Đổi tiền lẻ lì xì trên mạng, coi chừng mất tiền và dính bẫy pháp lý

Chỉ cần gõ vài từ khóa như “đổi tiền mới”, “đổi tiền lì xì”, “tiền lẻ Tết”, hàng trăm tài khoản trên Facebook, Zalo sẽ hiện ra, kèm theo những bức ảnh khoe từng xấp tiền mới tinh, đủ loại mệnh giá. Người bán khẳng định giao nhanh, kín đáo, phí rẻ, thậm chí còn bảo đảm “không lo bị lừa”.

Thực tế lại hoàn toàn khác.

Khi nhu cầu đổi tiền lì xì tăng vọt vào dịp cuối năm, dịch vụ đổi tiền thu phí trên mạng cũng bùng phát theo. Nhiều người sẵn sàng trả thêm vài phần trăm để có tiền mới, tiền đẹp cho con cháu, người thân. Chính tâm lý “cho nhanh, cho tiện” ấy đang biến không ít người thành nạn nhân của lừa đảo.

Theo cảnh báo từ công an nhiều địa phương, thủ đoạn quen thuộc của các đối tượng là ban đầu cho giao dịch suôn sẻ với số tiền nhỏ. Khi người đổi tiền tin tưởng, bắt đầu gom tiền đổi số lượng lớn để hưởng phí thấp hơn, kẻ gian sẽ yêu cầu chuyển tiền đặt cọc rồi lập tức cắt liên lạc, hoặc giao tiền giả, tiền bị tráo thiếu.

Không ít trường hợp, nạn nhân không chỉ mất tiền mà còn lâm vào tình thế nguy hiểm hơn. Nếu vô tình sử dụng số tiền giả để thanh toán, mua bán hay trao đổi, người đó có thể bị xử lý về hành vi lưu hành tiền giả, dù bản thân cũng là người bị hại.

Rủi ro không dừng ở lừa đảo. Về mặt pháp lý, hoạt động đổi tiền lẻ thu phí dịp Tết vốn đã là hành vi trái quy định.

Theo Thông tư 25/2013 của Ngân hàng Nhà nước, chỉ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng được phép mới có quyền thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Việc thu đổi này phải thực hiện miễn phí, không hạn chế số lượng và không kèm theo bất kỳ khoản thu nào.

Trong khi đó, các dịch vụ đổi tiền lì xì trên mạng lại nhắm vào tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ vẫn đang lưu thông bình thường. Đây là loại tiền không thuộc diện được phép thu đổi theo quy định. Việc đổi tiền để hưởng chênh lệch hay thu phần trăm phí vì thế bị coi là đổi tiền trái phép.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng luật sư Kết nối, cho biết pháp luật không cấm việc đổi tiền giữa các cá nhân nếu chỉ mang tính trao đổi ngang giá, không thu phí và không nhằm mục đích sinh lợi. Tuy nhiên, khi việc đổi tiền được tổ chức có hệ thống, công khai chào mời, thu phí phần trăm thì đã vượt ra khỏi giao dịch dân sự và trở thành hành vi vi phạm pháp luật.

Theo Nghị định 88/2019, cá nhân đổi tiền không đúng quy định có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng. Nếu do tổ chức thực hiện, mức phạt có thể lên tới 80 triệu đồng, kèm theo các biện pháp khắc phục như buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp.

Không chỉ vậy, việc đổi tiền lẻ tràn lan còn gây xáo trộn thị trường tiền tệ. Tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ bị gom ra ngoài để bán kiếm lời khiến hệ thống ngân hàng mất cân đối nguồn tiền mặt, ảnh hưởng đến công tác quản lý và phát hành tiền của Nhà nước trong cao điểm Tết.

Trước thực trạng này, cơ quan công an khuyến cáo người dân không tham gia các dịch vụ đổi tiền thu phí trên mạng xã hội hay ngoài thị trường. Khi có nhu cầu chính đáng, người dân nên đến trực tiếp các ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp để đổi tiền.

Việc tỉnh táo trước những lời mời chào “đổi tiền nhanh, phí rẻ” không chỉ giúp người dân tránh mất tiền, mà còn tránh tự đẩy mình vào những rủi ro pháp lý không đáng có ngay trước thềm năm mới.