Thay đổi cách thi vào trường chuyên: Cần lộ trình, không thể tính bằng ngày tháng

aA

Thay đổi liên quan đến tuyển sinh trường chuyên cần được nghiên cứu kỹ, tham vấn đầy đủ và có lộ trình đủ dài. Không thể để học sinh liên tục điều chỉnh kế hoạch học tập vì những quyết định từ phía cơ quan quản lý.

Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư về quy chế tổ chức và hoạt động của trường chuyên, trong đó đề xuất nhiều thay đổi về phương thức tuyển sinh. Dù dự thảo thông tư vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến nhưng những điều chỉnh này đã khiến phụ huynh, học sinh quan tâm, đặc biệt là thời điểm áp dụng.

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT), cho biết dự thảo đưa ra hai mốc thời gian: Những trường đủ điều kiện có thể áp dụng từ năm học 2027-2028; các trường chưa đáp ứng điều kiện có thể thực hiện từ năm học 2028-2029. Ông nhấn mạnh Bộ chưa chốt phương án cuối cùng và vẫn tiếp tục lắng nghe ý kiến.

Trường chuyên cần được tham vấn kỹ trước khi thay đổi

Trao đổi về dự thảo quy chế trường chuyên, Thạc sĩ Phạm Thái Sơn (TPHCM) cho rằng cơ quan quản lý cần nghiên cứu kỹ, đồng thời tham vấn phụ huynh, học sinh, cựu học sinh và giáo viên các trường chuyên.

Chuyên.jpg — Thi lớp 10 trường chuyên ở TPHCM.

Theo ông Sơn, đây là những người hiểu rõ nhất đặc thù của mô hình trường chuyên và những tác động có thể phát sinh khi thay đổi cách tuyển sinh. Mỗi trường có quy mô học sinh, đội ngũ giáo viên và điều kiện tổ chức khác nhau nên cần khảo sát cụ thể, không nên áp dụng một cách tiếp cận chung cho tất cả.

Ông cũng đề xuất khảo sát trực tiếp, phỏng vấn người trong cuộc thay vì chỉ phát phiếu lấy ý kiến, bởi không phải ai cũng sẵn sàng bày tỏ đầy đủ quan điểm bằng văn bản.

Ông Sơn nhấn mạnh trường chuyên có nhiệm vụ đặc biệt trong phát hiện, đào tạo nhân tài nên những thay đổi liên quan cần được cân nhắc thận trọng.

Thực tế, trường chuyên không đơn thuần là mô hình trường học có điểm chuẩn đầu vào cao. Đây còn là môi trường đào tạo học sinh có năng khiếu, với chương trình, phương pháp giảng dạy và định hướng phát triển riêng. Vì vậy, thay đổi phương thức tuyển sinh cần được xem xét từ nhiều góc độ, không chỉ ở tính thuận tiện trong tổ chức thi.

Trước khi điều chỉnh quy chế, cơ quan quản lý cần trả lời câu hỏi: Những thay đổi này tác động thế nào đến học sinh, giáo viên và hoạt động của từng trường chuyên?

Theo ông Sơn, tham vấn không nên chỉ là thủ tục để hoàn thiện hồ sơ ban hành văn bản. Đó phải là quá trình lắng nghe, tiếp nhận phản biện, nhận diện bất cập và dự báo hệ quả có thể xảy ra. Một quy định hợp lý trên giấy chưa chắc đã phù hợp với thực tiễn.

Thầy Võ Kim Bảo, giáo viên Trường THCS Nguyễn Du, TPHCM, cho rằng cần lùi thời điểm áp dụng quy định mới khoảng 2 năm để học sinh, phụ huynh và nhà trường có thời gian chuẩn bị.

“Học sinh đã dành nhiều năm để ôn luyện, chuẩn bị cho kỳ thi. Nếu quy định thay đổi đột ngột, những gì các em đã chuẩn bị có thể không còn phù hợp, ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý”, thầy Bảo nói.

Đừng để học sinh phải chạy theo chính sách

Một giáo viên ở TPHCM cho rằng, điều đáng lo ngại khi thay đổi quy định tuyển sinh là thời điểm công bố. Với học sinh có nguyện vọng vào trường chuyên, quá trình chuẩn bị có thể bắt đầu từ nhiều năm trước. Nếu phương thức tuyển sinh thay đổi khi các em đã đi gần hết chặng đường ôn luyện, học sinh sẽ phải điều chỉnh kế hoạch, thậm chí thay đổi mục tiêu ban đầu.

Theo giáo viên này, những thay đổi lớn liên quan đến thi cử, tuyển sinh cần có lộ trình ít nhất 3 năm, tương ứng với một khóa học THPT. Các nguyên tắc cơ bản cần được công bố sớm để học sinh, phụ huynh chủ động chuẩn bị.

Trong thời gian đó, cơ quan quản lý vẫn có thể nghiên cứu, thử nghiệm và lấy ý kiến các bên liên quan. Tuy nhiên, khi một khóa học đã bắt đầu, những quy định cốt lõi liên quan đến kỳ thi cuối cấp và tuyển sinh cần được giữ ổn định, trừ trường hợp thực sự cấp thiết.

"Lộ trình 3 năm không có nghĩa là đóng băng chính sách. Những bất cập vẫn phải được chỉnh sửa, nhưng cần có phương án chuyển tiếp hợp lý, không đẩy rủi ro về phía người học", ông nói.

Hiệu trưởng một trường ở TPHCM cho rằng, khi chính sách mới được ban hành, giáo viên phải cập nhật, nhà trường phải tổ chức thực hiện, còn phụ huynh và học sinh phải thích nghi. Vì vậy, người xây dựng chính sách cũng cần chịu trách nhiệm về tính khả thi và những tác động của quyết định được ban hành.

Theo ông, mỗi quy định mới cần được nghiên cứu kỹ, đánh giá tác động và tham vấn các bên liên quan trước khi áp dụng. Đồng thời, cần có khoảng thời gian chuyển tiếp đủ dài để những người chịu ảnh hưởng chuẩn bị và thích nghi.

Một chính sách tốt không chỉ được đánh giá qua mục tiêu mà còn ở khả năng thực thi và tác động thực tế. Do đó, cần có cơ chế tiếp nhận phản biện, đánh giá sau triển khai và kịp thời điều chỉnh khi phát hiện bất cập.

"Giáo dục cần những nhà quản lý dám đổi mới, nhưng cũng cần những người biết lắng nghe, thận trọng và có trách nhiệm với quyết định của mình", ông nói.

Theo ông, trước mỗi thay đổi lớn, chẳng hạn trong tuyển sinh trường chuyên, người làm chính sách có lẽ nên tự đặt câu hỏi: Nếu con em mình đang chuẩn bị thi vào lớp 10, liệu mình có muốn những quy định quan trọng thay đổi ngay giữa chặng đường?

Đổi mới là cần thiết, nhưng một chính sách giáo dục cần thời gian để hình thành, kiểm chứng và hoàn thiện. Đặc biệt, với những thay đổi tác động trực tiếp đến con đường học tập của học sinh trường chuyên, sự thận trọng và một lộ trình rõ ràng là yêu cầu không thể thiếu.

Theo Lê Huyền (VietNamNet)