Kinh tế
16/11/2026 08:58Bộ Tài chính: Người nộp thuế phải trả hết nợ gốc mới được xóa tiền chậm nộp
Bộ Tài chính vừa tổng hợp, giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế. Đáng chú ý, cơ quan này đề nghị giữ nguyên điều kiện người nộp thuế phải thanh toán toàn bộ nợ gốc mới được xem xét xóa tiền chậm nộp, kể cả với những khoản nợ nhỏ hoặc trường hợp đã ngừng hoạt động nhiều năm.
Theo dự thảo, việc xóa tiền chậm nộp được thực hiện có điều kiện, nhằm khuyến khích người nộp thuế hoàn thành khoản thuế gốc còn nợ, đồng thời thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Không miễn điều kiện trả đủ nợ gốc, kể cả với khoản nợ nhỏ
Góp ý về quy định trên, Bộ Xây dựng đồng tình với việc gắn xóa tiền chậm nộp với điều kiện thu hồi đủ tiền thuế gốc. Theo cơ quan này, cách làm đó vừa hạn chế nguy cơ thất thu ngân sách, vừa tạo động lực để người nộp thuế chủ động thực hiện nghĩa vụ.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu cơ chế xử lý riêng đối với những khoản nợ gốc có giá trị quá nhỏ hoặc trường hợp chi phí cưỡng chế thu hồi lớn hơn số tiền dự kiến thu được. Việc tiếp tục theo dõi, quản lý và áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong những trường hợp này có thể khiến cơ quan thuế phải sử dụng nguồn lực không tương xứng với số tiền có khả năng thu hồi.
Giải trình kiến nghị, Bộ Tài chính cho biết đã ghi nhận yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, tránh sử dụng nguồn lực thu hồi nợ không tương xứng với số tiền có thể thu được.
Dù vậy, theo cơ quan soạn thảo, khoản nợ có giá trị nhỏ hoặc chi phí cưỡng chế lớn hơn số tiền dự kiến thu không đồng nghĩa với việc khoản nợ không còn khả năng thu hồi. Việc đánh giá cần căn cứ vào tình trạng tài sản, khả năng thanh toán của người nộp thuế, thời gian phát sinh khoản nợ và các biện pháp thu hồi đã thực hiện.

Bộ Tài chính cũng cho rằng nếu bổ sung ngoại lệ không phải nộp đủ nợ gốc chỉ dựa trên tiêu chí chi phí thu hồi, việc xác định đối tượng và áp dụng chính sách sẽ phức tạp, tiềm ẩn rủi ro pháp lý, khó kiểm soát và đánh giá đầy đủ tác động đến ngân sách.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên điều kiện thanh toán đủ nợ gốc tại Điều 5 dự thảo Nghị quyết.
Đối với các khoản nợ nhỏ, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu phương án quản lý phù hợp trên cơ sở đánh giá khả năng thu hồi và chi phí thực tế. Trước mắt, cơ quan thuế sẽ tăng cường xử lý tự động, áp dụng biện pháp thu nợ theo mức độ rủi ro nhằm giảm chi phí quản lý.
Hơn 529.000 trường hợp ngừng hoạt động trên 10 năm được kiến nghị xử lý riêng
Một kiến nghị đáng chú ý khác đến từ Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, liên quan đến nhóm người nộp thuế đã ngừng hoạt động trong thời gian dài nhưng vẫn còn nợ thuế.
Theo cơ quan này, thực tế có hơn 529.000 trường hợp thuộc trạng thái 03 và 06 đã ngừng hoạt động trên 10 năm. Nhiều trường hợp tài sản đã thanh lý hoặc không còn, hồ sơ, sổ sách kế toán cũng thất lạc.
Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình cho rằng việc bắt buộc thanh toán đủ 100% nợ gốc mới được xem xét xóa tiền chậm nộp có thể trở thành rào cản đối với những người thực sự không còn khả năng thanh toán. Quy định này cũng có thể khiến người nộp thuế thiếu động lực quay lại hoàn tất thủ tục liên quan đến mã số thuế.
Cơ quan này đề nghị nghiên cứu phân loại nhóm người nộp thuế thực sự không còn khả năng thanh toán nợ gốc, có xác minh của cơ quan thuế, cơ quan công an hoặc đang thực hiện thủ tục phá sản theo quy định.
