Cà phê Trung Quốc bít đường cà phê Việt?

Diện tích cà phê của riêng tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã lên đến gần 125.000 ha, chiếm 85% diện tích cà phê của toàn Trung Quốc.

Cà phê TQ cạnh tranh bằng giá rẻ

Lo ngại về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Bình, Giám đốc Công ty TNHH Cà phê Chánh Tinh Anh, chia sẻ: “TQ nằm trong nhóm những thị trường nhập khẩu nhiều cà phê Việt Nam. Mỗi năm nước này nhập khẩu gần 30.000 tấn cà phê từ Việt Nam. Tuy nhiên, TQ lại đang mạnh tayphát triển cây cà phê để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng trong nước và xuất khẩu. Trong một cuộc phỏng vấn báo chí gần đây, một quan chức thuộc Sở Nông nghiệp tỉnh Vân Nam TQ cho biết diện tích cà phê của tỉnh này đã lên đến gần 125.000 ha (cách nay vài ba năm chỉ 40.000 ha), chiếm 85% diện tích cà phê của toàn TQ”.

Thu hoạch cà phê tại vùng nguyên liệu của một DN sản xuất cà phê rang xay, hòa tan. Ảnh: QH

Theo ông Bằng, minh chứng sự ảnh hưởng từ việc TQ phát triển mạnh cà phê tại tỉnh Vân Nam là những năm trước, cà phê xuất khẩu qua đường tiểu ngạch sang TQ khá mạnh, có khi từ 50.000 tấn đến 100.000 tấn/năm. Thế nhưng vài năm lại đây lượng mua bán tiểu ngạch hầu như không đáng kể.

Việt Nam cần đầu tư sản phẩm rang xay, hòa tan

Theo ý kiến của các chuyên gia, hiện tại TQ đẩy mạnh trồng cà phê chưa đáng ngại vì thương hiệu cà phê nước này chưa được khẳng định rõ ràng như cà phê Việt Nam, Brazil. Song điều đáng lo ngại chính là sản phẩm cà phê xuất khẩu. Mang tiếng xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới sau Brazil (xuất khẩu loại cà phê Robusta đứng thứ nhất thế giới) nhưng Việt Nam chủ yếu xuất khẩu cà phê nhân thô giá trị thấp. Trong khi đó TQ đang trở thành nơi hội tụ của các nhà rang xay và sản xuất cà phê hòa tan hàng đầu thế giới. Các DN nước này đang liên kết với các tập đoàn thế giới để phát triển ngành cà phê rang xay, hòa tan có giá trị cao. Điều này sẽ làm tăng sự cạnh tranh đối với cà phê Việt Nam tại các thị trường nước ngoài.

Ông Nguyễn Quang Bình, chuyên gia lĩnh vực này, phân tích một kilogam cà phê nhân thô nếu được chế biến làm cà phê hòa tan bán ra thị trường thì giá trị tăng lên gấp 4-5 lần. Nếu Việt Nam không xây dựng ngành cà phê theo hướng chế biến sản phẩm có giá trị gia tăng cao là rang xay, hòa tan thì mãi chỉ là nơi cung ứng nguyên liệu giá rẻ cho các tập đoàn cà phê rang xay thế giới, DN TQ chế biến xuất khẩu giá cao.

Giải pháp cho ngành cà phê Việt Nam phát triển bền vững, ông Nguyễn Hữu Thắng, Chủ tịch hội đồng thành viên Tổng Công ty Thương mại Hà Nội (Hapro), cho rằng phải nâng cao năng lực chế biến rang xay và sản xuất cà phê hòa tan. Muốn làm được điều này cần phải có thời gian, ngay bây giờ Nhà nước cần chọn những DN có năng lực cạnh tranh tốt, đã và đang làm tốt thương hiệu cà phê rang xay, hòa tan. Những DN này sẽ là những nhân tố để Nhà nước hỗ trợ về chính sách vốn vay, hỗ trợ đầu tư công nghệ làm sao giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm.