Những nguy hiểm khi lái xe ô tô ban đêm

Tai nạn nghiêm trọng vì chợp mắt mấy giây

Chỉ trong vòng hơn một tháng, nhiều vụ tai nạn đã cướp đi sinh mạng của nhiều người, để lại hậu quả nặng nề cho gia đình nạn nhân và xã hội. Điểm đáng chú ý là phần lớn các vụ tai nạn này đều xảy ra trong khung giờ từ 3 - 5 giờ sáng - thời điểm được các chuyên gia đánh giá là “giờ nguy hiểm” đối với người cầm lái. Điển hình như vụ xe cưới gặp nạn lúc hơn 3h sáng ngày 14/1 trên cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45; vụ xe khách bị lật tại Sơn La lúc 5h sáng ngày 5/1, hay vụ lật xe tại Lào Cai vào khoảng 7h ngày 27/12/2025 sau khi xuất phát từ nửa đêm, tài xế khai nguyên nhân do buồn ngủ.

Mặc dù nguyên nhân cụ thể của từng vụ việc vẫn đang được cơ quan chức năng điều tra, song từ thực tiễn cho thấy, mệt mỏi và buồn ngủ là một trong những yếu tố hàng đầu dẫn đến mất tập trung khi lái xe ban đêm. Chỉ cần vài giây “ngủ gật”, nhưng những khoảnh khắc mất kiểm soát ấy đủ để gây ra những vụ tai nạn thương tâm với hậu quả khôn lường. Liên quan đến vấn đề này, chuyên gia ô tô, admin diễn đàn Otofun Phạm Thành Lê - một trong những cộng đồng ô tô lớn nhất Việt Nam nhận định: “Lái xe xuyên đêm tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, kể cả với những tài xế có kinh nghiệm. Ban đêm, tầm nhìn bị hạn chế, đồng hồ sinh học của con người rơi vào giai đoạn buồn ngủ sâu nhất, phản xạ và khả năng phán đoán đều suy giảm rõ rệt”.

Theo chuyên gia này, nhiều người vẫn có tâm lý chủ quan, cho rằng đường vắng ban đêm sẽ dễ đi hơn. Thực tế, chính sự vắng vẻ này lại khiến tài xế dễ mất tập trung, dễ buồn ngủ hơn so với ban ngày. “Khi đã mệt, não bộ không còn xử lý thông tin nhanh và chính xác. Việc đâm vào đuôi xe đang dừng hoặc không kịp phản ứng với chướng ngại vật là điều hoàn toàn có thể xảy ra”, ông Phạm Thành Lê phân tích.

Từ góc độ người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ô tô và an toàn giao thông, ông Phạm Thành Lê khuyến cáo người dân, đặc biệt là những người thuê xe đi đường dài, cần thay đổi cách tiếp cận với việc di chuyển ban đêm. Trước hết, nên hạn chế tối đa việc chạy xe xuyên đêm nếu không thực sự cần thiết. “Không có chuyến đi nào quan trọng hơn tính mạng. Đi sớm hay muộn vài tiếng không đáng để đánh đổi sự an toàn”, chuyên gia này nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn tài xế đóng vai trò rất quan trọng. Người thuê xe nên ưu tiên những tài xế quen biết, có kinh nghiệm, lối sống lành mạnh và tuân thủ nghiêm quy định an toàn giao thông. Tuyệt đối không giao sinh mạng của mình cho những tài xế có thói quen sử dụng rượu bia hoặc lái xe kiểu liều lĩnh. Một sai lầm phổ biến khác là việc hành khách tạo áp lực, ép tài xế phải chạy xuyên đêm để kịp công việc, kịp giờ. Theo chuyên gia này, khi nhận thấy tài xế có dấu hiệu mệt mỏi, hành khách không những không nên thúc ép mà còn cần chủ động yêu cầu dừng xe nghỉ ngơi. Nhiều người ngại nói, ngại làm phiền, nhưng chỉ một lần nghỉ đúng lúc có thể tránh được cả một thảm kịch.

