Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT quốc gia năm 2026 đang trở thành tâm điểm dội bom truyền thông trên khắp các nền tảng mạng xã hội.

Sức nóng của kỳ thi càng được đẩy lên cao trào khi chiều ngày 11/6, trên trang fanpage sở hữu 350.000 lượt theo dõi, YouTuber đình đám Khoa Pug đã chính thức đăng tải một bài viết dài để mổ xẻ và bàn luận trực diện về câu hỏi nghị luận xã hội đang gây bão: "Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?".

Tình hình hiện tại của Khoa Pug sau tuyên bố phá sản: “Nhiều bạn hỏi sao phá sản vẫn đi du lịch? Mình trả lời luôn…”
YouTuber Khoa Pug.

Mở đầu bài phân tích, nam YouTuber thẳng thắn chỉ ra góc nhìn khác biệt của mình so với số đông: "Nhiều bạn trẻ sẽ viết theo lối câu hỏi về giáo dục hay môi trường sáng tạo. Nhưng qua cách nhìn của mình, thì muốn tạo ra những con người có khả năng thay đổi thế giới, trước hết phải hiểu cách họ suy nghĩ và ra quyết định. Đó là phương thức tư duy".

Mổ xẻ tư duy của các tỷ phú: Cuộc đối đầu giữa Quy nạp và Diễn dịch

Dưới lăng kính của Khoa Pug, khi soi chiếu vào các tượng đài công nghệ xuất chúng được thế giới vinh danh, bản chất thành công của họ đều bắt nguồn từ hai phương pháp tư duy nền tảng: quy nạp và diễn dịch.

Nam YouTuber phân tích cụ thể: "Elon Musk nổi tiếng với tư duy 'nguyên lý gốc' (First Principles Thinking), tức là bóc tách mọi vấn đề về những quy luật cơ bản nhất rồi suy luận ngược trở lại. Đó là tư duy diễn dịch. Trong khi đó, Steve Jobs và Mark Zuckerberg lại thành công nhờ khả năng quan sát những trải nghiệm nhỏ bé trong thực tế, rồi kết nối chúng thành những ý tưởng lớn. Đó là tư duy quy nạp".

Để người đọc dễ hình dung, anh định nghĩa tư duy diễn dịch là hành trình đi từ nguyên lý chung đến hành động cụ thể; trong khi tư duy quy nạp lại đi ngược lại, từ những trải nghiệm thực tế để đúc rút ra quy luật chung. Khoa Pug khẳng định cả hai phương pháp này đều sở hữu tầm quan trọng ngang nhau. Tuy nhiên, nếu áp dụng sai thời điểm hoặc sa đà vào sự cực đoan, con người rất dễ phải nếm mùi thất bại cay đắng trong cả sự nghiệp lẫn câu chuyện tình cảm.

Công thức khởi nghiệp từ con số 0 và bài toán giữ tiền của giới siêu giàu

Không dừng lại ở lý thuyết suông, Khoa Pug đã nhanh chóng mở rộng quan điểm cá nhân sang bài toán tư duy làm giàu và thực tế khởi nghiệp. Anh nhận định, đối với một người bắt đầu lập nghiệp từ hai bàn tay trắng, tư duy quy nạp gần như là một công cụ bắt buộc phải có. Ở giai đoạn xuất phát điểm này, khi bản thân chưa nắm giữ nguồn vốn lớn, chưa tích lũy đủ kinh nghiệm và hoàn toàn trống rỗng về dữ liệu thị trường, người trẻ không thể ngồi trong phòng máy lạnh để vẽ vời ra những kế hoạch hoàn hảo. Họ bắt buộc phải lăn lộn thực tế, đi từ những trải nghiệm nhỏ nhất để tìm ra quy luật.

Thế nhưng, một khi đã tạo dựng được khối tài sản lớn, cục diện trận đấu sẽ thay đổi hoàn toàn và đây là lúc vai trò của tư duy diễn dịch lên ngôi. Khoa Pug cảnh báo, một người đã có trong tay khoản vốn khổng lồ thì tuyệt đối không thể tiếp tục hành động dựa theo cảm tính. Lúc này, các nguyên lý tài chính kinh điển như đa dạng hóa danh mục đầu tư, thiết lập và duy trì quỹ dự phòng cũng như kiểm soát chặt chẽ rủi ro cần phải được tuân thủ và áp dụng một cách nghiêm ngặt.

Làn sóng tranh cãi dữ dội: Lấy tỷ phú công nghệ Mỹ làm hình mẫu có phù hợp?

Sở dĩ bài viết của Khoa Pug nhận được sự quan tâm đặc biệt là bởi câu hỏi này chiếm tới 2 điểm trong cấu trúc đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT quốc gia 2026. Cụ thể, từ gợi dẫn "Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới", đề bài yêu cầu các thí sinh phải viết một đoạn văn ngắn khoảng 200 chữ để giải quyết câu hỏi làm thế nào sản sinh ra những "Steve Jobs phiên bản Việt".

Ngay sau khi lộ diện, câu hỏi này đã lập tức làm bùng nổ các diễn đàn mạng xã hội với nhiều luồng dư luận trái chiều sâu sắc. Một bộ phận dư luận đánh giá đây là một câu hỏi không quá đánh đố, mở ra không gian rộng cho học sinh xoáy sâu vào khía cạnh đầu tư dòng vốn và phát triển nền tảng công nghệ nước nhà.

Ở chiều ngược lại, một làn sóng phản ứng gay gắt đã nổ ra khi nhiều người cho rằng việc đưa các tỷ phú công nghệ Mỹ vào đề thi Ngữ văn làm "hình mẫu" cho giới trẻ là một quyết định thiếu sót và không phù hợp. Lý do được đưa ra là vì những nhân vật này vốn gắn liền với không ít tai tiếng đời tư phức tạp lẫn các cuộc tranh cãi nảy lửa về mặt đạo đức trong kinh doanh.

Hàng loạt cư dân mạng đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm hoài nghi: "Tại sao cần tạo ra những 'Steve Jobs Việt Nam' khi ông ấy còn có nhiều vấn đề tranh cãi?", hay "Nếu lấy ví dụ về nhà phát minh công nghệ, tôi cho rằng các nhà khoa học là phù hợp hơn". Hiện tại, cuộc tranh luận xung quanh đề tài này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.