Gần 110.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 4 tháng đầu năm 2026

Bức tranh kinh tế 4 tháng đầu năm 2026 ghi nhận những chuyển động trái chiều đầy kịch tính. Trong khi số lượng doanh nghiệp rút lui tăng cao, thị trường đồng thời chứng kiến sự trỗi dậy của những mô hình kinh doanh mới, hiện đại hơn.

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính chung 4 tháng đầu năm 2026, tổng cộng có khoảng 108.900 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong số này, nhóm tạm ngừng kinh doanh có thời hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 72.200 doanh nghiệp, tăng 5,1%.

Bên cạnh đó, gần 21.500 doanh nghiệp đang chờ làm thủ tục giải thể và hơn 15.200 doanh nghiệp đã hoàn tất giải thể. Đáng chú ý, tỷ lệ doanh nghiệp hoàn tất giải thể tăng mạnh tới 98,7%, cho thấy sức chống chịu của nhiều đơn vị đã chạm giới hạn sau các cú sốc kinh tế liên tiếp.

Việc tạm ngừng hoạt động được xem là động thái "phòng thủ" để bảo toàn vốn khi chi phí vận hành vượt quá doanh thu. Tuy nhiên, sự trống trải trong chuỗi cung ứng và áp lực lên hệ thống an sinh xã hội khi hàng trăm ngàn lao động mất việc là những thách thức không thể phủ nhận.

Cuộc "đại thanh lọc" và liều thuốc thử cho sức bền

Dưới góc nhìn chuyên gia, con số gần 110.000 doanh nghiệp rút lui không thuần túy mang màu sắc tiêu cực. PGS.TS Ngô Trí Long nhận định đây là cuộc "thanh lọc" tất yếu để loại bỏ những đơn vị yếu kém, tồn tại lay lắt nhờ đòn bẩy tài chính mà thiếu cốt lõi kinh doanh.

Sự khắc nghiệt của thị trường buộc các doanh nghiệp còn trụ lại phải thực hiện "mệnh lệnh sinh tồn". Đó là quá trình chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy và chuyển hướng sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn để tăng cường sức đề kháng.

Theo VCCI, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm 97% tổng số doanh nghiệp) vẫn là nhóm dễ tổn thương nhất. Với đặc điểm vốn mỏng, quản trị theo mô hình gia đình và thiếu chiến lược dài hạn, nhóm này dễ dàng rơi vào mất thanh khoản khi chi phí đầu vào biến động.

Dù số lượng rút lui lớn, thị trường vẫn duy trì được sự năng động khi tổng số doanh nghiệp gia nhập và quay lại hoạt động đạt hơn 119.400 đơn vị. Bình quân mỗi tháng có 29.900 doanh nghiệp mới hoặc tái khởi động, cao hơn số lượng doanh nghiệp rời đi.

Điểm khác biệt nằm ở chất lượng của thế hệ doanh nghiệp mới. Thay vì đi theo lối mòn, các đơn vị này tập trung mạnh mẽ vào nền kinh tế số, thương mại điện tử và nông nghiệp công nghệ cao. Đây chính là động lực quan trọng để "xua tan" kịch bản về một cuộc suy thoái toàn diện.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các chính sách hỗ trợ đúng trọng tâm. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn và giảm chi phí tuân thủ sẽ giúp doanh nghiệp đủ nguồn lực duy trì hoạt động cho đến khi thị trường phục hồi hoàn toàn.