Một tin vui lớn dành cho cộng đồng người điều khiển xe ô tô tại Việt Nam khi một chính sách cải cách thủ tục hành chính mang tính thực tế cao vừa chính thức có hiệu lực.

Kể từ ngày 1/7, những tài xế vô tình để giấy phép lái xe (GPLX) quá hạn trong thời gian ngắn sẽ không còn phải đối mặt với áp lực thi cử lại, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức cho người dân.

Từ 1/6, áp dụng bộ đề lý thuyết mới trong kỳ thi sát hạch cấp giấy phép lái xe
Quá hạn bằng lái dưới 30 ngày không phải thi lại lý thuyết. Ảnh minh họa.

Ba mốc thời gian mới trong việc cấp đổi bằng lái quá hạn

Sự thay đổi mang tính bước ngoặt này được quy định rõ tại Thông tư 108/2026 của Bộ Công an, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7. Văn bản pháp lý mới này được ban hành để thay thế cho Thông tư 12/2025 trước đây vốn quy định về công tác sát hạch, cấp giấy phép lái xe, cũng như việc cấp và sử dụng giấy phép lái xe quốc tế.

Cụ thể, theo tinh thần của Thông tư 108/2026, quy trình cấp đổi giấy phép lái xe ô tô khi đã quá thời hạn sử dụng sẽ được phân chia một cách nghiêm ngặt theo ba mốc thời gian rõ rệt, căn cứ vào thời điểm người dân nộp đủ hồ sơ hợp lệ:

  • Mốc thứ nhất: Đối với các trường hợp bằng lái xe hết hạn dưới 30 ngày, người dân hoàn toàn được cấp đổi sang bằng mới mà không phải tham gia bất kỳ kỳ sát hạch nào.
  • Mốc thứ hai: Đối với các trường hợp bằng lái đã hết hạn từ đủ 30 ngày đến dưới một năm, người điều khiển phương tiện bắt buộc phải trải qua kỳ sát hạch lại phần lý thuyết.
  • Mốc thứ ba: Đối với các trường hợp nghiêm trọng hơn khi bằng lái đã quá hạn từ đủ một năm trở lên, người dân sẽ phải thi lại toàn bộ quy trình bao gồm cả lý thuyết lẫn thực hành lái xe (gồm cả lái xe trong hình và lái xe trên đường giao thông) thì mới được xem xét cấp lại giấy phép.

Đáng chú ý, toàn bộ khung quy định phân loại theo ba mốc thời gian nêu trên cũng được cơ quan chức năng áp dụng đồng thời cho các trường hợp người dân bị mất GPLX nhưng giấy phép đó đã quá hạn sử dụng. Điều kiện tiên quyết để được xử lý là thông tin của người đề nghị cấp lại phải tồn tại trong hệ thống quản lý giấy phép lái xe hoặc có hồ sơ lưu trữ theo đúng quy định.

Gỡ bỏ quy định cũ khắt khe, tháo gỡ vướng mắc thực tế cho tài xế

Nếu đặt lên bàn cân so sánh với Thông tư 12/2025, Thông tư 108/2026 đã mang đến một cơ chế thông thoáng hơn rất nhiều khi nới rộng thời hạn thêm một tháng cho các bác tài. Trước đây, quy định cũ tỏ ra khá khắt khe khi yêu cầu người có GPLX ô tô chỉ cần bước sang ngày quá hạn đầu tiên – dù chỉ là một ngày – là đã lập tức phải thi lại lý thuyết.

Thời điểm đó, cơ quan chức năng chỉ chấp nhận miễn sát hạch cho các trường hợp chậm trễ do các nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn hoặc ốm đau, với điều kiện kèm theo là người dân phải xuất trình được đầy đủ các giấy tờ, căn cứ để chứng minh. Đối với các khung thời gian còn lại, quy định cũ áp đặt người có bằng lái quá hạn dưới một năm phải thi lý thuyết, và quá hạn từ một năm trở lên phải thi lại cả lý thuyết lẫn thực hành hai công đoạn.

Trên thực tế, quy định cũ đã gây ra không ít phiền toái. Nhiều tài xế phản ánh rằng trong cuộc sống thường nhật, do áp lực công việc bận rộn hoặc đơn thuần là sơ ý quên mất mốc thời gian ghi trên thẻ, họ rất dễ rơi vào tình huống bị quá hạn mất vài ngày trước khi có thể sắp xếp thời gian đi gia hạn. Nguyện vọng chung của các lái xe là mong muốn cơ quan quản lý có một khoảng thời gian "đệm" hợp lý để họ kịp thời xử lý hồ sơ.

Thấu hiểu tâm tư và những vướng mắc phát sinh từ thực tế, Bộ Công an đã tiến hành điều chỉnh sửa đổi quy định này trong Thông tư 108/2026. Bằng việc khẳng định người có GPLX quá hạn dưới 30 ngày được phép cấp đổi tự động mà không cần sát hạch, điều luật mới đã hoàn toàn loại bỏ các điều kiện ràng buộc về lý do bất khả kháng của quy định cũ. Cơ chế thi lại lý thuyết giờ đây sẽ chỉ còn áp dụng bắt buộc đối với những người để bằng lái quá hạn từ đủ 30 ngày đến dưới một năm, mang lại sự thuận tiện và nhân văn hơn cho người tham gia giao thông.