Giá xăng dầu trong nước lao dốc, nguồn cung dồi dào, vì sao giá gas vẫn neo cao?

aA

Dù nguồn cung khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) nhập khẩu tăng mạnh trong quý I, giá gas bán lẻ trong nước vẫn liên tục leo thang, thậm chí xuất hiện mức chênh lệch lớn giữa các hệ thống phân phối. Diễn biến trái chiều này không chỉ gây áp lực lên chi tiêu của người dân mà còn bộc lộ những bất cập trong cơ chế vận hành thị trường.

Ghi nhận ngày 10/4 cho thấy, giá gas bán lẻ phổ biến dao động từ 550.000 đến 638.000 đồng/bình 12kg, thậm chí có sản phẩm vượt 650.000 đồng. So với tháng trước, giá đã tăng từ 70.000 đến 160.000 đồng/bình, tương đương 15–32%. Nếu so với cuối tháng 2, mức tăng lên tới 25–50%, phản ánh xu hướng leo thang rõ rệt.

Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh giá LPG thế giới đi lên, với mức tham chiếu tháng 4 khoảng 775 USD/tấn, tăng gần 43% so với tháng trước. Tuy nhiên, dữ liệu nhập khẩu lại cho thấy nguồn cung không hề thiếu hụt. Trong quý I, Việt Nam nhập hơn 880.000 tấn LPG, tăng 46% so với cùng kỳ, trong khi giá nhập khẩu bình quân chỉ khoảng 587 USD/tấn, thấp hơn mức 669 USD/tấn của năm trước.

Theo các doanh nghiệp, sự “lệch pha” này đến từ độ trễ của hợp đồng nhập khẩu, khiến giá bình quân chưa phản ánh kịp biến động tăng của thị trường quốc tế. Dù vậy, mức chênh lệch giá bán lẻ vẫn bị đánh giá là cao bất thường. Cùng một loại bình gas 12kg, giá có thể dao động hơn 100.000 đồng tùy điểm bán.

Nguyên nhân chủ yếu nằm ở cấu trúc phân phối nhiều tầng nấc. Từ doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu đến tổng đại lý, đại lý cấp 1, cấp 2 rồi mới đến cửa hàng bán lẻ, mỗi khâu đều cộng thêm chi phí và lợi nhuận, đẩy giá cuối cùng tăng cao. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển, logistics, bảo hiểm cũng gia tăng trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực biến động.

Khác với xăng dầu, thị trường LPG vận hành hoàn toàn theo cơ chế thị trường, doanh nghiệp tự quyết giá bán dựa trên giá tham chiếu và chi phí đầu vào. Tuy nhiên, việc thiếu minh bạch về cấu phần giá và cơ chế giám sát chưa đồng bộ khiến giá dễ biến động và phân hóa mạnh. Thực tế, khi giá thế giới tăng, các khâu trung gian thường điều chỉnh sớm để phòng rủi ro, trong khi khi giá giảm, việc điều chỉnh lại diễn ra chậm hơn, tạo độ trễ bất lợi cho người tiêu dùng.

Hiện LPG trong nước được cung cấp từ khoảng 35% nguồn nội địa và 65% nhập khẩu. Dù nguồn cung nhìn chung ổn định, thị trường vẫn chịu tác động lớn từ yếu tố phân phối và tâm lý giá. Trước tình hình này, cơ quan quản lý đã yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, đặc biệt với các hành vi tăng giá bất hợp lý, găm hàng hoặc không niêm yết giá đúng quy định.

Nhìn tổng thể, việc giá gas tăng mạnh trong khi nguồn cung dồi dào cho thấy những hạn chế trong cấu trúc thị trường. Trong thời gian tới, việc minh bạch thông tin giá, kiểm soát hệ thống phân phối và hoàn thiện cơ chế quản lý sẽ là yếu tố then chốt để ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.