Người nổi tiếng "trượt ngã" và chuyện cơ chế quản lý

Công an TPHCM ngày 23/7 cho biết, đang mở rộng điều tra về đường dây mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma tuý. Đáng chú ý, trong số các đối tượng bị bắt giữ có nhà thiết kế nổi tiếng Nguyễn Công Trí.

Trước đó, dư luận đã khá “sốc” với thông tin Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam đối với Nguyễn Thúc Thùy Tiên (Hoa hậu Hòa bình quốc tế năm 2021) để điều tra về tội "Lừa dối khách hàng" với vai trò đồng phạm với các bị can thuộc Công ty CP Tập đoàn Chị Em Rọt.

Trước khi Thùy Tiên bị bắt, Cơ quan công an đã khởi tố bị can, áp dụng biện pháp tạm giam đối với Phạm Quang Linh (còn gọi là Quang Linh Vlogs; SN 1998, thành viên HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Chị Em Rọt) và những người liên quan, trong đó có Nguyễn Thị Thái Hằng (còn gọi là Hằng Du Mục; SN 1995, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Chị Em Rọt; chỗ ở hiện nay tại quận Gò Vấp, TPHCM).

Trao đổi với PV VietNamNet, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường - Giảng viên Khoa Luật và Lý luận Chính trị, Trường đại học Thủy Lợi - cho rằng, người nổi tiếng rất dễ tác động đến tâm lý, nhận thức, thói quen, hành vi của người hâm mộ. Thời gian qua, nhiều người nổi tiếng bị bắt giữ vì những hành vi vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý hình sự là thực tế đáng báo động, tác động tiêu cực đến xã hội, đặc biệt là đến nhận thức của các bạn trẻ.  

Điều này cho thấy, đã đến lúc cần tăng cường các biện pháp quản lý những người nổi tiếng để định hướng họ thực hiện các hành vi có văn hóa, có ý thức tuân thủ quy tắc cộng đồng, tuân thủ pháp luật để hạn chế tối đa tác động tiêu cực của những người này đối với xã hội, đặc biệt là giới trẻ.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, hành vi, quan điểm, suy nghĩ, lối sống của những người nổi tiếng có thể tác động trực tiếp đến văn hóa, nhận thức của một bộ phận trong xã hội, trong đó có giới trẻ. Bởi vậy, xã hội đòi hỏi những người nổi tiếng phải có ý thức chấp hành pháp luật, tôn trọng truyền thống, văn hóa, đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục.

Ngoài ra cũng cần phải có những quy định, quy chế để quản lý những người nổi tiếng.

Việc những người nổi tiếng liên tục bị bắt vì vi phạm pháp luật thời gian qua khiến người ta phải suy ngẫm đến văn hóa tuân thủ pháp luật ở Việt Nam.

Tại cuộc tọa đàm Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật theo yêu cầu của Nghị quyết số 66 - NQ/TW do Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức vào sáng ngày 31/7, Thạc sỹ Phạm Ngân Hà (Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, VKSND Tối cao) có tham luận về thực tiễn văn hóa tuân thủ pháp luật trên thế giới và kinh nghiệm, bài học cho Việt Nam.

Nội dung tham luận đã đưa ra một số kinh nghiệm, bài học cho Việt Nam. Cụ thể, Singapore (quốc gia có tỷ lệ tội phạm thấp và mức độ tuân thủ pháp luật của người dân rất cao) đã chủ động kiến tạo và bồi đắp tinh thần “tính Singapore”, nhấn mạnh rằng, trở thành công dân Singapore không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm giữ gìn trật tự pháp luật và ổn định xã hội.

Tinh thần này được lan tỏa thông qua hệ thống giáo dục quốc dân, với các bài học về công dân, lời tuyên thệ quốc gia, quốc ca và được củng cố bởi các chiến dịch tuyên truyền đại chúng, tiêu biểu là phong trào “Giá trị chung” vào thập niên 1990.

Singapore còn liên tục nhấn mạnh và lan tỏa hệ giá trị quốc gia cốt lõi, tiêu biểu là khẩu hiệu: “Quốc gia trên cộng đồng, xã hội trên bản thân”. Khẩu hiệu này được viện dẫn như một kim chỉ nam định hướng hành vi công dân, nhằm khẳng định rằng, lợi ích cá nhân không thể lấn át lợi ích quốc gia.

Còn tại Công hòa Liên bang Đức, theo Thạc sỹ Phạm Ngân Hà, một trong những yếu tố cốt lõi giúp hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật tại đất nước này chính là sức mạnh của các chuẩn mực xã hội- nơi hành vi tuân thủ được mặc định là điều đương nhiên và được cộng đồng kỳ vọng. Nhiều khảo sát cho thấy, người dân Đức không chỉ xem việc tuân thủ pháp luật như một nghĩa vụ pháp lý mà còn coi đó là một chuẩn mực đạo đức cá nhân.

Và bài học cho Việt Nam, Thạc sỹ Phạm Ngân Hà cho rằng, cần thúc đẩy các giá trị công dân và củng cố bản sắc quốc gia thống nhất; Nâng cao năng lực thực thi pháp luật đi đôi với đảm bảo công bằng.

Bên cạnh đó, cần đầu tư vào giáo dục pháp luật và giáo dục công dân. Cụ thể, trong lĩnh vực giáo dục phổ thông và công dân, Việt Nam có thể nhấn mạnh rằng, việc tuân thủ pháp luật chính là một hành động yêu nước- tương tự như Singapore gắn kết lời tuyên thệ quốc gia và hệ giá trị chung vào trong chương trình giáo dục chính khóa “Quốc gia trên cộng đồng, xã hội trên bản thân”.