Xổ số tự chọn kiểu Mỹ ở Việt Nam, lợi ích thuộc về ai?

Nhiều ý kiến cho rằng, đây là một trò chơi đoán số khó nhằn, và những yêu cầu minh bạch cũng đang là ẩn số. Việc Vietlott hợp tác cùng một đối tác tư nhân để độc quyền dự án xổ số điện toán trên toàn Việt Nam trong vòng 18 năm có thể dẫn lợi ích nhóm khi vận hành.

Mô hình điện toán này được khởi động thành công thông qua liên doanh tay ba giữa Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott), hợp tác cùng tập đoàn Berjaya (Malaysia) và Tập đoàn Hoa Lâm.

Cụ thể, Berjaya Berhad và Vietlott hồi đầu năm 2016 đã được trao hợp đồng độc quyền đầu tư và vận hành một dự án xổ số điện toán trên toàn quốc tại Việt Nam. Hợp đồng trị giá khoảng 210,58 triệu USD có thời hạn trong vòng 18 năm, bắt đầu có hiệu lực sau 6 tháng kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận.

Xổ số điện toán đang hấp dẫn người chơi với giải thưởng lớn Ảnh: Lê Quân

Dự án sẽ được thực hiện bởi công ty con gián tiếp của Tập đoàn Berjaya là Công ty Cổ phần Đầu tư Công nghệ Berjaya Gia Thịnh (Berjaya GTI). Đây là doanh nghiệp do Công ty Xổ số Berjaya Việt Nam nắm 51% và Công ty TNHH Gia Thịnh nắm 49%. Berjaya GTI do bà Trần Thị Lâm đồng thời là Chủ tịch Tập đoàn Hoa Lâm làm người đại diện pháp luật.

Berjaya Gia Thịnh được Tập đoàn Berjaya Berhad chỉ định theo hợp đồng ủy quyền không hủy ngang, thực hiện dự án xổ số điện toán trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, hợp tác cùng Vietlott trong suốt thời gian triển khai dự án của Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).

Tuy nhiên, điều khiến dư luận quan tâm chính là căn cứ vào đâu để xác định giải thưởng nhằm tránh tình trạng gian lận, thông đồng với nhau của hình thức xổ số mới này khi được tư nhân hóa. Có bao nhiêu tiền chảy qua các chi phí trung gian như lương khủng của giám đốc, các cán bộ quản lý, hệ thống đại lý.

Tiếp đó, là trong quá trình hợp tác dự án xổ số này, Tập đoàn Berjaya sẽ có trách nhiệm, nghĩa vụ gì và quyền lợi được phân chia như thế nào? Công ty Cổ phần Đầu tư Công nghệ Berjaya Gia Thịnh sẽ có trách nghiệm, nghĩa vụ gì trong thương vụ hợp tác kinh doanh với Vietlott? Và quyền lợi của Berjaya Gia Thịnh trong việc hợp tác này là như thế nào?

Từ trước tới nay, về mặt lý thuyết, toàn bộ nguồn thu (gồm toàn bộ nguồn thu thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận) sẽ được gửi về ngân sách Nhà nước. Còn đối với hình thức xổ số điện toán này thì phần lợi nhuận sau khi trừ các khoản thuế được phân bổ thế nào giữa các bên Nhà nước và tư nhân? Ai thực sự hưởng lợi từ trò chơi bốc số khó nhằn này?

Khác với hình thức xổ số truyền thống, xổ số Mega 6/45 chỉ có 1 lồng cầu quay duy nhất với 45 trái bóng mang số từ 1 - 45. Số may mắn lần lượt rơi xuống khay số. Vòng quay chỉ diễn ra 1 lần duy nhất. Cơ cấu giải thưởng trong từng đợt phát hành có 4 hạng gồm: giải đặc biệt, giải nhất, nhì và ba.

Theo tính toán của các đại lý, mỗi tờ vé số 10.000 đồng, nhưng nếu chơi đủ 18 bộ số có thể lên tới hơn 185 triệu đồng. Tuy nhiên, ưu điểm của loại hình xổ số này là người mua có thể tự chọn các con số mình muốn, giải thưởng lại lớn gấp 8 lần xổ số truyền thống. Và điểm khác với xổ số truyền thống chính là việc tích lũy cộng thêm vào giải đặc biệt cho kỳ sau.

Một chuyên gia kinh tế cho hay: “Đây có thể là điểm hấp dẫn cuốn nhiều người bỏ tiền tìm giải thưởng lớn, nhưng cũng sẽ là điều khiến người chơi phá sản nếu quá hăng say ghi đủ bộ số. Do vậy, theo tôi cũng nên khống chế để giảm giá trị tham gia xuống, tránh những hệ quả xấu cho xã hội”.