Vụ án gà lôi trắng: Anh nông dân bị tạm giam 4 tháng có được bồi thường?

Anh nông dân bán gà lôi trắng Thái Khắc Thành (sinh năm 1980, trú Nghệ An) vừa được TAND tỉnh Hưng Yên sửa bản án sơ thẩm, tuyên miễn trách nhiệm hình sự và trả tự do tại Tòa. Từ bản án này, nhiều người đặt ra câu hỏi vậy anh Thành có được yêu cầu đền bù thiệt hại cho quãng thời gian tạm giam hơn 4 tháng trước đó hay không?

Trước thắc mắc này, Luật sư Nguyễn Văn Hiếu – Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho biết:

Theo Bộ luật Hình sự 2015, miễn trách nhiệm hình sự là biện pháp khoan hồng, áp dụng trong những trường hợp luật định cho các tội ít nghiêm trọng, tự nguyện khắc phục hậu quả, trường hợp người phạm tội có hành vi vi phạm nhưng khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa,....Người được miễn trách nhiệm hình sự không có nghĩa là vô tội, mà là có dấu hiệu phạm tội nhưng được miễn áp dụng hình phạt.

Trong khi đó, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi trong hoạt động tố tụng hình sự, các biện pháp tố tụng như bắt giữ, tạm giam,… bị áp dụng sai, trái pháp luật, người bị giữ bị xác định không có hành vi phạm tội hoặc hành vi không cấu thành tội.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 32 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước cũng có các quy định về việc không bồi thường các thiệt hại đối với các trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự.

“Thực tế tại phiên Tòa ngày 17/10, Hội đồng xét xử phúc thẩm khẳng định việc anh Thành bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Tuy nhiên đến thời điểm xét xử phúc thẩm, do có sự thay đổi về pháp luật, hành vi của bị cáo Thành không còn nguy hiểm cho xã hội nữa nên phiên phúc thẩm đã sửa bản án sơ thẩm, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt bổ sung cho bị cáo như quan điểm đề nghị của viện kiểm sát.

Luật sư Nguyễn Văn Hiếu- Đoàn luật sư tỉnh Đồng Nai.

Theo luật sư Hiếu, anh Thành bị tạm giam hơn 4 tháng mà sau đó Tòa án tuyên miễn trách nhiệm hình sự, tức là pháp luật xem anh có hành vi vi phạm nhưng được miễn áp dụng hình phạt do các điều kiện luật định. Vì vậy, việc áp dụng biện pháp tạm giam không bị coi là oan sai, nên không có cơ sở để yêu cầu bồi thường cho thời gian giam giữ đó.

Theo hồ sơ vụ việc, năm 2022, anh Thái Khắc Thành biết gà lôi trắng là loài động vật nguy cấp, quý hiếm, không được nuôi nhốt hay mua bán, nhưng vẫn tìm mua để nhân giống.

Ngày 26/3/2025, một tài khoản lạ nhắn hỏi mua 10 con gà giá 500.000 đồng mỗi con, nhờ Thành nuôi thêm vài ngày với tiền công một triệu đồng. Đến sáng 1/4/2025, anh Thành thuê xe chở số gà đi giao thì bị Công an Thái Bình kiểm tra, thu giữ toàn bộ. Khám nhà Thành, cơ quan điều tra thu thêm 3 con.

Ngày 8/8, anh Thành bị TAND Khu vực 5 (tỉnh Hưng Yên) tuyên phạt 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo Điều 244 Bộ luật Hình sự. Vụ án ngay lập tức nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận.

Sau đó, VKSND tỉnh Hưng Yên kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm, đề nghị TAND tỉnh Hưng Yên xét xử vụ phúc thẩm theo hướng hủy án sơ thẩm để điều tra lại. Ngày 13/8, bị cáo Thành được thay đổi biện pháp ngăn chặn từ tạm giam sang cấm đi khỏi nơi cư trú.

Tại phiên phúc thẩm ngày 17/10, Hội đồng xét xử nhận định bị cáo Thái Khắc Thành bị truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật nhưng thời điểm xét xử sơ thẩm, Thông tư 27 Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành làm cho hành vi của bị cáo không còn nguy hiểm cho xã hội.

Văn bản có hiệu lực từ 1/7/2025 nhưng đến 16/7/2025 mới được đăng trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và không được gửi cho các cơ quan tiến hành tố tụng để rà soát các trường hợp đang bị tạm giữ, tạm giam, khởi tố, truy tố, xét xử và thi hành án. Đây là nguyên nhân khiến tòa sơ thẩm không có căn cứ áp dụng thông tư này.

Hiện Tòa phúc thẩm cũng đã kiến nghị Chính phủ cho rà soát các văn bản pháp luật đang có nội dung không thống nhất, từ đó để cơ quan tố tụng và cơ quan liên quan kịp thời xử lý.