Tranh cãi đề Văn thi vào lớp 10 bị tố sai kiến thức nền tảng, phạm quy chế ngữ liệu

Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 của Trường THPT chuyên KHXH&NV diễn ra ngày 23/5 với sự tham gia của hơn 2.000 thí sinh. Ở môn Ngữ văn chung, hội đồng ra đề đã chọn bài thơ "Lá đỏ", sáng tác năm 1974 của nhà thơ Nguyễn Đình Thi, làm ngữ liệu duy nhất cho phần đọc hiểu.

Ngay sau khi đề thi được công bố, giới chuyên môn đã chỉ ra hai sai sót được đánh giá là nghiêm trọng.

Bài thơ "Lá đỏ" hiện nằm trong SGK Ngữ văn 8 (bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống). Trong khi đó, Chương trình GDPT 2018 quy định đề thi phải tránh sử dụng lại các văn bản đã học trong SGK nhằm đánh giá khách quan năng lực đọc hiểu thực chất của học sinh.

Theo bà Nguyễn Thị Hẹn (giáo viên Ngữ văn đã nghỉ hưu), việc này vô tình tạo ra sự bất công lớn. Những học sinh theo học bộ sách Kết nối tri thức rõ ràng có lợi thế hơn vì đã được thầy cô phân tích kỹ trên lớp, trong khi nhóm học sinh học các bộ SGK khác lại phải tiếp cận như một văn bản hoàn toàn mới.

Không chỉ phạm quy về nguồn ngữ liệu, đề thi còn bị các giáo viên phản ứng gay gắt vì sai sót kiến thức văn học nền tảng ngay trong câu hỏi số 3 của phần đọc hiểu. Cụ thể, đề thi đã định danh hình tượng "em gái tiền phương" là "nhân vật trữ tình".

Bà Nguyễn Thị Hẹn khẳng định: "Em gái tiền phương trong bài thơ này là đối tượng trữ tình, hoàn toàn không phải nhân vật trữ tình."

Bà Thái Thanh Huyền (Tổ trưởng môn Ngữ văn, Trường THPT chuyên Hà Tĩnh) phân tích sâu hơn. Lệnh hỏi của câu số 3 đã sai hoàn toàn. "Nhân vật trữ tình phải là chủ thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc, mà cụ thể ở đây là người chiến sĩ đang hành quân vào Nam, xuất hiện dưới dạng đại từ ẩn. Còn em gái tiền phương chỉ là đối tượng để chủ thể hướng tới, hoặc là một nhân vật xuất hiện trong tác phẩm thơ mà thôi."

Cũng theo cô Thái Thanh Huyền, câu hỏi số 4 của đề thi tiếp tục bộc lộ sự bất ổn về mặt bản chất. Đề bài đề cập đến yếu tố kịch, trong khi tác phẩm "Lá đỏ" hoàn toàn không chứa đựng đặc điểm của thể loại này.

Việc ban ra đề bắt học sinh từ hai câu thơ cuối ("Chào em, em gái tiền phương/ Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn") để nghị luận về vai trò của niềm tin trong cuộc sống là một cách đặt vấn đề hết sức gượng ép.

Đồng tình với các giáo viên, một chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực giảng dạy Ngữ văn cũng đưa ra nhận định ngắn gọn nhưng đanh thép: "Các phản biện của giáo viên là hoàn toàn chính xác. Đề thi này đã sai sót ở nhiều vị trí."

Được biết, kỳ thi vào lớp 10 Trường THPT chuyên KHXH&NV năm nay có tỷ lệ chọi kỷ lục, riêng lớp chuyên Văn lên tới 1/14. Việc một đề thi chung ở một ngôi trường chuyên về thiên hướng xã hội lại vấp phải những hạt sạn kiến thức cơ bản đang khiến dư luận và phụ huynh đặc biệt quan tâm.