Hệ lụy khó lường từ búp bê Kumanthong

Tình trạng mua bán búp bê Kumanthong trên mạng xã hội vẫn tràn lan, nhắm vào học sinh và các em thiếu niên dưới mác bùa may mắn, biến tướng thành thị trường trục lợi và có thể gây ra những hệ lụy khó lường về tâm lý, nhận thức

Tình trạng học sinh, thiếu niên tham gia mua bán, thờ cúng Kumanthong (còn gọi là quỷ linh nhi, búp bê quỷ) đang ngày càng phổ biến trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook, YouTube.

Cạm bẫy học đường

Chỉ cần gõ từ khóa "Kumanthong phù hộ", người dùng internet dễ dàng tiếp cận các video, bài đăng được gắn mác "bé phù hộ", "bé giúp học giỏi", "bùa may mắn học đường". Nội dung thường được dàn dựng hấp dẫn, kết hợp yếu tố huyền bí và hình ảnh dễ thương, khiến không ít người xem đây như trò chơi hoặc vật may mắn. Nhiều chủ tài khoản thường xuyên đăng tải bài viết về thờ cúng, mua bán Kumanthong còn tiết lộ mình đang là học sinh.

Thực tế, khi Kumanthong trở thành "nội dung giải trí" với lượt xem và tương tác đông đảo, nhiều chủ tài khoản và hội nhóm trên mạng xã hội đã tận dụng việc này để thương mại hóa niềm tin mê tín. Trên Facebook, các hội nhóm gắn mác "mua bán Kumanthong tâm linh" thu hút hàng chục ngàn thành viên tham gia.

Tại các hội nhóm này, búp bê Kumanthong được rao bán với giá từ vài trăm ngàn đến vài triệu đồng, kèm hướng dẫn "rút hồn", cầu khấn hoặc cách sử dụng để tăng hiệu quả. Chỉ cần nhắn tin, người mua đã có thể đặt hàng và nhận giao tận nơi, tạo ra thị trường online sôi động.

Nhiều học sinh, thiếu niên bị cuốn vào cảm giác huyền bí, tò mò, trở thành đối tượng chính của các giao dịch này. Một số em mua Kumanthong về sử dụng, số khác mua đi bán lại để kiếm lời. Trên các hội nhóm mua bán Kumanthong, những bài "bóc phốt" người mua (kèm hình ảnh) - phần lớn là học sinh, đặt hàng nhưng không thanh toán - xuất hiện hằng ngày.

Nhiều phụ huynh tỏ ra lo ngại trước việc Kumanthong lan tràn trên mạng xã hội. Chị Tạ Thị Thái Nguyên (ngụ phường Thủ Đức, TP HCM) băn khoăn: "Con tôi từng khoe trong nhóm lớp rằng nuôi búp bê giúp học giỏi. Ban đầu, tôi nghĩ đó là chuyện đùa. Nhưng khi thấy bạn bè của con cũng đặt mua và trao đổi nhiều về những con búp bê này, tôi bắt đầu lo lắng và tìm hiểu. May mà tôi kịp can thiệp".

Nhiều phụ huynh khác cũng lo lắng con em họ bị dẫn dắt vào những trò mê tín, ảnh hưởng đến nhận thức, hành vi, thậm chí bị cuốn vào các giao dịch mua bán trục lợi trên mạng xã hội.

Đừng để trẻ em là nạn nhân

Theo luật sư Nguyễn Văn Đông, Đoàn Luật sư TP HCM, việc đăng tải nội dung về Kumanthong trên mạng xã hội chưa hẳn vi phạm pháp luật nếu chỉ là chia sẻ thông tin, hình ảnh hay câu chuyện.

Tuy nhiên, theo điều 101 Nghị định 91/2022 về xử phạt hành chính trong lĩnh vực công nghệ thông tin, hành vi đăng tải thông tin mê tín dị đoan, gây hoang mang, đặc biệt là hướng tới trẻ em, có thể bị xử phạt 5-20 triệu đồng. Trong trường hợp nghiêm trọng, nếu hành vi nhằm trục lợi, dụ dỗ trẻ em tham gia mua bán hoặc thờ cúng búp bê Kumanthong thì có thể bị xem xét hình sự.

