Thanh tra Chính phủ nói lý do giá vàng trong nước cao hơn thế giới trong 2 năm qua

Theo báo Tuổi Trẻ, trong kết luận thanh tra về hoạt động kinh doanh vàng giai đoạn 2023-2025, Thanh tra Chính phủ không chỉ chỉ ra những tồn tại, vi phạm tại một số doanh nghiệp mà còn phân tích các nguyên nhân khiến thị trường vàng trong nước xuất hiện mức chênh lệch đáng kể so với thị trường quốc tế.

Theo cơ quan thanh tra, diễn biến này xuất phát từ cả những yếu tố bên ngoài như giá vàng thế giới tăng mạnh do tình hình chính trị quốc tế, lẫn các vấn đề nội tại của thị trường trong nước.

Nguồn cung vàng bị hạn chế

Một trong những nguyên nhân được Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh là nguồn cung vàng nguyên liệu trong nước còn hạn chế.

Trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ để bổ sung nguồn cung. Theo Thanh tra Chính phủ, đây là một trong những yếu tố khiến thị trường vàng diễn biến phức tạp và có thời điểm giá vàng trong nước chênh lệch cao so với giá thế giới.

Việc hạn chế nguồn cung cũng được cho là chưa tạo điều kiện thuận lợi để thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ phát triển.

Đáng chú ý, trong bối cảnh khó tiếp cận nguồn vàng nguyên liệu nhập khẩu, một số doanh nghiệp vẫn phải mua lượng lớn vàng từ các cá nhân có nguồn thu nhập không tương xứng với quy mô và giá trị giao dịch. Thanh tra Chính phủ cho rằng nguồn gốc của một số lượng vàng này chưa rõ ràng, có giao dịch mang dấu hiệu bất thường và thuộc diện cần giám sát theo quy định về phòng, chống rửa tiền.

Ở góc độ quản lý, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra việc Ngân hàng Nhà nước chưa thực hiện các biện pháp can thiệp, bình ổn thị trường thông qua nhập khẩu vàng hoặc tổ chức sản xuất vàng miếng trong thời kỳ thanh tra.

Nguyên nhân được nêu là Ngân hàng Nhà nước phải ưu tiên sử dụng nguồn ngoại tệ cho các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá và bảo đảm an toàn dự trữ ngoại hối quốc gia.

Trong khi đó, giá vàng thế giới tăng mạnh do tác động của các yếu tố địa chính trị, còn nguồn cung trong nước hạn chế và nhu cầu mua vàng của người dân vẫn ở mức cao. Sự kết hợp của các yếu tố này khiến giá vàng trong nước có thời điểm bị đẩy lên cao hơn đáng kể so với giá thế giới.

Cơ chế quản lý còn nhiều điểm chưa theo kịp thị trường

Theo Tri Thức - Znews, bên cạnh vấn đề nguồn cung, Thanh tra Chính phủ cho rằng cơ chế quản lý thị trường vàng vẫn còn một số bất cập cần được nghiên cứu, điều chỉnh.

Theo kết luận thanh tra, Ngân hàng Nhà nước chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu đồng bộ để phục vụ việc quản lý, theo dõi và điều hành thị trường vàng một cách chủ động, khoa học.

Một số quy định hiện hành cũng chưa theo kịp thực tế. Trong đó, Nghị định 24 và Nghị định 232 còn thiếu hướng dẫn cụ thể đối với một số hoạt động kinh doanh vàng; quy định về thanh toán trong giao dịch vàng còn hạn chế.

Cơ quan thanh tra cũng chỉ ra việc chưa có quy định cụ thể để xử lý trường hợp doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng không duy trì đầy đủ điều kiện hoạt động, trong khi quyền nhập khẩu trực tiếp vàng nguyên liệu của doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ còn bị hạn chế.

Đáng chú ý, pháp luật hiện hành cũng chưa có quy định và chế tài đủ cụ thể đối với hành vi găm hàng, thao túng thị trường vàng.

Chính sách thuế cũng được Thanh tra Chính phủ đề cập. Hiện thuế thu nhập cá nhân mới áp dụng đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, chưa bao quát đầy đủ các giao dịch mua bán vàng khác. Theo cơ quan thanh tra, việc này cần được nghiên cứu nhằm góp phần hạn chế đầu cơ và tăng tính minh bạch của thị trường.

Kiến nghị tăng nguồn cung, giảm chênh lệch giá vàng

Từ những tồn tại được chỉ ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng.

Một trong những định hướng được đề xuất là xây dựng cơ chế quản lý tách bạch giữa vàng miếng và vàng trang sức, mỹ nghệ, đồng thời nghiên cứu các giải pháp can thiệp thị trường mang tính căn cơ và lâu dài.

Cơ quan thanh tra cũng đề nghị nghiên cứu các giải pháp tăng nguồn cung, qua đó giảm mức chênh lệch bất hợp lý giữa giá vàng trong nước và thế giới; hoàn thiện quy định xử lý hành vi găm hàng, thao túng thị trường.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ đề xuất nghiên cứu lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng, hướng tới xây dựng một thị trường công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý.