PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Lướt sóng vàng theo tin chiến sự Trung Đông là "canh bạc" rủi ro cao

Trao đổi với VietNamNet, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Trường Đại học Kinh tế TPHCM) cho rằng đà tăng này không chỉ là phản ứng nhất thời trước xung đột, mà phản ánh những biến chuyển sâu rộng của kinh tế toàn cầu, đồng thời cảnh báo rủi ro lớn với nhà đầu tư trong nước.

Vàng tăng không chỉ vì Trung Đông

Theo ông Huân, khi rủi ro chiến tranh gia tăng, đặc biệt nếu có nguy cơ lan rộng thành xung đột khu vực liên quan đến các cường quốc, nhà đầu tư toàn cầu thường rút khỏi tài sản rủi ro như chứng khoán hay tiền số để tìm nơi trú ẩn an toàn – và vàng luôn là lựa chọn hàng đầu.

Do đó, việc giá vàng bật tăng mạnh phản ánh trực tiếp tâm lý lo ngại về khả năng gián đoạn năng lượng, thương mại và vận tải toàn cầu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, đợt tăng này không đơn thuần xuất phát từ căng thẳng Trung Đông.

Trong hơn một năm qua, vàng đã bước vào chu kỳ tăng giá khá rõ nét nhờ các yếu tố mang tính cấu trúc: cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xu hướng phi toàn cầu hóa, nợ công cao tại nhiều nền kinh tế lớn và động thái đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương. Khi mặt bằng giá đã ở mức cao, các cú sốc địa chính trị càng dễ đẩy vàng lên những đỉnh mới.

Về trung và dài hạn, ông Huân cho rằng vàng nhiều khả năng vẫn duy trì xu hướng tăng, bởi môi trường địa chính trị và tài chính toàn cầu khó sớm quay lại trạng thái ổn định trước đây. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, biến động sẽ rất mạnh và phụ thuộc sát sao vào diễn biến chiến sự. Nếu xung đột hạ nhiệt, vàng có thể điều chỉnh đáng kể sau giai đoạn tăng nóng; ngược lại, nếu căng thẳng lan sang các tuyến năng lượng chiến lược, giá hoàn toàn có thể lập mặt bằng mới cao hơn.

Thị trường trong nước “khuếch đại” biến động thế giới

Theo chuyên gia này, giá vàng trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ diễn biến quốc tế, song cách truyền dẫn có những đặc thù riêng.

Mỗi khi giá thế giới tăng sốc, thị trường nội địa thường phản ứng gần như tức thì do tâm lý trú ẩn của người dân Việt Nam rất nhạy với biến động toàn cầu. Tuy nhiên, vàng trong nước thường tăng mạnh hơn và duy trì mức chênh lệch cao so với thế giới.

Nguyên nhân là nguồn cung bị hạn chế và thị trường mang tính “nội địa hóa” rõ rệt. Việt Nam không cho nhập khẩu vàng tự do, trong khi vàng miếng thương hiệu quốc gia như SJC gần như mang tính độc quyền. Khi nhu cầu tích trữ tăng, giá trong nước dễ bị đẩy lên cao hơn tương ứng so với đà tăng quốc tế.

Trong bối cảnh Trung Đông căng thẳng, khoảng cách giá vàng nội - ngoại có thể còn nới rộng nếu nhu cầu trú ẩn gia tăng. Ở góc độ vĩ mô, nếu xu hướng tăng kéo dài, thị trường vàng trong nước có thể nóng lên qua hai kênh: nhu cầu phòng ngừa rủi ro của người dân tăng, và dòng tiền đầu cơ ngắn hạn quay lại vàng khi các kênh khác kém hấp dẫn.

Dù vậy, ông Huân cho rằng khả năng xảy ra các “cơn sốt” mang tính hệ thống như giai đoạn 2009-2011 là thấp hơn do cơ quan quản lý hiện kiểm soát chặt chẽ thị trường. Nếu giá thế giới chỉ tăng vì yếu tố địa chính trị ngắn hạn, vàng trong nước có thể tăng mạnh nhưng cũng sẽ điều chỉnh khi căng thẳng hạ nhiệt. Còn nếu bước vào chu kỳ tăng dài, mặt bằng giá cao mới có thể được thiết lập trong thời gian dài.

Tóm lại, thị trường vàng Việt Nam hiện phản ứng theo cơ chế “khuếch đại”: khi thế giới tăng vì rủi ro, trong nước tăng mạnh hơn; khi rủi ro giảm, giá hạ nhưng thường chậm hơn.

Cảnh báo rủi ro “lướt sóng” theo tin chiến sự

Trong bối cảnh biến động mạnh, ông Huân nhấn mạnh rủi ro lớn nhất là nhà đầu tư mua vào khi tâm lý hưng phấn đã lên cao, trong khi giá đã phản ánh phần lớn thông tin bất ổn.

Ông lưu ý cần phân biệt rõ giữa vàng như tài sản phòng vệ dài hạn và vàng như công cụ đầu cơ ngắn hạn. Nếu mục tiêu là bảo toàn giá trị và đa dạng hóa danh mục trong môi trường nhiều bất định, nắm giữ một tỷ trọng vàng nhất định vẫn hợp lý. Nhưng nếu “lướt sóng” theo tin chiến sự, rủi ro hiện rất cao vì giá có thể đảo chiều nhanh chỉ trong vài phiên khi bối cảnh thay đổi.

Lịch sử cho thấy vàng thường tăng mạnh khi xung đột bùng phát, song cũng có thể điều chỉnh đáng kể khi thị trường quen dần với rủi ro hoặc xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt.

Đặc biệt, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới đang ở mức cao, tạo thêm một lớp rủi ro riêng cho nhà đầu tư nội địa. Ngay cả khi vàng thế giới không giảm sâu, giá trong nước vẫn có thể điều chỉnh mạnh nếu khoảng cách này thu hẹp.

Vì vậy, theo ông Huân, vàng hiện nên được nhìn nhận như tài sản bảo toàn giá trị thay vì kênh kiếm lời nhanh. Nhà đầu tư cần phân bổ tỷ trọng hợp lý, tránh sử dụng đòn bẩy và không mua đuổi theo các nhịp tăng sốc. Trong giai đoạn nhạy cảm vì địa chính trị, kiên nhẫn chờ các nhịp điều chỉnh hoặc tích lũy từng phần sẽ an toàn hơn so với việc dồn vốn ở vùng giá cao.