Điều gì đang xảy ra với vàng?

Tính từ đầu năm đến nay, giá vàng trong nước đã tăng hơn 68-70 triệu đồng/lượng. Trong khi giá vàng thế giới biến động theo quy luật cung - cầu và địa chính trị, thì ở Việt Nam, giá vàng lại tăng nhanh và giảm rất chậm do nhu cầu trú ẩn và kỳ vọng tăng giá của người dân ngày càng cao.

Tại các "phố vàng" ở Hà Nội và TP.HCM, hình ảnh người dân xếp hàng dài mua bán mỗi khi giá biến động mạnh đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên, hơn một năm nay, thị trường lại rơi vào tình trạng khan hiếm nguồn cung trầm trọng, từ vàng miếng SJC cho đến vàng nhẫn các thương hiệu.

Ngân hàng Nhà nước giải thích rằng nguyên nhân là do giá vàng thế giới tăng cao, và Việt Nam đã không nhập khẩu vàng miếng để tăng nguồn cung ra thị trường suốt hơn 10 năm qua. Tình trạng khan hàng cục bộ này đã khiến giá bị đẩy cao bất thường, đồng thời không loại trừ khả năng một số doanh nghiệp và cá nhân đã lợi dụng biến động thị trường để đầu cơ, thao túng giá.

Khi nguồn cung chính thức bị hạn chế, các kênh phi chính thức lại nở rộ. Trên mạng xã hội, hàng trăm nhóm công khai rao bán vàng miếng, vàng nhẫn hoạt động sôi động. Thị trường "chợ đen" này hoạt động không có hóa đơn chứng từ, không kiểm soát chất lượng, và có thời điểm, giá vàng trên thị trường tự do cao hơn giá niêm yết chính thức từ 10 - 20 triệu đồng/lượng.

Cùng lúc đó, thị trường vàng rúng động khi cơ quan chức năng thông tin về sai phạm tại hàng loạt ngân hàng và doanh nghiệp. Đáng chú ý, loạt lãnh đạo Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (đơn vị sản xuất độc quyền vàng miếng SJC) đã bị bắt giữ và xét xử liên quan đến việc lợi dụng chức vụ dập khống vàng miếng. Trong đó, bà Lê Thúy Hằng – cựu Tổng Giám đốc SJC – được xác định là chủ mưu, chỉ đạo cấp dưới thực hiện nhiều sai phạm.

Giá vàng tăng cao đã khiến nhiều người dân khốn khổ. Chị Thanh Đào (Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ nỗi khổ: "Tôi cứ nghĩ vay vàng là chắc chắn nhất, vì không mất lãi, ai ngờ giờ nợ chồng nợ. Giờ muốn xin trả bằng số tiền bán vàng ban đầu cũng không được". Nhiều người vay vàng thay vì tiền, vì nghĩ giá ổn định, nay buộc phải bán đất, bán xe để gồng nợ vì giá tăng gần gấp đôi chỉ trong chưa đầy một năm.

Cơn "sốt vàng" còn khiến nhiều người đổ xô tìm mua trên mạng với hy vọng kiếm lời nhanh, tạo điều kiện cho kẻ gian tung ra vàng giả, vàng kém tuổi. Anh Trần Minh Hiếu (phường Hà Đông, Hà Nội) đã mua hai lượng vàng nhẫn của một thương hiệu có tiếng trên mạng xã hội với giá "chợ đen" cao nhất lên hơn 170 triệu đồng/lượng, nhưng chỉ phát hiện là vàng giả khi mang ra chính doanh nghiệp đó bán lại.

Các điểm thu mua vàng trôi nổi mọc lên khắp nơi, khiến người dân dễ bị thao túng giá, không có hóa đơn và không biết nguồn gốc sản phẩm. Một số người đầu cơ còn tạo nhóm trên mạng xã hội để “thổi” giá, khiến giá vàng trong nước vọt lên bất hợp lý.

Trước tình hình hỗn loạn, Chính phủ đã liên tiếp có các chỉ đạo can thiệp thị trường:

Ngày 4/2/2025: Thủ tướng ra Chỉ thị số 03 về can thiệp, ổn định thị trường (giá vàng miếng SJC lúc đó là 90 triệu đồng/lượng).

Ngày 4/4/2025: Chính phủ có Công điện số 1483 về ổn định thị trường vàng (giá vàng miếng SJC ở mức 101,9 triệu đồng/lượng).

Ngày 7/9/2025: Thủ tướng ra Công điện số 159/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước, phải triển khai đồng bộ các giải pháp để chống thao túng, găm hàng, đầu cơ (giá vàng miếng SJC lúc này ở mức 135,4 triệu đồng/lượng).

Dù đã có nhiều chỉ đạo, thị trường vẫn chưa ổn định. Giá vàng nhẫn cao nhất đã lên đến 160,6 triệu đồng/lượng vào ngày 21/10/2025.