Bài học từ quốc tế

Luật An toàn Giao thông Đường bộ ở Trung Quốc quy định tài xế không được lái xe liên tục quá 4 giờ. Sau mỗi lượt lái, người điều khiển ôtô bắt buộc dừng xe, nghỉ ngơi tối thiểu 20 phút. Thời gian lái xe trong ngày không vượt quá 8 giờ. Nếu vi phạm, người điều khiển ôtô, cá nhân hoặc tổ chức sở hữu xe đều phải chịu trách nhiệm pháp lý. Mức phạt hành chính dao động 200 đến 2.000 NDT. Người vi phạm cũng bị trừ điểm giấy phép lái xe và bắt buộc tham gia khóa học an toàn giao thông.

Tại Mỹ, theo Cục Quản lý An toàn Vận tải Cơ giới Liên bang (FMCSA), thời gian làm việc liên tục, thời gian nghỉ của tài xế sẽ khác nhau tùy mô hình vận chuyển. Cụ thể, tài xế chỉ được làm việc liên tục 10 giờ nếu đã nghỉ ngơi trong 8 giờ trước đó. Trong khi tài xế vận chuyển hàng hóa bắt buộc nghỉ liên tục 10 giờ trước khi lái xe liên tục 11 giờ. Sau mỗi 8 giờ, người điều khiển phương tiện phải dừng, nghỉ ít nhất 30 phút. Tài xế cũng không được làm việc quá 60h/tuần 7 ngày hoặc 70h/tuần 8 ngày.

Tại châu Âu, Quy định EC của Liên minh châu Âu (EU) bắt buộc tài xế chỉ được lái xe liên tục dưới 4,5 giờ. Thời gian dừng xe/tạm nghỉ tối thiểu 45 phút. Tài xế chỉ được lái xe tối đa 9h/ngày và tổng thời gian lái xe trong tuần không vượt quá 56 giờ. Việc quy định rõ ràng thời gian làm việc và nghỉ ngơi của tài xế không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là giải pháp thiết yếu nhằm bảo vệ sức khỏe người cầm lái và nâng cao mức độ an toàn trên mỗi hành trình. Tuy nhiên, để các quy định này phát huy hiệu quả thực chất, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa ý thức chấp hành của từng cá nhân tài xế và trách nhiệm quản lý, giám sát từ phía các DN vận tải.

Thực tế cho thấy, tai nạn giao thông không chừa một ai và hậu quả thường vượt xa những gì con người có thể lường trước. Về mặt pháp lý, tài xế là người chịu trách nhiệm trực tiếp, nhưng về thực tế, người mất mát lớn nhất vẫn là hành khách và gia đình họ. Trong bối cảnh nhu cầu đi lại tăng cao vào dịp cuối năm, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức, cẩn trọng hơn trong từng chuyến đi. Như lời cảnh báo của chuyên gia, chỉ cần chậm lại một chút, nghỉ ngơi nhiều hơn một chút và đặt sự an toàn lên trên hết, chúng ta có thể giảm thiểu rủi ro và giữ trọn vẹn những chuyến đi bình an cho mình và cho người khác.

Điều 64 Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định, từ năm 2025, người lái ô tô kinh doanh vận tải và vận tải nội bộ không được phép lái xe liên tục quá 4 giờ, thời gian làm việc trong ngày tối đa 10 giờ. Đồng thời, trong 1 tuần, nhóm tài xế này cũng không được lái xe quá 48 giờ. Điều 20, Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính đối với tài xế lái xe liên tục quá 4 giờ như sau: với người điều khiển ô tô chở hành khách, ô tô chở người và các loại xe tương tự, hành vi điều khiển xe ô tô kinh doanh vận tải quá thời gian quy định hoặc không thực hiện đúng quy định về thời gian nghỉ giữa hai lần lái xe liên tục của người lái xe sẽ bị phạt 3 đến 5 triệu đồng. Với lỗi vi phạm trên, các tài xế còn bị phạt bổ sung trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Ngoài ra, chủ xe để cho tài xế của mình lái ô tô liên tục quá thời gian quy định, cũng sẽ bị xử phạt 4 đến 6 triệu đồng đối với cá nhân và 8 đến 12 triệu đồng đối với tổ chức.