TP Hồ Chí Minh: Tăng kiểm soát giao dịch nhà, đất để thu đủ thuế

Thu chưa sát thực tế

Năm 2017, TP Hồ Chí Minh thu khoảng 20.000 tỷ đồng từ thuế sử dụng đất. Các khoản thu thuế giá trị gia tăng và thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động kinh doanh nhà đất còn rất thấp, chưa phản ánh đúng thực tế giao dịch nhà đất trên địa bàn. Thực tế giao dịch nhà đất cho thấy, giá hiển thị trên hợp đồng công chứng thường thấp hơn nhiều so với giá thực tế, bởi các chủ thể giao dịch hầu hết bằng tiền mặt nên rất khó để cơ quan thuế thu đủ. Ngoài ra, giá đất chưa sát giá thị trường cũng dẫn đến hụt thu ngân sách.

Trao đổi với phóng viên Báo Hànộimới, ông Lê Duy Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TP Hồ Chí Minh cho biết, nguồn thu thuế sử dụng đất là nguồn thu lớn nhất từ thị trường bất động sản. Tuy nhiên, giá nhà nước quy định một đằng, nhưng giá thị trường lại diễn biến một nẻo, đôi khi chênh lệch gấp nhiều lần. Đơn cử, hiện giá đất cao nhất theo quy định tại TP Hồ Chí Minh nằm ở mặt tiền đường Đồng Khởi với mức 161 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, thực tế giá thị trường đất mặt tiền tuyến đường này lên tới hơn 1 tỷ đồng/m2. Điều này khiến cho cơ quan thuế thu tiền sử dụng đất thấp hơn 6 lần so với mức đáng lẽ phải thu.

Cũng theo ông Lê Duy Minh, Cục Thuế TP Hồ Chí Minh đang gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại trong công tác thu thuế từ hoạt động giao dịch nhà đất. "Các chủ thể mua bán nhà đất, cả cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp đều tìm mọi cách trốn thuế, né thuế. Giá công bố thường chênh lệch lớn so với giá giao dịch thực tế. Một căn nhà 3 tỷ đồng, các bên liên quan kê khai 1 tỷ đồng khiến cơ quan thuế dù biết nhưng không thể làm gì được", ông Lê Duy Minh cho hay.

Ngoài ra, hoạt động cho thuê nhà, mặt bằng cũng là khoản hụt thu không nhỏ. Khảo sát từ cơ quan thuế cho thấy, nhiều giao dịch cho thuê nhà, mặt bằng từ các cá nhân với nhau kê khai không đúng thực tế. Đơn cử, giá thuê một căn hộ tại quận 1 hiện lên tới hơn 20 triệu đồng/tháng nhưng các bên liên quan thường chỉ kê khai dưới 10 triệu đồng/tháng để né thuế.

Xây dựng khung giá đất mới để thu đủ

Năm 2018, Cục Thuế TP Hồ Chí Minh được giao thu tăng 12,5% so với số thu thực tế năm 2017. Với chỉ tiêu trên, bình quân mỗi ngày cơ quan thuế này phải thu khoảng 1.000 tỷ đồng, trong đó, riêng lĩnh vực nhà đất khoảng 100 tỷ đồng/ ngày. Theo các chuyên gia, dư địa thu từ hoạt động giao dịch nhà đất tại thành phố còn rất lớn, nếu có giải pháp hiệu quả, nguồn thu từ hoạt động này sẽ đóng góp không nhỏ cho chỉ tiêu trên.

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu (chuyên gia tài chính) cho rằng, trước mắt cần minh bạch hóa, thị trường hóa đất đai, nhà cửa. Để tránh thất thu thuế đối với thị trường bất động sản, Nhà nước cần đưa ra chính sách về đất đai cho phù hợp, trong đó phải có cơ chế về định giá bất động sản một cách hợp lý, theo cơ chế thị trường, tránh lợi ích nhóm trong phân bổ đất đai. Bên cạnh đó, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu cũng nhấn mạnh đến vấn đề ý thức của người dân. "Nhiều người nghĩ đóng thuế là gánh nặng chứ không phải nghĩa vụ. Do vậy, việc nâng cao ý thức của người dân về nghĩa vụ thuế cần phải được đặc biệt coi trọng", Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Đồng tình với nhận định trên, ông Lê Duy Minh cho rằng, việc kê khai giá giao dịch nhà đất không đúng thực tế xuất phát từ ý thức của người dân. Nhiều người cân nhắc rất kỹ khi quyết định bỏ ra năm bảy tỷ đồng để mua một căn hộ nhưng lại thản nhiên kê khai với cơ quan chức năng chỉ một hai tỷ đồng cho giao dịch đó. "Việc kê khai giá giao dịch thấp cũng đồng nghĩa với việc hạ thấp giá trị tài sản của mình. Đây là rủi ro rất lớn. Nếu xảy ra tranh chấp, thiệt hại ở chính người cố ý kê khai không đúng", ông Lê Duy Minh cho hay.

Theo ông Lê Duy Minh, thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hồ Chí Minh, hiện Cục Thuế thành phố đang thực hiện kê khai hồ sơ giao dịch nhà đất tại các quận, huyện có giao dịch nhà đất tăng cao để xác định giá giao dịch thực tế. Từ đó, phối hợp với Sở Tài nguyên - Môi trường, Sở Tài chính cùng UBND các quận, huyện liên quan tiến hành xây dựng khung giá đất cập nhật sát với giá thị trường, trình UBND thành phố trong tháng 6-2018. Khung giá đất này sẽ là cơ sở để Cục Thuế thành phố thu tiền sử dụng đất đúng với giá thị trường, tránh thất thu thuế.

Đối với các khoản thu từ hoạt động kinh doanh nhà đất, Cục Thuế thành phố cũng đề nghị các cơ quan có liên quan, nhất là cơ quan công chứng cần nâng cao trách nhiệm khi công chứng hồ sơ liên quan đến giao dịch nhà đất. Nếu phát hiện giá chuyển nhượng có vấn đề, văn phòng công chứng cần đề nghị cơ quan thuế xác minh làm rõ, nhằm bảo đảm cho nguồn thu ngân sách cũng như lợi ích cho các bên liên quan.

Theo Nguyễn Lê (Hà Nội Mới)