EVN đề xuất giá trần điện rác năm 2026 ở mức 2.378,39 đồng/kWh, hạ 7,64% so với khung giá năm 2025.

Cục Điện lực (Bộ Công Thương) đang lấy ý kiến về phương án khung giá phát điện năm 2026 đối với các nhà máy điện rác. Theo tính toán của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), mức giá trần dự kiến là 2.378,39 đồng/kWh, thấp hơn 7,64% so với mức giá tối đa áp dụng năm 2025. 

Phương án được tính toán trên cơ sở nhiều thông số đầu vào như suất đầu tư, chi phí vận hành và bảo dưỡng (O&M), suất tiêu hao nhiệt, cơ cấu vốn, nguồn vay và các yếu tố liên quan. Trong quá trình góp ý, một số doanh nghiệp và chuyên gia đề nghị rà soát lại các thông số này để sát hơn với điều kiện thực tế của các dự án điện rác tại Việt Nam.

Doanh nghiệp đề nghị cập nhật suất đầu tư, chi phí O&M

Theo phương án tính toán, EVN sử dụng số liệu từ báo cáo nghiên cứu khả thi của Nhà máy Xử lý chất thải rắn Trà Vinh, với suất đầu tư khoảng 120,16 triệu đồng/kW.

Một số doanh nghiệp cho rằng số liệu này được xây dựng cách đây khoảng hai năm, trong khi giá thiết bị, vật liệu, nhân công kỹ thuật, logistics và tỷ giá đã có nhiều biến động. Với điện rác, chi phí đầu tư còn chịu tác động bởi yêu cầu kỹ thuật đặc thù của lò đốt, hệ thống trao đổi nhiệt, xử lý khí thải và xử lý tro bay.

Theo dữ liệu chào thầu EPC và báo cáo nghiên cứu khả thi của một số dự án trong khoảng 24 tháng gần đây được doanh nghiệp cung cấp trong quá trình góp ý, suất đầu tư có thể dao động 140-148 triệu đồng/kW.

Ông Nguyễn Đức Thắng, Giám đốc Ban Kỹ thuật nhiệt điện và điện rác, Công ty TNHH Tư vấn Năng lượng VATEC, cho rằng suất đầu tư còn phụ thuộc đáng kể vào quy mô nhà máy. Theo ông, mức đang được sử dụng phù hợp hơn với các dự án quy mô lớn, công suất phát điện từ khoảng 50 MW trở lên.

Với các dự án nhỏ, công suất khoảng 7,5-15 MW, ông Thắng cho rằng suất đầu tư có thể lên tới 6.000-6.500 USD/kW, tương đương khoảng 157-169 triệu đồng/kW. Các dự án công suất 15-50 MW có thể ở mức khoảng 140 triệu đồng/kW.

Do đó, doanh nghiệp kiến nghị việc lựa chọn dự án tham chiếu cần tính đến sự khác biệt về quy mô, công nghệ và điều kiện triển khai.

Chi phí vận hành và bảo dưỡng (O&M) cũng được đề nghị rà soát. Trong phương án hiện nay, tỷ lệ chi phí O&M cố định được xác định ở mức 2,1%.

Theo các ý kiến góp ý, vận hành nhà máy điện rác có những đặc thù riêng do rác thải sinh hoạt tại Việt Nam thường có độ ẩm cao, thành phần không đồng đều và chưa được phân loại triệt để tại nguồn. Những yếu tố này ảnh hưởng đến hiệu quả đốt và mức độ hao mòn thiết bị.

Ngoài chi phí bảo trì lò hơi, quạt hút và các thiết bị chịu tác động của nhiệt độ cao, bụi và ăn mòn, nhà máy còn phát sinh chi phí cho hóa chất xử lý khí thải, than hoạt tính, xúc tác, thay thế túi lọc bụi, xử lý nước rỉ rác và tro bay.

Một số doanh nghiệp cho biết tỷ lệ O&M thực tế tại các dự án có thể cao hơn mức 2,1% đang được sử dụng và đề nghị Cục Điện lực tiếp tục rà soát trên cơ sở số liệu vận hành thực tế. 

Suất tiêu hao nhiệt được đề nghị tính lại

Suất tiêu hao nhiệt tinh là một trong những thông số được các nhà đầu tư và chuyên gia đề nghị điều chỉnh.

Theo phương án tính toán của EVN, thông số này ở mức 2.602,8 kcal/kWh, tương ứng hiệu suất phát điện khoảng 33%. 

