Tuyển sinh Đại học 2026: Siết "điểm sàn" chung và dấu chấm hết cho thời kỳ đầu vào siêu thấp

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang chứng kiến một bước ngoặt quan trọng khi Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chính thức áp dụng ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (điểm sàn) chung cho toàn hệ thống.

Thiết lập "hàng rào" 15 điểm: Thanh lọc chất lượng từ cửa ngõ

Theo quy chế mới, thí sinh đăng ký xét tuyển đại học chính quy theo các phương thức phổ biến (xét điểm thi tốt nghiệp, học bạ hoặc kết hợp) bắt buộc phải đạt tối thiểu 15/30 điểm cho tổ hợp 3 môn. Quy định này bao phủ tới 4/5 phương thức xét tuyển hiện hành, tạo ra một mặt bằng điểm số tối thiểu mà mọi tân sinh viên tương lai đều phải vượt qua.

Bên cạnh con số 15, Bộ cũng đưa ra yêu cầu khắt khe về cấu trúc tổ hợp: môn Toán hoặc Ngữ văn phải chiếm trọng số ít nhất 1/3 tổng điểm. Động thái này nhằm đảm bảo sinh viên có năng lực tư duy và ngôn ngữ nền tảng, chấm dứt tình trạng học lệch hoặc tận dụng các tổ hợp "lạ" để dễ dàng trúng tuyển. Đây là thay đổi lớn so với giai đoạn trước, khi các trường được trao quyền tự chủ quá rộng, dẫn đến việc nhiều cơ sở đào tạo hạ điểm sàn xuống mức "chạm đáy" để vơ vét nguồn tuyển.

Thực trạng buồn từ những năm trước đã được chỉ rõ: năm 2025, có những ngành tại Đại học Quang Trung chỉ lấy điểm sàn 13, hay Đại học Lao động - Xã hội lấy mức 14. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc nhận thí sinh có nền tảng quá yếu, đặc biệt ở khối ngành kỹ thuật và công nghệ, sẽ dẫn đến hệ lụy tất yếu là sinh viên chán nản, bỏ học giữa chừng, gây lãng phí nguồn lực cực lớn cho cả gia đình và xã hội.

Khi "phao cứu sinh" học bạ không còn vạn năng

Một trong những phân tích đáng chú ý của mùa thi 2025 là sự chênh lệch lớn giữa điểm thi thực tế và điểm xét tốt nghiệp. Nhờ có 50% điểm học bạ được ví như "phao cứu sinh", tỷ lệ tốt nghiệp đạt mức kỷ lục trên 99%. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào điểm thi đơn thuần, con số này sẽ tụt xuống chỉ còn khoảng 85%. Khoảng cách 12% này tương đương với hàng trăm nghìn thí sinh có năng lực thực tế chưa tương xứng với tấm bằng tốt nghiệp.

Việc áp dụng điểm sàn 15 điểm chính là cách để đưa chất lượng tuyển sinh về giá trị thực. Dữ liệu cho thấy khoảng 7% thí sinh có tổng điểm 3 môn dưới mức 15. Việc đặt ra ngưỡng này được nhận định là không gây xáo trộn quá lớn đến bức tranh tổng thể (khi chỉ hơn 60% học sinh tốt nghiệp chọn học đại học), nhưng lại có ý nghĩa sống còn trong việc định hình lại uy tín của giáo dục đại học.

Thử thách cho các trường và cơ hội cho người học

Chính sách mới này như một "gáo nước lạnh" dội vào các trường đại học địa phương hoặc khối ngoài công lập vốn lâu nay phụ thuộc vào nhóm thí sinh có học lực trung bình thấp. Để tồn tại, các trường không còn cách nào khác là phải thay đổi chiến lược: thay vì cạnh tranh bằng điểm sàn thấp, họ buộc phải nâng cao chất lượng chương trình và uy tín đào tạo để thu hút người học.

Ở góc độ thí sinh, dù ngưỡng 15 điểm có thể tạo áp lực cho các em ở khu vực khó khăn, nhưng theo PGS. TS Nguyễn Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, đây không phải là "cánh cửa đóng". Những thí sinh không đạt ngưỡng vẫn có rất nhiều hướng đi phù hợp khác như hệ cao đẳng, trung cấp hoặc trường nghề.

Việc siết chặt điểm sàn năm 2026 cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, để chính sách này thực sự hiệu quả, xã hội vẫn kỳ vọng vào những giải pháp hỗ trợ đi kèm nhằm đảm bảo mọi học sinh có năng lực đều không bị tước đi cơ hội học tập trong một môi trường giáo dục công bằng và chất lượng.