Bê bối xả thải tại KCN Quang Minh: Khởi tố Viện trưởng Viện Khoa học môi trường vì tiếp tay chỉnh sửa kết quả quan trắc

Vụ án phơi bày một đường dây tội phạm có sự câu kết chặt chẽ từ đơn vị vận hành hệ thống xử lý nước thải, các doanh nghiệp xả thải cho đến đơn vị quan trắc môi trường, nhằm thực hiện chuỗi hành vi gây ô nhiễm môi trường, nhận hối lộ, đưa hối lộ và giả mạo trong công tác xảy ra tại Nhà máy xử lý nước thải tập trung Khu công nghiệp (KCN) Quang Minh, xã Quang Minh.

Sự việc bắt đầu phát lộ vào ngày 6/5, khi Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra đột xuất tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Đức về hoạt động thu gom, xử lý nước thải tại nhà máy này. Kết quả phân tích các mẫu nước thải đầu vào và đầu ra tại đây đã làm các điều tra viên giật mình: thông số kim loại nặng Niken có trong nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật cho phép lên tới hơn 5 lần.

Cố tình xả độc vì lòng tham và đường dây "bảo kê" thu lợi bất chính

Quá trình điều tra làm rõ, Nguyễn Khắc Sơn (sinh năm 1968, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Đức) dù biết rất rõ hệ thống xử lý nước thải của KCN Quang Minh hoàn toàn không có khả năng xử lý nước thải chứa kim loại nặng, đặc biệt là độc chất Niken, nhưng vì mục đích tăng doanh thu và thu lợi bất chính nên đã kiên quyết không đầu tư nâng cấp công nghệ. Thay vào đó, Sơn vẫn nhắm mắt ký hợp đồng tiếp nhận nước thải của hàng loạt doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực mạ kim loại và gia công cơ khí.

Để hợp thức hóa dòng tiền bẩn, Sơn chỉ đạo hai cấp dưới là Đỗ Duy Cao (sinh năm 1978, Trưởng Ban quản lý vận hành KCN Quang Minh) và Nguyễn Hữu Cường (sinh năm 1985, chuyên viên xử lý nước thải) tạo mọi điều kiện để các doanh nghiệp này đấu nối và xả thẳng nước thải vượt chuẩn vào hệ thống xử lý tập trung. Dù biết nguồn nước thải không đáp ứng tiêu chuẩn tiếp nhận, các đối tượng vẫn phớt lờ các biện pháp bắt buộc như dừng tiếp nhận hay đóng cửa xả thải, khiến lượng lớn nước thải chứa thông số nguy hại vượt chuẩn bị xả thẳng trực tiếp ra môi trường bên ngoài.

Bên cạnh tội ác hủy hoại môi trường, các đối tượng còn biến quyền hạn được giao thành công cụ trục lợi. Chuyên viên Nguyễn Hữu Cường đã lợi dụng nhiệm vụ để ép các doanh nghiệp trong KCN chung chi, nhận hối lộ tổng số tiền lên tới khoảng 2,7 tỷ đồng trong suốt giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 4/2026 nhằm bỏ qua vi phạm, không lập biên bản xử lý. Trong khi đó, Trưởng ban Đỗ Duy Cao cũng trực tiếp nhận hơn 1,1 tỷ đồng từ các doanh nghiệp và từ khoản tiền được Cường chia chác. Riêng Giám đốc Nguyễn Khắc Sơn cũng đút túi khoảng 190 triệu đồng từ Cao để ngoảnh mặt làm ngơ trước các sai phạm.

Khi "lá chắn" môi trường tha hóa: Bắt tay pha loãng mẫu, xóa bỏ kết quả thực tế

Điểm mấu chốt giúp đường dây này che giấu hành vi phạm pháp trong suốt thời gian dài chính là sự tha hóa của đơn vị kiểm định. Để đối phó với các đợt thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước, Công ty Nam Đức đã ký hợp đồng quan trắc môi trường định kỳ với Viện Khoa học môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Khi các kết quả phân tích mẫu thực tế cho thấy thông số Niken vượt chuẩn, Nguyễn Khắc Sơn và Đỗ Duy Cao đã tìm đến Nguyễn Thị Phương Thảo (sinh năm 1951, Viện trưởng Viện Khoa học môi trường và sức khỏe cộng đồng) để đặt vấn đề chỉnh sửa kết quả. Nhận lời "cứu viện", Viện trưởng Thảo lập tức chỉ đạo cấp dưới là Nguyễn Thị Thúy (sinh năm 1990) thực hiện việc tẩy xóa dữ liệu.

Tiếp tục quy trình gian lận, Thúy đã trao đổi với Vương Đắc Mạnh (sinh năm 1998) để tiến hành pha loãng các mẫu nước thải bẩn, phân tích lại và lập nên các phiếu kết quả mới tinh với các chỉ số đẹp đẽ, hoàn toàn đạt chuẩn, rồi đóng dấu phát hành chính thức cho Công ty Nam Đức. Toàn bộ các kết quả phân tích thực tế không đạt chuẩn sau đó đều bị tiêu hủy, xóa bỏ hoàn toàn khỏi hệ thống lưu trữ theo quy định.

Căn cứ vào các chứng cứ đanh thép thu thập được, cơ quan điều tra khẳng định đây là vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, diễn ra âm ỉ trong thời gian dài với sự câu kết tinh vi, biến chất của nhiều đơn vị nhằm trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật.

Vào ngày 12/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự. Tiếp đó, ngày 20/5, cơ quan này đã chính thức ra Quyết định khởi tố bị can đối với hàng loạt đối tượng trong đường dây. Trong đó, Nguyễn Khắc Sơn và Đỗ Duy Cao bị khởi tố về 3 hành vi: Gây ô nhiễm môi trường, Nhận hối lộ và Giả mạo trong công tác; Nguyễn Hữu Cường bị khởi tố về hành vi Gây ô nhiễm môi trường và Nhận hối lộ. Riêng nhóm cán bộ biến chất gồm cựu Viện trưởng Nguyễn Thị Phương Thảo, Nguyễn Thị Thúy và Vương Đắc Mạnh cùng bị khởi tố về hành vi Giả mạo trong công tác. Hiện vụ án vẫn đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội tiếp tục điều tra, xử lý nghiêm theo quy định.