Theo các ý kiến góp ý, mức hiệu suất này tương đối cao so với điều kiện nhiên liệu của các nhà máy điện rác tại Việt Nam. Chất thải rắn sinh hoạt có độ ẩm cao, nhiệt trị thấp và thành phần biến động. Các doanh nghiệp cho rằng những đặc điểm này có thể ảnh hưởng đến hiệu suất phát điện thực tế của nhà máy.

Theo số liệu được một số doanh nghiệp cung cấp, hiệu suất phát điện thực tế của các nhà máy điện rác có thể ở khoảng 20-24%. Từ mức hiệu suất này, các doanh nghiệp đề xuất suất tiêu hao nhiệt tinh trong khoảng 3.583-4.302 kcal/kWh, cao hơn đáng kể so với mức 2.602,8 kcal/kWh đang được sử dụng trong phương án tính toán.

Các doanh nghiệp kiến nghị thông số suất tiêu hao nhiệt được xác định trên cơ sở dữ liệu thực tế của những nhà máy có công nghệ, quy mô và điều kiện vận hành tương đồng, thay vì sử dụng thông số tiệm cận với các nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu ổn định.

Điện rác giải quyết bài toán về xử lý rác. 

Giá điện rác năm 2025 từng được điều chỉnh sau rà soát

Các thông số đầu vào là cơ sở để EVN tính toán mức giá tối đa của khung giá. Năm 2025, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 1251/QĐ-BCT ngày 6/5/2025, phê duyệt khung giá phát điện nhà máy điện chất thải. Theo quyết định này, mức giá tối đa áp dụng cho nhà máy điện chất thải rắn là 2.575,18 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. 

Trong quá trình xây dựng khung giá năm 2025, EVN từng đề xuất mức giá tối đa 1.974 đồng/kWh. Mức giá tối đa được Bộ Công Thương phê duyệt sau đó là 2.575,18 đồng/kWh.

Sang năm 2026, mức giá trần đang được lấy ý kiến là 2.378,39 đồng/kWh, thấp hơn 196,79 đồng/kWh, tương đương 7,64%, so với mức tối đa của năm 2025.

Nhà đầu tư lo thời gian hoàn vốn kéo dài

Theo ông Nguyễn Đức Thắng, nếu áp dụng mức giá 2.378,39 đồng/kWh như phương án đang được tính toán, thời gian hoàn vốn của một số dự án điện rác có thể kéo dài 15-17 năm.

Theo các doanh nghiệp, đây là yếu tố cần được cân nhắc trong bối cảnh dự án điện rác thường có vốn đầu tư lớn, công nghệ phức tạp và thời gian thu hồi vốn dài.

Ông Thắng đề xuất nghiên cứu khả năng tiếp tục áp dụng cơ chế giá FIT cố định ở mức 10,05 US cent/kWh trong một số năm nhằm tạo sự ổn định về dòng tiền và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động nguồn vốn dài hạn.

Tuy nhiên, từ năm 2025, giá điện nhà máy điện chất thải đã được xác định theo cơ chế khung giá. Quyết định 1251/QĐ-BCT quy định EVN và đơn vị phát điện ký hợp đồng mua bán điện trên cơ sở khung giá được phê duyệt và các quy định về phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện. 

Tính đúng đặc thù của điện rác

Điện rác có đặc thù khác với nhiều loại hình phát điện khi một dự án đồng thời thực hiện chức năng xử lý chất thải và sản xuất điện. Vì vậy, các doanh nghiệp cho rằng việc xây dựng khung giá cần phản ánh đầy đủ hơn những đặc điểm về công nghệ, chất lượng rác đầu vào và chi phí vận hành của loại hình này.

Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế khung giá, các doanh nghiệp kiến nghị rà soát lại toàn bộ thông số đầu vào, trong đó tập trung vào suất đầu tư, chi phí O&M và suất tiêu hao nhiệt.

Đồng thời, việc lựa chọn dự án tham chiếu cần tính đến quy mô, công nghệ và điều kiện vận hành thực tế, qua đó hạn chế chênh lệch giữa các giả định dùng để tính giá với chi phí thực tế của dự án.

Mức 2.378,39 đồng/kWh hiện là mức giá trần dự kiến trong quá trình xây dựng khung giá phát điện năm 2026, chưa phải mức giá chính thức được Bộ Công Thương phê duyệt. Việc điều chỉnh các thông số và mức giá cuối cùng sẽ phụ thuộc vào quá trình lấy ý kiến, rà soát và thẩm định phương án.

HL (SHTT)