Một đường dây cho vay nặng lãi trực tuyến với quy mô đặc biệt lớn, hoạt động tinh vi dưới danh nghĩa dịch vụ cầm đồ vừa bị các cơ quan tố tụng vạch trần.

Bằng việc lập ra hệ thống tự động hóa nhằm bóc lột người vay với mức lãi suất thực tế cao gấp hàng trăm lần quy định pháp luật, ổ nhóm này đã thực hiện thành công gần 740.000 lượt giải ngân với tổng số tiền giao dịch lên tới hơn 3.708 tỷ đồng, gây rúng động dư luận về tính chất nghiêm trọng của tội phạm công nghệ cao.

Theo thông tin chính thức từ Viện kiểm sát nhân dân TP.HCM vào ngày 4/7, đơn vị này đã hoàn tất và ban hành cáo trạng truy tố bị can Đỗ Minh Hải (41 tuổi, nguyên quán tại Đà Nẵng) cùng 6 đồng phạm khác về tội "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự". Đây là kết quả sau quá trình đấu tranh triệt phá đường dây cho vay trực tuyến xuyên quốc gia vận hành qua trang web atmonline.vn.

Hai công ty ở Sài Gòn núp bóng hoạt động tín dụng đen
Đỗ Minh Hải (thứ 2 từ phải sang) và các đồng phạm bị bắt giữ. Ảnh: Công an cung cấp

Hồ sơ vụ án cho thấy, vào khoảng cuối năm 2016, ông trùm Đỗ Minh Hải đã bắt tay hợp tác cùng hai cá nhân mang quốc tịch Nga để thành lập một doanh nghiệp đặt trụ sở tại Singapore. Từ bàn đạp này, nhóm đối tượng tiến hành xây dựng và bủa vây hệ thống cho vay tiêu dùng tại thị trường Việt Nam dưới hai pháp nhân bình phong là Công ty TNHH ATM Online Việt Nam và Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ TM 24H. Trong đó, Đỗ Minh Hải giữ vai trò chủ mưu tối cao, trực tiếp quản lý và điều hành toàn bộ guồng quay tội phạm.

Để né tránh sự dòm ngó của các cơ quan quản lý và che giấu bản chất bất hợp pháp của dòng tiền, Hải và các đồng phạm đã thiết kế một quy trình tinh vi. Bản chất là cho vay trực tuyến, nhưng các giao dịch đều được ký kết thông qua các hợp đồng điện tử mang danh nghĩa "hợp đồng cầm cố tài sản". Khách hàng có nhu cầu vay vốn chỉ cần thao tác hoàn toàn trên không gian mạng: cung cấp thông tin cá nhân, chụp ảnh căn cước công dân, số tài khoản ngân hàng và chân dung trực tuyến. Hệ thống công nghệ của nhóm này sẽ tự động xét duyệt, giải ngân dòng tiền và thiết lập hợp đồng mà người vay không cần phải gặp mặt trực tiếp bất kỳ nhân viên nào.

Mức lãi suất "cắt cổ" và bộ máy vận hành chuyên nghiệp

Sự phát triển chóng mặt của công nghệ đã giúp băng nhóm của Hải vươn vòi hút máu người lao động một cách tàn nhẫn. Cơ quan công tố xác định, chỉ trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2023, riêng Công ty TM 24H đã thực hiện giải ngân thành công số tiền khổng lồ hơn 370 tỷ đồng, tương ứng với 738.933 lượt vay (tính chung toàn đường dây bị cáo buộc giải ngân hơn 3.708 tỷ đồng).

Điều khiến dư luận bàng hoàng chính là mức lãi suất "cắt cổ" mà các nạn nhân phải gánh chịu. Lại suất thực tế áp cho các khoản vay dao động từ mức thấp nhất là 124,7%/năm cho đến đỉnh điểm lên tới 13.505,48%/năm. Đây là mức lãi suất điên rồ, cao gấp từ 6 đến 675 lần so với trần lãi suất tối đa mà luật pháp Việt Nam cho phép trong các giao dịch dân sự.

Để quản lý và duy trì dòng tiền quay vòng, Đỗ Minh Hải đã thiết lập một bộ máy nhân sự chuyên nghiệp và phân hóa sâu sắc thành nhiều phòng ban chuyên trách, bao gồm: bộ phận thẩm định khoản vay, chăm sóc khách hàng, thu hồi nợ, hỗ trợ kỹ thuật, pháp lý, truyền thông (marketing) và kế toán. Trong đó, các nhóm thu hồi nợ được giao trọng trách sử dụng hệ thống phần mềm tự động để liên tục gọi điện nhắc nợ, giám sát chặt chẽ tiến độ thanh toán của khách hàng và quản lý danh sách những con nợ quá hạn nhằm mục đích ép buộc trả tiền bằng mọi giá.

Trong quá trình mở rộng điều tra, cơ quan chức năng đã bóc tách dữ liệu và xác định được 26 người vay tiêu biểu bị nhóm của Hải thu lợi bất chính với số tiền hơn 720,7 triệu đồng. Nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản và phục vụ công tác khắc phục hậu quả, cơ quan điều tra đã ra lệnh phong tỏa tổng cộng 20 tài khoản ngân hàng thuộc sở hữu của hai công ty nêu trên, đóng băng số tiền dư hiện có gần 19,7 tỷ đồng. Đáng chú ý, vợ của ông trùm Đỗ Minh Hải cũng đã chủ động đến cơ quan công quyền để tự nguyện nộp lại khoản tiền hơn 774 triệu đồng nhằm khắc phục toàn bộ số tiền thu lợi bất chính từ 26 khách hàng điểm hình.

Viện kiểm sát nhân dân TP.HCM nhận định, hành vi của Đỗ Minh Hải và các đồng phạm mang tính chất đặc biệt nguy hiểm khi xâm phạm nghiêm trọng đến trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước trong lĩnh vực tín dụng. Không dừng lại ở đó, hoạt động "tín dụng đen" tinh vi này đã tước đoạt quyền lợi hợp pháp của người dân, gây ảnh hưởng xấu đến an toàn xã hội và an ninh trật tự công cộng. Việc đưa vụ án ra ánh sáng và truy tố nghiêm minh các đối tượng là sự trừng phạt đích đáng, đồng thời là lời răn đe mạnh mẽ cho những ai có ý định trục lợi bất chính trên sự khốn cùng của người khác.