Tín dụng đen: Vay dễ, trả “khó”

Khác với anh Long, anh Trần Văn Sơn, kinh doanh một quán ăn đêm cho biết, anh cũng đã từng đi vay “nóng” để nhập hàng những lúc nhỡ nhàng. Không chọn ngân hàng để vay tiền vì theo anh Sơn, nếu không có tài sản thế chấp hay bảng lương, không phải ai cũng vay được ở ngân hàng. “Đi vay nóng ở ngoài, vay thì nhanh lắm, rất dễ nhưng trả thì vất vả vì lãi suất cao, chưa kể trả chậm họ kéo đến dọa nạt, sống không yên”, anh Sơn cho biết.

Theo lời một chủ tiệm cầm đồ chuyên cho vay lãi ở khu vực quận Cầu Giấy, trong 100 khách vay “nóng” thì có tới 20 khách chây ì và khoảng chục người bỏ trốn. “Nhiều khách dù có khả năng thanh toán nhưng họ vẫn cố tình không trả. Vì thế, biện pháp đòi nợ thường phải “nghiêm khắc”, và phải rất “mạnh tay” mới đòi được”, chủ cửa hàng này chia sẻ.

Không riêng ở Hà Nội, việc vay tiền ngân hàng với nhiều thủ tục rườm rà cũng khiến nhiều nông dân ở khu vực Tây Nguyên đã phải tìm đến các hộ kinh doanh dịch vụ cho vay tiền trên địa bàn. Đây là kết quả khảo sát được đưa ra tại hội thảo “Chuyển đổi sinh kế và tình trạng tài chính của một số tộc người thiểu số ở Việt Nam” do Viện Nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường (iSEE) và Trung tâm Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn miền Nam (SCAP) tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu khảo sát 100 hộ tại Đắk Lắk và Lâm Đồng cho thấy, một tỷ lệ rất lớn hộ dân đang phải gánh các khoản nợ khác nhau với mức độ nợ từ 50 đến 240 triệu đồng. Đáng chú ý, phần lớn các hộ dân này đang phải vay nặng lãi từ tư nhân để đầu tư cho sản xuất nông nghiệp (chiếm 77%), với lãi suất lên tới 50-60%/năm, thay vì có thể vay ở các ngân hàng với lãi suất thấp như chính sách quy định.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, người dân ở các tỉnh Tây Nguyên chủ yếu tìm đến các hộ đại lý vật tư nông nghiệp để vay tiền (chiếm hơn 50%); trong khi đó, vay ở các Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng NN&PTNT chỉ chiếm 20%. Các hình thức vay tư nhân chủ yếu là vay nóng tiền mặt với lãi suất 3-5%/tháng (vay 1 triệu đồng trả lãi 30.000-50.000 đồng/tháng); vay cà phê nhân (quy đổi phân bón ra cà phê nhân với giá chốt bằng 1/2 giá thị trường).

Theo TS. Vũ Đình Ánh - chuyên gia kinh tế, có một hướng giải pháp giúp hạn chế tín dụng đen, đồng thời hướng người dân sử dụng các dịch vụ vay vốn chính thống, đó là phát triển kênh cho vay tiêu dùng của các công ty tài chính.