện, con người lại dần trở nên khô cứng, thiếu hụt đi khả năng yêu thương, lắng nghe và rung động. Về mặt kỹ thuật, đề bám sát định hướng từ tháng 10/2025 của Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM, rất vừa sức với mặt bằng chung nhưng lại sở hữu những câu hỏi phân hóa sắc sảo để sàng lọc thí sinh nhóm điểm 8 trở lên.

Đồng tình với quan điểm này, thầy Đỗ Đức Anh, Tổ phó chuyên môn Tổ Ngữ văn Trường THPT Bùi Thị Xuân nhận định đề thi năm nay đã giảm thiểu triệt để lối mòn học vẹt, ghi nhớ máy móc. Thay vào đó, đề tập trung đo lường năng lực suy luận, phản biện và bản lĩnh bày tỏ chính kiến. Việc đặt ra các câu hỏi mở về mối tương quan giữa máy móc và con người đã tạo ra không gian rộng lớn để học sinh tự do phát huy tư duy độc lập và vốn sống cá nhân.

Từ cấu trúc mang tính phân loại cao, các chuyên gia giáo dục dự đoán phổ điểm môn Ngữ văn năm nay sẽ tiếp tục dao động ổn định trong khoảng từ 6,5 đến 7,5 điểm. Những học sinh có kỹ năng lập luận vững vàng, diễn đạt trôi chảy có thể nhẹ nhàng vượt mốc trung bình. Nhóm điểm từ 8 trở lên sẽ không quá hiếm, tuy nhiên, để một bài viết vươn lên mức trên 9, thí sinh phải thực sự xuất chúng về cả chiều sâu tư duy, cảm xúc lẫn dấu ấn cá nhân khác biệt.

Chính vì những đòi hỏi vô cùng khắt khe này, khả năng xuất hiện một bài thi Ngữ văn đạt điểm 10 tròn trĩnh trong năm 2026 được đánh giá là cực kỳ thấp. Bên cạnh đó, đây cũng là năm đầu tiên TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu tổ chức kỳ thi chung sau quá trình sáp nhập địa giới. Sự thay đổi lớn mang tính lịch sử này nhiều khả năng sẽ dẫn đến những chênh lệch nhất định về mặt bằng điểm số giữa các khu vực, càng làm cho bức tranh điểm thi năm nay thêm phần phức tạp và khó dự đoán.