Lùm xùm dự án Nuôi em không minh bạch: Người phụ trách dự án biến mất, luật sư nêu loạt bất thường

Theo thông tin đã được báo chí đưa tin, Công an tỉnh Nghệ An đã chính thức vào cuộc xác minh dự án thiện nguyện "Nuôi Em Nghệ An". Động thái này được thực hiện sau khi các nhà hảo tâm gửi đơn kiến nghị yêu cầu cơ quan chức năng làm rõ tính minh bạch về tài chính và các vấn đề liên quan của dự án.

Dự án "Nuôi Em Nghệ An" được triển khai tại nhiều trường học ở các huyện miền núi (cũ) của tỉnh Nghệ An từ năm 2019. Mục tiêu là kết nối các nhà hảo tâm hỗ trợ chi phí ăn uống cho học sinh mầm non và tiểu học theo từng năm học (9 tháng). Mức hỗ trợ ban đầu là 150.000 đồng/tháng và sau đó được nâng lên 200.000 đồng/tháng. Mỗi em học sinh chỉ được một cá nhân hỗ trợ, nhưng mỗi nhà hảo tâm có thể nhận nuôi nhiều em.

Dự án này do bà Đỗ Thị Nga khởi xướng và trực tiếp điều hành. Trên các kênh truyền thông, bà Nga tự giới thiệu là Trưởng Ban Thường trực Mạng lưới Tình nguyện Quốc gia khu vực miền Trung - thuộc Trung tâm Tình nguyện Quốc gia (Trung ương Đoàn). Chi tiết này đã khiến nhiều người tin tưởng đây là chương trình có tính chính thống, được bảo trợ bởi Trung ương Đoàn nên đã tích cực đóng góp.

Trong đơn trình bày gửi đến cơ quan chức năng, chị Nguyễn Thị H. (trú tại Nghệ An) cho biết do dự án có dấu hiệu thiếu rõ ràng trong quản lý tiền, nhiều nhà hảo tâm đã tìm cách liên hệ với bà Đỗ Thị Nga, nhưng người phụ trách chương trình này đã mất liên lạc và không phản hồi kể từ ngày 15/10/2025. Bức xúc trước tình trạng này, nhiều nhà hảo tâm đã gửi đơn kiến nghị đến các cơ quan có thẩm quyền.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) phân tích: Dựa trên thông tin công khai, người điều hành dự án "Nuôi Em Nghệ An" (bà Đỗ Thị Nga) có dấu hiệu không hoàn thành nghĩa vụ giải trình cơ bản theo cam kết. Cụ thể, bà Nga không thể xuất trình bảng đối soát thu chi, chứng từ chi tiêu, xác nhận từ đơn vị thụ hưởng hoặc có báo cáo không khớp với sao kê ngân hàng, số lượng người đóng góp, hoặc số lượng học sinh được hỗ trợ.

Luật sư Hoàng Hà cũng nhấn mạnh rằng việc bà Nga né tránh liên lạc, không phản hồi và kéo dài thời gian cung cấp bằng chứng thu chi trong khi còn nghĩa vụ giải trình, là dấu hiệu bất thường trong quản lý tiền vận động.

Ông phân tích thêm: Nếu tiền kêu gọi hỗ trợ ăn uống cho học sinh nhưng bị rút hoặc chi sai mục đích khác, không chuyển đến bên thụ hưởng, hoặc có biểu hiện chiếm giữ, thì đó là dấu hiệu nhận tiền và sử dụng tiền sai mục đích. Cơ quan chức năng sẽ dựa vào các bằng chứng như sao kê, chứng từ chi tiêu và đối soát với bên thụ hưởng để kết luận bà Nga có vi phạm hay không.

Về trách nhiệm của Trung tâm Tình nguyện Quốc gia (Trung ương Đoàn) khi tên của đơn vị này được gắn với dự án, Luật sư Hoàng Hà làm rõ: Trung tâm không đương nhiên phải chịu trách nhiệm về thu chi chỉ vì tên mình được nhắc tới. Trách nhiệm của Trung tâm phải được xem xét dựa trên mối liên hệ thực tế.

Trách nhiệm của Trung tâm (nếu có) tập trung vào ba khía cạnh:

Làm rõ ủy quyền: Bà Nga có được Trung tâm ủy quyền, giao nhiệm vụ, hay sử dụng hệ thống, tài khoản chính thức của Trung tâm hay không? Nếu không có ủy quyền mà gây nhầm lẫn, Trung tâm có trách nhiệm đính chính công khai.

Hỗ trợ điều tra: Trung tâm cần phối hợp cung cấp thông tin liên quan (như quy chế hoạt động, quyết định công nhận chức danh) cho cơ quan chức năng.

Trách nhiệm kiểm soát: Nếu dự án được kết luận do Trung tâm chủ trì, đồng chủ trì hoặc ủy quyền, Trung tâm sẽ phải chịu trách nhiệm về cơ chế kiểm soát và xử lý sai phạm nội bộ. Ngược lại, nếu dự án độc lập, trách nhiệm của Trung tâm chủ yếu là xác minh, đính chính.

Tóm lại, Luật sư Hoàng Hà khẳng định Trung tâm Tình nguyện Quốc gia có trách nhiệm làm rõ mối quan hệ pháp lý và phối hợp cung cấp thông tin để cơ quan chức năng có thể kết luận đúng bản chất vụ việc.