Trên cơ sở đó, có thể xem xét phương án linh hoạt hơn như khoanh nợ gốc kèm điều kiện xóa tiền chậm nộp hoặc áp dụng trình tự xử lý pháp lý rút gọn, nhằm giải quyết dứt điểm các trường hợp tồn đọng trên cơ sở dữ liệu mã số thuế.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính chưa đồng ý bổ sung cơ chế này vào dự thảo.
Theo cơ quan soạn thảo, việc ngừng hoạt động trong thời gian dài chưa đủ để xác định người nộp thuế không còn khả năng thu hồi nợ. Quá trình xử lý cần phân biệt rõ tình trạng hoạt động, tài sản, chủ thể chịu trách nhiệm và điều kiện pháp lý của từng khoản nợ.
Bộ Tài chính nhấn mạnh, điều kiện nộp đủ nợ gốc tại Điều 5 chỉ áp dụng đối với cơ chế đặc thù nhằm khuyến khích thu hồi nghĩa vụ gốc và hoàn tất thủ tục mã số thuế, không thay thế hoặc hạn chế các cơ chế khoanh nợ, xóa nợ theo Luật Quản lý thuế.
Với những trường hợp thực sự không còn khả năng thanh toán, cơ quan chức năng vẫn phải rà soát, phân loại và xem xét xử lý theo các điều kiện tương ứng của pháp luật hiện hành. Việc có xác minh của cơ quan thuế, cơ quan công an hoặc đang thực hiện thủ tục phá sản chỉ là căn cứ phục vụ quá trình xem xét, chưa đồng nghĩa với việc đã đáp ứng đầy đủ điều kiện xóa nợ.
Theo Bộ Tài chính, đề xuất khoanh nợ gốc đồng thời xóa tiền chậm nộp sẽ hình thành một cơ chế hỗ trợ khác với phương án thu đủ nợ gốc trong dự thảo. Chính sách này cần được đánh giá riêng về đối tượng áp dụng, khả năng thu hồi, tác động ngân sách và nguy cơ lợi dụng.
Do đó, cơ quan soạn thảo đề nghị trước mắt chưa bổ sung cơ chế trên hoặc thủ tục rút gọn làm thay đổi điều kiện xử lý nợ.
Không bổ sung thời hạn 5 ngày để cơ quan thuế thông báo nợ gốc
Một nội dung khác được Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội đề xuất là bổ sung quy định cơ quan thuế phải thông báo số tiền nợ gốc còn phải thanh toán trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Đoàn cũng đề nghị làm rõ cách xử lý đối với những khoản tiền đã được xóa theo Nghị quyết số 94/2019/QH14, nhằm bảo đảm người nộp thuế không phải thực hiện lại nghĩa vụ đối với các khoản đã được xóa hợp pháp.
Giải trình về thời hạn thông báo 5 ngày, Bộ Tài chính cho biết việc rà soát, xác định và thông báo số nợ gốc được thực hiện trong quá trình giải quyết hồ sơ khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Cơ quan thuế căn cứ dữ liệu quản lý thuế, chứng từ nộp ngân sách và kết quả điều chỉnh nghĩa vụ hợp pháp để xác định số tiền còn phải nộp.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề nghị không bổ sung thời hạn riêng 5 ngày làm việc tại Điều 5, tránh phát sinh thêm một bước thủ tục độc lập với quy trình đăng ký thuế hiện hành.
Tuy nhiên, cơ quan thuế phải chủ động thông tin sớm về số nợ gốc, không yêu cầu người nộp thuế lập hồ sơ đề nghị xác nhận nợ và không làm kéo dài thời gian giải quyết thủ tục.
Đối với các khoản tiền đã được xóa theo Nghị quyết số 94/2019/QH14, dự thảo quy định người nộp thuế đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 5 và đã được xóa tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp theo nghị quyết này thì không phải thực hiện lại nghĩa vụ đối với khoản đã được xóa theo quy định tương ứng.
Bộ Tài chính đề nghị giữ cách quy định có điều kiện như dự thảo, thay vì bổ sung quy định chung rằng tất cả các khoản đã được xóa đều không phải nộp lại. Theo cơ quan soạn thảo, cách quy định quá rộng có thể dẫn đến cách hiểu bao gồm cả những khoản đã được xử lý không đúng đối tượng hoặc không đáp ứng điều kiện pháp luật.
HL (SHTT)