ThS Nguyễn Thị Hải Yến, chuyên gia giáo dục, cho biết ở nhiều quốc gia bà từng sinh sống và làm việc, trẻ em cũng dễ bị cuốn vào các trò chơi hoặc vật phẩm mang yếu tố tâm linh. Trong đó, trẻ em ở các nước châu Á dễ bị dẫn dắt rồi tin vào những điều huyền bí từ vật phẩm tâm linh hơn.

Bà Yến cho rằng nguyên nhân một phần xuất phát từ văn hóa truyền thống tâm linh khá phổ biến. Thêm vào đó, việc kiểm soát nội dung mạng xã hội chưa chặt chẽ, khiến trẻ dễ dàng tiếp cận các video, bài đăng về chủ đề này. Trong khi đó, nhiều trẻ chưa được giáo dục đầy đủ về sự khác biệt giữa niềm tin, trò chơi và mê tín dị đoan, dẫn đến việc dễ bị cuốn vào các hành vi thỉnh, nuôi hay mua bán búp bê cầu may.

Lúc này, nhiều hệ lụy đáng lo ngại có thể xuất hiện. Chẳng hạn, các em sẽ coi búp bê là nguồn may mắn hay phương tiện đạt thành công, thay vì dựa vào nỗ lực và khả năng bản thân. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến nhận thức mà còn tác động tới hành vi và kết quả học tập. Một số em quá chú tâm vào búp bê, mua đi bán lại để kiếm lời, khi tham gia các hội nhóm trên mạng xã hội dễ bị dẫn dắt, bị áp lực, ganh đua lợi nhuận với bạn bè hoặc bị lệ thuộc vào niềm tin mê tín, đồng thời trở thành đối tượng bị lừa đảo hoặc trục lợi.

Tại không ít quốc gia, chính sách giáo dục và quản lý mạng xã hội thể hiện rõ việc hạn chế trẻ bị dẫn dắt, trục lợi hay lệch lạc nhận thức. Điển hình, ở Trung Quốc, chính quyền thực hiện nhiều biện pháp nhằm loại bỏ mê tín dị đoan và thúc đẩy tri thức khoa học. Các hoạt động mê tín như cúng bái hay cầu xin may mắn bị cấm, việc tuyên truyền mê tín bị xử lý nghiêm khắc. Nền tảng mạng xã hội và người sáng tạo nội dung phải tuân thủ các giá trị cốt lõi; nghiêm cấm việc lan truyền mê tín dị đoan, bạo lực trực tuyến hay thao túng tài khoản. Hành vi vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự, tùy mức độ.

"Tuổi mới lớn vốn tò mò, thích khám phá và muốn thử vận may. Khi xem Kumanthong như trò chơi giải trí trên mạng, các em rất khó phân biệt giữa niềm tin và mê tín. Tuy nhiên, phụ huynh không chỉ nên cấm đoán mà cần cung cấp cho trẻ thông tin hữu ích, giúp các em biết rằng những vật phẩm này không mang lại kết quả thực chất, đồng thời tạo môi trường để trẻ phát triển kỹ năng tư duy phản biện và nhận thức đúng sai" - bà Yến nhấn mạnh. 

"Cầu may mắn, học giỏi"

Cuối tháng 9-2025, Công an phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng cho biết đã kịp thời ngăn chặn 8 học sinh tại một trường trung học cơ sở nuôi, thờ cúng và mua bán Kumanthong với mục đích "cầu may mắn, học giỏi".

Qua xác minh, một học sinh trong số này thừa nhận từ cuối năm 2024 đến nay đã mua hơn 20 búp bê Kumanthong qua mạng xã hội Facebook với giá 500.000 - 900.000 đồng. Sau đó, em này bán lại cho bạn học để kiếm lời.