Chi phí đầu vào leo thang, doanh nghiệp gồng mình giữ giá để níu chân người tiêu dùng

Chi phí nguyên liệu, bao bì, vận chuyển và nhân công tăng đồng loạt đang đẩy nhiều doanh nghiệp vào thế khó. Trong khi giá thành sản xuất liên tục bị đội lên, sức mua trên thị trường lại suy giảm khi người tiêu dùng ngày càng thắt chặt chi tiêu. Để tránh mất khách, không ít doanh nghiệp chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận, tối ưu vận hành và triển khai các chương trình khuyến mãi nhằm duy trì doanh số.

Chi phí nuôi tôm tăng tới 40%

Áp lực chi phí đầu vào đang hiện hữu rõ nét tại ngành thủy sản. Bước sang tháng 6, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn thủy sản đồng loạt thông báo tăng giá thức ăn tôm thêm từ 1.200-1.500 đồng/kg. Đây là lần điều chỉnh giá thứ ba kể từ đầu năm.

Theo các doanh nghiệp, giá nguyên liệu liên tục biến động cùng chi phí vận chuyển tăng cao là nguyên nhân chính khiến giá thành sản xuất bị đẩy lên. Bên cạnh đó, hàng loạt vật tư phục vụ nuôi tôm như bạt lót ao, quạt oxy, thùng nhựa cũng ghi nhận mức tăng đáng kể.

Những yếu tố này khiến tổng chi phí nuôi tôm trong năm nay tăng khoảng 30-40% so với cùng kỳ. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chi phí sản xuất gia tăng đang tạo sức ép lớn lên người nuôi và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản.

Đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu tôm cho biết giá thu mua nguyên liệu đã phục hồi từ tháng 5, song mức tăng vẫn chưa đủ để bù đắp toàn bộ phần chi phí đầu vào phát sinh. Trong khi đó, sức mua trên thị trường có dấu hiệu chững lại khi giá bán tăng lên.

Ngành dệt may đối mặt áp lực từ nguyên liệu nhập khẩu

Không chỉ thủy sản, ngành dệt may cũng đang chịu tác động từ làn sóng tăng giá nguyên vật liệu.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), khoảng 70% nguyên liệu của ngành vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, đặc biệt là polyester. Từ tháng 3 đến nay, giá nguyên phụ liệu đã tăng thêm từ 10-17%.

Trong cơ cấu giá thành sản phẩm dệt may, chi phí nguyên liệu chiếm khoảng 50%. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi đợt tăng giá nguyên liệu đều tạo áp lực đáng kể lên hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp.

Khó khăn càng lớn hơn khi nhu cầu tiêu dùng hàng may mặc trong nước suy giảm, còn các đơn hàng xuất khẩu ngày càng nhỏ lẻ nhưng yêu cầu cao hơn về chất lượng và tiến độ giao hàng.

Để duy trì hoạt động sản xuất và giữ chân đối tác, nhiều doanh nghiệp buộc phải chấp nhận những đơn hàng có biên lợi nhuận thấp hơn trước.

Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu

Trong khi doanh nghiệp chịu áp lực chi phí tăng cao, người tiêu dùng cũng đang phải tính toán kỹ hơn cho mỗi khoản chi tiêu.

Theo ghi nhận tại nhiều chợ truyền thống ở TPHCM, lượng khách mua sắm đã giảm đáng kể so với trước đây. Nhiều người chỉ mua đúng nhu cầu thiết yếu hoặc chờ các chương trình giảm giá mới quyết định xuống tiền.

Các tiểu thương kinh doanh hải sản cho biết doanh thu hiện thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Dù người bán chủ động giảm giá ở một số mặt hàng, sức mua vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhóm thực phẩm tươi sống. Sau Tết, lượng tiêu thụ thịt heo giảm mạnh khi nhiều người tiêu dùng chuyển sang lựa chọn các phần thịt có giá thấp hơn nhằm tiết kiệm chi phí sinh hoạt.

Báo cáo Thị trường Kinh doanh Ẩm thực tại Việt Nam do iPOS.vn và Nestlé Professional công bố cho thấy tỷ lệ người dự định cắt giảm chi tiêu cho hoạt động ăn uống đã tăng từ 31% trong năm 2025 lên 34,5% trong năm 2026.

Tại các cửa hàng bán lẻ, không ít khách hàng thay đổi thời điểm mua sắm để tận dụng các chương trình giảm giá cuối ngày. Với một số mặt hàng như thịt, cá, trứng và trái cây, mức tiết kiệm có thể lên tới 30-40%.

Doanh nghiệp chấp nhận giảm lãi để giữ khách

Trước áp lực kép từ chi phí đầu vào leo thang và sức mua suy giảm, nhiều doanh nghiệp lựa chọn phương án giữ giá bán thay vì chuyển toàn bộ phần chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng.

Đại diện WinCommerce cho biết từ cuối tháng 3, nhiều nhà cung cấp đã đề nghị điều chỉnh giá bán do giá nguyên vật liệu đầu vào tăng mạnh.

Tuy nhiên, thay vì tăng giá đồng loạt, nhiều doanh nghiệp đang tập trung cắt giảm chi phí vận hành để giảm bớt áp lực lên giá thành sản phẩm.

Ông Lê Minh Tuấn, Tổng giám đốc Vissan, cho biết doanh nghiệp hiện phải chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận nhằm duy trì sức mua trên thị trường. Đồng thời, đơn vị cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tối ưu quy trình sản xuất và tái cơ cấu hoạt động để nâng cao hiệu quả vận hành.

Các hệ thống bán lẻ lớn như Co.opmart, GO! và AEON cũng liên tục triển khai các chương trình giảm giá đối với nhóm hàng thiết yếu nhằm hỗ trợ người tiêu dùng và kích cầu mua sắm.

Trong khi đó, Dh Foods cho biết doanh nghiệp đang ưu tiên kiểm soát chi phí thông qua việc ký kết hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp, đa dạng nguồn cung, tối ưu tồn kho và rà soát hoạt động logistics.

Theo đại diện doanh nghiệp, mục tiêu hiện nay là hấp thụ phần lớn áp lực chi phí trong khả năng cho phép để chia sẻ khó khăn với khách hàng. Tuy nhiên, nếu giá đầu vào tiếp tục tăng mạnh và kéo dài, việc điều chỉnh giá bán ở một số nhóm sản phẩm sẽ được cân nhắc trong thời gian tới.