Rằm tháng 7 là dịp quan trọng trong đời sống văn hóa truyền thống của người Việt, gắn với việc tưởng nhớ tổ tiên và làm lễ cho các vong hồn không nơi nương tựa. Theo kinh nghiệm dân gian, mâm lễ không nhất thiết phải cầu kỳ nhưng cần được chuẩn bị chu đáo, thể hiện lòng thành của gia chủ.

Trong ngày Rằm tháng 7, nhiều gia đình thường chuẩn bị các mâm lễ riêng dành cho thần linh, gia tiên trong nhà và lễ cúng chúng sinh ngoài trời. Tùy phong tục mỗi gia đình, cách sắp lễ có thể khác nhau nhưng nhìn chung đều hướng đến sự tươm tất, thành kính.

21-1787297374-mam-le-cung-ram-thang-7-nam-2026-chuan-bi-the-nao-cho-tuom-tat-dung-truyen-thong

Mâm cúng trong nhà có gì?

Theo truyền thống, mâm lễ dâng thần linh và gia tiên thường có hương, hoa, rượu, xôi, vàng mã, quần áo giấy cùng các món ăn được chế biến và trình bày cẩn thận.

Nghệ nhân ẩm thực Phạm Thị Ánh Tuyết cho biết mâm cúng trong nhà có thể được chuẩn bị thành mâm cúng Phật và mâm cúng gia tiên. Với những gia đình theo đạo Phật, Rằm tháng 7 cũng là dịp lễ Vu Lan, gắn với tích Mục Kiền Liên cứu mẹ. Mâm cúng Phật thường là các món chay, kết hợp với mâm ngũ quả. Sau khi hoàn tất nghi lễ, gia đình có thể thụ lộc tại nhà.

Trong khi đó, mâm cúng gia tiên thường là cỗ mặn với những món quen thuộc như xôi, gà luộc, cơm, canh, cá kho... Gia chủ có thể tùy điều kiện để chuẩn bị mâm lễ phù hợp, không nhất thiết phải quá cầu kỳ.

Mâm cúng chúng sinh ngoài trời

Bên cạnh lễ cúng trong nhà, theo tín ngưỡng dân gian, Rằm tháng 7 còn được gọi là ngày “Xá tội vong nhân”. Đây là dịp người dân làm lễ dành cho những vong hồn không nơi nương tựa.

Vì vậy, nhiều gia đình chuẩn bị một mâm lễ riêng đặt ngoài trời hoặc trước cửa chính. Các lễ vật thường được chia nhỏ với quan niệm để nhiều vong hồn có thể nhận được.

Mâm cúng chúng sinh theo truyền thống thường gồm cháo loãng, cơm vắt, hoa quả, bánh kẹo, bỏng ngô, xôi chè, ngô rang, tiền giấy và quần áo giấy nhiều màu sắc.

Theo nghệ nhân Phạm Thị Ánh Tuyết, mâm lễ có thể gồm một đĩa muối gạo, sau khi cúng rắc ra sân hoặc vỉa hè theo bốn phương tám hướng; 12 chén cháo trắng loãng, hoa quả gồm 5 loại với 5 màu, cùng 12 cục đường thẻ. Ngoài ra còn có quần áo chúng sinh nhiều màu, 3 chung nước, 3 cây nhang và 2 ngọn nến nhỏ.

Trong đó, cháo trắng loãng được xem là lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng chúng sinh. Theo quan niệm dân gian, những linh hồn lang thang có thực quản nhỏ hẹp nên khó dùng các loại thức ăn thông thường.

Sau khi chuẩn bị xong, mâm lễ được đặt ngoài trời hoặc trước cửa chính. Gia chủ có thể đọc văn khấn hoặc khấn theo tâm nguyện. Kết thúc nghi lễ, gạo muối được rải ra ngoài và vàng mã được hóa, trong đó nên hạn chế đốt vàng mã để tránh lãng phí.

Dù lựa chọn mâm lễ theo cách nào, điều quan trọng trong ngày Rằm tháng 7 vẫn là sự thành kính, chu đáo và phù hợp với phong tục của mỗi gia đình.